Sahih al-Bukhari، حدیث 2276
روایتشده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Sa'id al-Khudri
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ انْطَلَقَ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفْرَةٍ سَافَرُوهَا حَتَّى نَزَلُوا عَلَى حَىٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَاسْتَضَافُوهُمْ، فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمْ، فَلُدِغَ سَيِّدُ ذَلِكَ الْحَىِّ، فَسَعَوْا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ لاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ أَتَيْتُمْ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ نَزَلُوا لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ عِنْدَ بَعْضِهِمْ شَىْءٌ، فَأَتَوْهُمْ، فَقَالُوا يَا أَيُّهَا الرَّهْطُ، إِنَّ سَيِّدَنَا لُدِغَ، وَسَعَيْنَا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ لاَ يَنْفَعُهُ، فَهَلْ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْكُمْ مِنْ شَىْءٍ فَقَالَ بَعْضُهُمْ نَعَمْ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرْقِي، وَلَكِنْ وَاللَّهِ لَقَدِ اسْتَضَفْنَاكُمْ فَلَمْ تُضِيِّفُونَا، فَمَا أَنَا بِرَاقٍ لَكُمْ حَتَّى تَجْعَلُوا لَنَا جُعْلاً. فَصَالَحُوهُمْ عَلَى قَطِيعٍ مِنَ الْغَنَمِ، فَانْطَلَقَ يَتْفِلُ عَلَيْهِ وَيَقْرَأُ {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ} فَكَأَنَّمَا نُشِطَ مِنْ عِقَالٍ، فَانْطَلَقَ يَمْشِي وَمَا بِهِ قَلَبَةٌ، قَالَ فَأَوْفَوْهُمْ جُعْلَهُمُ الَّذِي صَالَحُوهُمْ عَلَيْهِ، فَقَالَ بَعْضُهُمُ اقْسِمُوا. فَقَالَ الَّذِي رَقَى لاَ تَفْعَلُوا، حَتَّى نَأْتِيَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَنَذْكُرَ لَهُ الَّذِي كَانَ، فَنَنْظُرَ مَا يَأْمُرُنَا. فَقَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ، فَقَالَ " وَمَا يُدْرِيكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ ـ ثُمَّ قَالَ ـ قَدْ أَصَبْتُمُ اقْسِمُوا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ سَهْمًا ". فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ شُعْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ سَمِعْتُ أَبَا الْمُتَوَكِّلِ بِهَذَا.
از ابوسعید رضی الله عنه روایت شده است که گفت: گروهی از یاران پیامبر ﷺ در سفری که داشتند به قبیلهای از قبایل عرب رسیدند و از آنان درخواست مهماننوازی کردند، اما آنها امتناع ورزیدند. سپس رئیس آن قبیله توسط موجودی زهرآگین گزیده شد و برای درمان او هر کاری کردند، ولی هیچچیز سودی نبخشید. برخی از آنان گفتند:
«کاش نزد آن گروهی که اینجا فرود آمدهاند میرفتید، شاید یکی از آنان چیزی (برای درمان) داشته باشد.» پس نزد آنان آمدند و گفتند: «ای گروه! سرور ما گزیده شده و ما هر تلاشی کردیم اما فایدهای نداشت. آیا نزد کسی از شما چیزی (برای علاج) هست؟» یکی از ایشان گفت: «بله، به خدا سوگند من رقیه (دمیدن و خواندن قرآن برای شفا) میکنم، اما به خدا سوگند ما از شما درخواست مهماننوازی کردیم و شما پذیرفتید نیستید؛ بنابراین من برای شما رقیه نمیکنم مگر اینکه برای ما اجرتی تعیین کنید.» آنان بر سر دادن یک گله گوسفند با هم توافق کردند. سپس آن صحابی رفت و بر او تف کرد (فوت زد) و سوره حمد {الحمد لله رب العالمین} را خواند. چنان بود که گویی از بند رها شده باشد؛ برخاست و راه افتاد و هیچ اثری از بیماری در او نبود. آنان اجرتی را که بر سر آن توافق کرده بودند، پرداخت کردند. برخی از یاران گفتند: «آن را تقسیم کنید.» اما کسی که رقیه کرده بود گفت: «این کار را نکنید تا اینکه نزد پیامبر ﷺ برویم و ماجرا را برای ایشان بازگو کنیم و ببینیم چه دستوری به ما میدهند.» پس نزد رسول الله ﷺ آمدند و داستان را تعریف کردند. ایشان فرمودند: «چه چیزی به تو فهماند که این (سوره حمد) رقیه است؟» سپس فرمودند: «کار درستی کردید. تقسیم کنید و سهمی نیز برای من قرار دهید.» و رسول الله ﷺ لبخند زدند. شعبه گفت: ابوبشر به ما حدیث کرد و گفت: من این حدیث را از ابوالمتوکل شنیدم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سورهٔ فاتحه میتواند بهعنوان رُقیه خوانده شود و پاداشی که بر سر آن توافق شده باشد جایز است.
خواندن دعاها یا آیات قرآن با این نیت که از الله درخواست حفاظت یا شفا شود.
دستمزد توافقشده برای خدمتی جایز؛ در این ماجرا، گلهای از گوسفندان بود.
سورهٔ آغازین قرآن که صحابی هنگام رُقیه خواند.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که خواندن قرآن بهعنوان رُقیه جایز است و دریافت دستمزد توافقشده برای این خدمت نیز اشکالی ندارد. تأیید پیامبر ﷺ نشان میدهد که صحابه اجازه داشتند آن دستمزد را بپذیرند. رُقیه متوجه الله است: تلاوت وسیله است و شفا از او میرسد. هر چهار مذهب فقهی اهلسنت دریافت دستمزد برای درمانهای جایز را مجاز میدانند؛ شرایط و جزئیات دستمزد ممکن است در هر مذهب متفاوت باشد.
- پیش از انجام خدمتی که در برابر آن دستمزد میگیرید، دربارهٔ مبلغ توافقشده بهروشنی گفتوگو کنید.
- قرائت جایز قرآن را بهعنوان دعا برای درخواست شفا از الله به کار ببرید و هنگام بیماری، درمان مناسب را نیز پی بگیرید.
- اگر دربارهٔ پرداختی یا عملی دینی تردید دارید، پیش از تقسیم درآمد با فردی آگاه مشورت کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.