طب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5749

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: طب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2أَبُو عَوَانَةَ
  3. 3أَبِي بِشْرٍ
  4. 4أَبِي الْمُتَوَكِّلِ
  5. 5أَبِي سَعِيدٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَهْطًا، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْطَلَقُوا فِي سَفْرَةٍ سَافَرُوهَا، حَتَّى نَزَلُوا بِحَىٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَاسْتَضَافُوهُمْ، فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمْ، فَلُدِغَ سَيِّدُ ذَلِكَ الْحَىِّ، فَسَعَوْا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ لاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ أَتَيْتُمْ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ قَدْ نَزَلُوا بِكُمْ، لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ عِنْدَ بَعْضِهِمْ شَىْءٌ‏.‏ فَأَتَوْهُمْ فَقَالُوا يَا أَيُّهَا الرَّهْطُ إِنَّ سَيِّدَنَا لُدِغَ، فَسَعَيْنَا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ، لاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ، فَهَلْ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْكُمْ شَىْءٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ نَعَمْ، وَاللَّهِ إِنِّي لَرَاقٍ، وَلَكِنْ وَاللَّهِ لَقَدِ اسْتَضَفْنَاكُمْ فَلَمْ تُضَيِّفُونَا، فَمَا أَنَا بِرَاقٍ لَكُمْ حَتَّى تَجْعَلُوا لَنَا جُعْلاً‏.‏ فَصَالَحُوهُمْ عَلَى قَطِيعٍ مِنَ الْغَنَمِ، فَانْطَلَقَ فَجَعَلَ يَتْفُلُ وَيَقْرَأُ ‏{‏الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ‏}‏ حَتَّى لَكَأَنَّمَا نُشِطَ مِنْ عِقَالٍ، فَانْطَلَقَ يَمْشِي مَا بِهِ قَلَبَةٌ‏.‏ قَالَ فَأَوْفَوْهُمْ جُعْلَهُمُ الَّذِي صَالَحُوهُمْ عَلَيْهِ، فَقَالَ بَعْضُهُمُ اقْسِمُوا‏.‏ فَقَالَ الَّذِي رَقَى لاَ تَفْعَلُوا حَتَّى نَأْتِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَذْكُرَ لَهُ الَّذِي كَانَ، فَنَنْظُرَ مَا يَأْمُرُنَا‏.‏ فَقَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ فَقَالَ ‏"‏ وَمَا يُدْرِيكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ أَصَبْتُمُ اقْسِمُوا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ ‏"‏‏.‏

ترجمه

ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت می‌کند که گروهی از اصحاب رسول الله ﷺ به سفری رفتند تا اینکه در نزدیکی یکی از قبایل عرب فرود آمدند و از آنان درخواست مهمان‌نوازی کردند، اما آن قوم از پذیرایی سر باز زدند. سپس رئیس آن قبیله توسط جانوری زهرآگین گزیده شد و برای درمان او هر کاری کردند، ولی هیچ‌چیز سودی نبخشید. برخی از آنان گفتند:

«به سراغ آن گروه مسافر که در نزدیکی شما فرود آمده‌اند بروید، شاید یکی از آنان دارویی یا درمانی داشته باشد.» آنان نزد صحابه آمدند و گفتند: «ای گروه! رئیس ما گزیده شده و ما همه نوع درمانی را آزموده‌ایم اما فایده‌ای نداشته است؛ آیا کسی از شما درمانی دارد؟» یکی از صحابه پاسخ داد: «بله، به خدا سوگند من رقیه (دمیدن و خواندن قرآن برای شفا) می‌کنم، اما به خدا سوگند ما از شما درخواست مهمان‌نوازی کردیم و شما امتناع ورزیدید، بنابراین تا زمانی که برای ما اجرتی تعیین نکنید، بر شما رقیه نخواهم کرد.» سرانجام بر سر یک گله گوسفند به توافق رسیدند. آن صحابه رفت و با تف کردن و خواندن سوره حمد {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ} شروع به رقیه کرد، تا اینکه بیمار چنان بهبود یافت که گویی از بند رها شده باشد و بدون هیچ مشکلی راه می‌رفت. ابوسعید می‌گوید: قوم مزبور اجرتی را که بر سر آن توافق کرده بودند پرداخت کردند. برخی از صحابه گفتند: «آن را میان خود تقسیم کنید.» اما کسی که رقیه کرده بود گفت: «این کار را نکنید تا اینکه نزد رسول الله ﷺ برویم و ماجرا را برای ایشان بازگو کنیم تا ببینیم چه دستوری به ما می‌دهند.» پس خدمت رسول الله ﷺ رسیدند و جریان را شرح دادند. ایشان فرمودند: «از کجا دانستی که این (سوره حمد) رقیه است؟ کار درستی انجام دادید. آن را تقسیم کنید و سهمی نیز برای من در نظر بگیرید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سورهٔ فاتحه را می‌توان با اجازهٔ الله به‌عنوان رُقیه تلاوت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
رُقیه

خواندن دعاهای مجاز یا آیات قرآن و درخواست شفا و حفاظت از الله.

فاتحه

سورهٔ آغازین قرآن که در این ماجرا برای رئیس قبیله‌ای که گزیده شده بود تلاوت شد.

مُزد

پرداختی که برای رُقیه بر سر آن توافق شد؛ در این ماجرا گله‌ای گوسفند بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که تلاوت قرآن به‌عنوان رُقیه جایز است و دریافت مُزدی که از پیش بر آن توافق شده نیز رواست. تلاوت و دعا وسیله‌اند و شفا از الله است. این حدیث همچنین تأیید می‌کند که می‌توان از فاتحه به‌عنوان رُقیه استفاده کرد. چهار مذهب فقهی اهل سنت، در اصل، پرداخت برای رُقیهٔ مجاز را با رعایت شرایطِ توافق معتبر و محتوای مجاز جایز می‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. آیات قرآن را تلاوت کنید و از الله شفا بخواهید، و به یاد داشته باشید که شفا از اوست.
  2. مُزد رُقیهٔ مجاز را از پیش به‌روشنی تعیین کنید.
  3. اگر دربارهٔ مجاز بودن درمان یا پرداختی تردید دارید، از اهل علمِ قابل اعتماد راهنمایی بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.