Sahih al-Bukhari، حدیث 5312
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Umar
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ،، فَقَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْمُتَلاَعِنَيْنِ " حِسَابُكُمَا عَلَى اللَّهِ أَحَدُكُمَا كَاذِبٌ، لاَ سَبِيلَ لَكَ عَلَيْهَا ". قَالَ مَالِي قَالَ " لاَ مَالَ لَكَ، إِنْ كُنْتَ صَدَقْتَ عَلَيْهَا، فَهْوَ بِمَا اسْتَحْلَلْتَ مِنْ فَرْجِهَا، وَإِنْ كُنْتَ كَذَبْتَ عَلَيْهَا، فَذَاكَ أَبْعَدُ لَكَ ". قَالَ سُفْيَانُ حَفِظْتُهُ مِنْ عَمْرٍو. وَقَالَ أَيُّوبُ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ رَجُلٌ لاَعَنَ امْرَأَتَهُ فَقَالَ بِإِصْبَعَيْهِ ـ وَفَرَّقَ سُفْيَانُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى ـ فَرَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَخَوَىْ بَنِي الْعَجْلاَنِ، وَقَالَ " اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ ". ثَلاَثَ مَرَّاتٍ. قَالَ سُفْيَانُ حَفِظْتُهُ مِنْ عَمْرٍو وَأَيُّوبَ كَمَا أَخْبَرْتُكَ.
علی بن عبدالله به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد، عمرو گفت: شنیدم سعید بن جبیر میگفت: از ابن عمر درباره زن و شوهری که با یکدیگر ملاعنه کردند پرسیدم. او گفت: پیامبر ﷺ به آن دو فرمودند:
«حساب شما دو نفر با خداست. یکی از شما دو دروغگو است و تو هیچ راهی بر او نداری.» مرد گفت: «مال من چه میشود؟» ایشان فرمودند: «مالی برای تو نیست. اگر درباره او راست گفته باشی، آن مال در برابر بهرهای است که از او حلال کردهای؛ و اگر درباره او دروغ گفته باشی، دریافت آن مال از تو دورتر است.» سفیان گفت: این را از عمرو حفظ کردم. ایوب گفت: شنیدم سعید بن جبیر میگفت: از ابن عمر پرسیدم: «مردی با همسرش لعان کرد، چه شد؟» ابن عمر دو انگشت خود را از هم باز کرد — و سفیان انگشت اشاره و میانی خود را از هم جدا کرد — پیامبر ﷺ میان زن و شوهر بنی عجلان جدایی انداختند و فرمودند: «خدا میداند که یکی از شما دو دروغگو است، آیا کسی از شما توبه میکند؟» این سخن را سه بار فرمودند. سفیان گفت: این را از عمرو و ایوب همانگونه که برایت گفتم حفظ کردهام.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
در لیعان، ازدواج پایان مییابد و حق مطالبهٔ مهریه از میان میرود.
رویهای رسمی که در آن زن و شوهر، هنگام اتهام زنا، با سوگندهای متقابل لعنت خدا را بر خود میطلبند.
مالی که شوهر پرداخت آن را به همسرش بر عهده دارد.
قبیلهای که زوجِ یادشده در روایت به آن تعلق داشتند.
فقیهان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که لیعان، اگر طبق تشریفات مقرر و نزد قاضیِ صلاحیتدار انجام شود، به جدایی زن و شوهر میانجامد. همچنین در نظر میگیرند که شوهر مهریه را پس نمیگیرد: اگر اتهام او درست باشد، مهریه عوضِ ازدواج بوده است؛ و اگر دروغ گفته باشد، به طریق اولی حق بازپسگیری آن را ندارد. مذاهب فقهی دربارهٔ صورت دقیق حقوقی و زمان وقوع جدایی اختلافنظر دارند. هشدار دربارهٔ دروغگویی یکی از دو طرف، تأکید میکند که داوری نهایی نزد خداوند است و راه توبه باز است.
- بدون درنظرگرفتن جدیِ شروط سختگیرانه و پیامدهای رویهٔ اسلامی، کسی را به زنا متهم نکنید.
- پروندهٔ لیعان را به مراجع دینی و حقوقیِ صلاحیتدار بسپارید و خودسرانه اقدام نکنید.
- در یک اختلاف جدی، صداقت، مسئولیتپذیری و توبه اهمیت دارند و داوری نهایی از آنِ خداوند است.
این روایت صحیح به همان رویه میپردازد و به فهم زمینهٔ فقهی سوگندهای متقابل و جدایی کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #5311 (Sahih)این روایت صحیح نیز به این مسئله میپردازد که اگر مردی با همسرش لیعان کند چه رخ میدهد.
Sahih al-Bukhari · #5313 (Sahih)این روایت صحیح با سخن ابنعمر دربارهٔ جدایی پس از لیعان پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.