النکاح · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5127

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: النکاح
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aisha

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

قَالَ يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ،‏.‏ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النِّكَاحَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ كَانَ عَلَى أَرْبَعَةِ أَنْحَاءٍ فَنِكَاحٌ مِنْهَا نِكَاحُ النَّاسِ الْيَوْمَ، يَخْطُبُ الرَّجُلُ إِلَى الرَّجُلِ وَلِيَّتَهُ أَوِ ابْنَتَهُ، فَيُصْدِقُهَا ثُمَّ يَنْكِحُهَا، وَنِكَاحٌ آخَرُ كَانَ الرَّجُلُ يَقُولُ لاِمْرَأَتِهِ إِذَا طَهُرَتْ مِنْ طَمْثِهَا أَرْسِلِي إِلَى فُلاَنٍ فَاسْتَبْضِعِي مِنْهُ‏.‏ وَيَعْتَزِلُهَا زَوْجُهَا، وَلاَ يَمَسُّهَا أَبَدًا، حَتَّى يَتَبَيَّنَ حَمْلُهَا مِنْ ذَلِكَ الرَّجُلِ الَّذِي تَسْتَبْضِعُ مِنْهُ، فَإِذَا تَبَيَّنَ حَمْلُهَا أَصَابَهَا زَوْجُهَا إِذَا أَحَبَّ، وَإِنَّمَا يَفْعَلُ ذَلِكَ رَغْبَةً فِي نَجَابَةِ الْوَلَدِ، فَكَانَ هَذَا النِّكَاحُ نِكَاحَ الاِسْتِبْضَاعِ، وَنِكَاحٌ آخَرُ يَجْتَمِعُ الرَّهْطُ مَا دُونَ الْعَشَرَةِ فَيَدْخُلُونَ عَلَى الْمَرْأَةِ كُلُّهُمْ يُصِيبُهَا‏.‏ فَإِذَا حَمَلَتْ وَوَضَعَتْ، وَمَرَّ عَلَيْهَا لَيَالِيَ بَعْدَ أَنْ تَضَعَ حَمْلَهَا، أَرْسَلَتْ إِلَيْهِمْ فَلَمْ يَسْتَطِعْ رَجُلٌ مِنْهُمْ أَنْ يَمْتَنِعَ حَتَّى يَجْتَمِعُوا عِنْدَهَا تَقُولُ لَهُمْ قَدْ عَرَفْتُمُ الَّذِي كَانَ مِنْ أَمْرِكُمْ، وَقَدْ وَلَدْتُ فَهُوَ ابْنُكَ يَا فُلاَنُ‏.‏ تُسَمِّي مَنْ أَحَبَّتْ بِاسْمِهِ، فَيَلْحَقُ بِهِ وَلَدُهَا، لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَمْتَنِعَ بِهِ الرَّجُلُ‏.‏ وَنِكَاحُ الرَّابِعِ يَجْتَمِعُ النَّاسُ الْكَثِيرُ فَيَدْخُلُونَ عَلَى الْمَرْأَةِ لاَ تَمْتَنِعُ مِمَّنْ جَاءَهَا وَهُنَّ الْبَغَايَا كُنَّ يَنْصِبْنَ عَلَى أَبْوَابِهِنَّ رَايَاتٍ تَكُونُ عَلَمًا فَمَنْ أَرَادَهُنَّ دَخَلَ عَلَيْهِنَّ، فَإِذَا حَمَلَتْ إِحْدَاهُنَّ وَوَضَعَتْ حَمْلَهَا جُمِعُوا لَهَا وَدَعَوْا لَهُمُ الْقَافَةَ ثُمَّ أَلْحَقُوا وَلَدَهَا بِالَّذِي يَرَوْنَ فَالْتَاطَ بِهِ، وَدُعِيَ ابْنَهُ لاَ يَمْتَنِعُ مِنْ ذَلِكَ، فَلَمَّا بُعِثَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ هَدَمَ نِكَاحَ الْجَاهِلِيَّةِ كُلَّهُ، إِلاَّ نِكَاحَ النَّاسِ الْيَوْمَ‏.‏

ترجمه

یحیی بن سلیمان گفت: ابن وهب از یونس برای ما حدیث کرد، و احمد بن صالح از عنبسه، و او از یونس، از ابن شهاب روایت کرد که گفت: عروة بن زبیر به من خبر داد که عایشه، همسر پیامبر ﷺ، به او اطلاع داد که در دوران جاهلیت نکاح بر چهار وجه بود. یکی از آن‌ها نکاحی بود شبیه به نکاح امروز مردم: مردی از مرد دیگر درباره دختر یا زن تحت سرپرستی‌اش خواستگاری می‌کرد، سپس مهریه‌اش را می‌پرداخت و با او ازدواج می‌کرد. نوع دیگر نکاح این بود که مرد به همسرش هنگامی که از حیض پاک می‌شد می‌گفت:

«فلانی را بفرست تا از او فرزند طلب کنی.» شوهرش از او دوری می‌کرد و هرگز با او نزدیکی نمی‌نمود تا اینکه حملش از آن مردی که از او فرزند می‌طلبید آشکار می‌شد. چون بارداری‌اش مشخص می‌شد، شوهرش اگر مایل بود با او آمیزش می‌کرد. او این کار را تنها به خاطر رغبت به نجابت و اصالت فرزند انجام می‌داد؛ این همان «نکاح استبضاع» بود. نوع سوم نکاح این بود که گروهی کمتر از ده نفر جمع می‌شدند و همه با یک زن آمیزش می‌کردند. وقتی زن باردار می‌شد و زایمان می‌کرد و چند شب از زایمانش می‌گذشت، همه آنان را فرا می‌خواند و هیچ‌یک نمی‌توانستند از آمدن امتناع کنند. وقتی نزد او جمع می‌شدند، به ایشان می‌گفت: «می‌دانید چه کاری کرده‌اید، اکنون من فرزندی زاییده‌ام، پس ای فلانی، این پسر توست.» هر کس را که دوست داشت نام می‌برد و فرزندش به او ملحق می‌شد و آن مرد نمی‌توانست از پذیرش او امتناع کند. نوع چهارم نکاح این بود که مردان بسیاری نزد زنی می‌آمدند و او هیچ‌کس را که به سراغش می‌آمد رد نمی‌کرد. این زنان روسپی بودند که بر درهای خود پرچم‌هایی نصب می‌کردند تا نشانه‌ای باشد؛ هر کس خواهان آنها بود وارد می‌شد. وقتی یکی از آنان باردار می‌شد و زایمان می‌کرد، همه آن مردان را جمع می‌کردند و «قافه» (کارشناس تشخیص نسب) را فرا می‌خواندند، سپس فرزندش را به کسی که گمان می‌کردند پدر اوست ملحق می‌کردند و کودک به او نسبت داده شده و پسرش خوانده می‌شد و آن مرد نمی‌توانست امتناع کند. اما چون محمد ﷺ به حق مبعوث شد، تمام انواع نکاح‌های جاهلیت را برانداخت، جز نکاحی که امروز مردم بر آن هستند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اسلام چهار نوع رابطهٔ دوران پیش از اسلام را لغو کرد و ازدواج شرعی را باقی گذاشت.

توضیح واژه‌های دشوار
استبضاع

رسمی پیش از اسلام که در آن شوهر همسرش را نزد مرد دیگری می‌فرستاد تا فرزندی داشته باشد که شوهر او را دارای نسبی شریف می‌دانست.

قائف

کسی که بر پایهٔ شباهت ظاهری، خویشاوندی یا پدری را تشخیص می‌داد.

مهریه (مَهر)

هدیهٔ الزامی ازدواج که شوهر به همسرش بدهکار است.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک یادآور می‌شوند که این روایت، ازدواج شرعی را با خواستگاری، مهریه و پیوند زناشوییِ به‌رسمیت‌شناخته‌شده متمایز می‌کند. دیگر رسم‌های توصیف‌شده لغو شدند، زیرا پایه‌ای معتبر برای ازدواج اسلامی فراهم نمی‌کنند. این حدیث همچنین به رسم‌های تاریخیِ پیش از احکام اسلامی دربارهٔ ازدواج و نسب می‌پردازد؛ از آن نمی‌توان مجوزی برای تعیین نسب بر اساس میل شخصی برداشت کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. ازدواج را بر رضایت روشن، پیوند زناشویی معتبر و حقوق ناشی از آن استوار کنید.
  2. در تعیین نسب دقت کنید و کودکان را بر پایهٔ میل شخصی یا فرض‌های اثبات‌نشده به کسی نسبت ندهید.
  3. دربارهٔ رسم‌های تاریخی با وقار سخن بگویید و از پرداختن هیجان‌زده به رفتارهای نادرست توصیف‌شده بپرهیزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.