فضائل القرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5041

روایت‌شده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضائل القرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umar ibn al-Khattab

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ حَدِيثِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَؤُهَا عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ فَانْتَظَرْتُهُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَبَبْتُهُ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ كَذَبْتَ فَوَاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهُوَ أَقْرَأَنِي هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقُودُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا وَإِنَّكَ أَقْرَأْتَنِي سُورَةَ الْفُرْقَانِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا هِشَامُ اقْرَأْهَا ‏"‏‏.‏ فَقَرَأَهَا الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اقْرَأْ يَا عُمَرُ ‏"‏‏.‏ فَقَرَأْتُهَا الَّتِي أَقْرَأَنِيهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ‏"‏‏.‏

ترجمه

ابو الیمان برای ما حدیث نقل کرد، شعیب به او خبر داد، از زهری، که گفت: عروه مرا خبر داد، از حدیث مسور بن مخرمه و عبدالرحمن بن عبد القاری، که آن دو شنیدند عمر بن خطاب می‌فرمود: هشام بن حکیم بن حزام را در زمان حیات رسول الله ﷺ شنیدم که سوره فرقان را می‌خواند. پس به قرائت او گوش دادم و دیدم که آن را بر حروف بسیاری می‌خواند که رسول الله ﷺ به من نیاموخته بود. نزدیک بود در نماز با او درگیر شوم، اما صبر کردم تا سلام داد. آنگاه یقه‌اش را گرفتم و گفتم:

«چه کسی این سوره را که شنیدم می‌خواندی، به تو آموخت؟» گفت: «رسول الله ﷺ به من آموخت.» گفتم: «دروغ می‌گویی! به خدا قسم! همین سوره‌ای را که شنیدم می‌خواندی، رسول الله ﷺ به من آموخته است.» سپس او را کشان‌کشان نزد رسول الله ﷺ بردم و گفتم: «یا رسول الله ﷺ! من شنیدم این شخص سوره فرقان را بر حروفی می‌خواند که شما به من نیاموختید، در حالی که شما سوره فرقان را به من آموختید.» پیامبر ﷺ فرمود: «ای هشام! بخوان.» پس او همان‌گونه که شنیده بودم خواند. رسول الله ﷺ فرمود: «همین‌گونه نازل شده است.» سپس فرمود: «ای عمر! بخوان.» پس من همان‌گونه که به من آموخته بود خواندم. رسول الله ﷺ فرمود: «همین‌گونه نازل شده است.» آنگاه رسول الله ﷺ فرمود: «به راستی قرآن بر هفت حرف نازل شده است، پس هر چه برایتان آسان‌تر است بخوانید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

قرآن شیوه‌های تلاوتِ وحی‌شده دارد؛ آنچه را برایتان آسان است تلاوت کنید.

پیشینه و سبب بیان

عمر شنید که هشام سورهٔ فرقان را به شیوه‌ای ناآشنا برای او تلاوت می‌کند و پس از نماز او را نزد پیامبر ﷺ برد. پیامبر ﷺ هر دو شیوهٔ تلاوت را وحی‌شده دانست.

توضیح واژه‌های دشوار
هفت اَحرُف

تعبیری برای شیوه‌های گوناگون تلاوت قرآن که از سوی خدا وحی شده‌اند. دانشمندان دربارهٔ معنای دقیق آن بسیار بحث کرده‌اند.

سورهٔ فرقان

بیست‌وپنجمین سورهٔ قرآن.

آنچه آسان است تلاوت کنید

پیامبر ﷺ اجازه داد هر کس از شیوهٔ تلاوتِ وحی‌شده‌ای استفاده کند که برایش امکان‌پذیر است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که قرآن به چند شیوهٔ تلاوتِ وحی‌شده نقل شده است و صحابه‌ای که پیامبر ﷺ به آنان آموزش داده بود، نباید بی‌دلیل یکدیگر را به خطا متهم می‌کردند. تفسیر هفت اَحرُف میان دانشمندان متفاوت است؛ آنان این مفهوم را بی‌قیدوشرط با هفت قاری مشهور یکی نمی‌دانند. تأیید پیامبر ﷺ روشن می‌کند که هر دو تلاوت در این ماجرا معتبر بوده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر تلاوت قرآن کسی متفاوت به گوش می‌رسد، فوراً او را به خطا متهم نکنید؛ نخست دربارهٔ منبع آن بپرسید و بگذارید کارشناس داوری کند.
  2. قرآن را نزد آموزگاران معتبر بیاموزید و به شیوه‌های تلاوتِ پذیرفته‌شده و نقل‌شده پایبند باشید.
  3. تلاوت قرآن را آسان کنید: شیوهٔ معتبری را برگزینید که بتوانید آن را با دقت بیاموزید و به کار ببندید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.