Sahih al-Bukhari، حدیث 5807
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ هَاجَرَ إِلَى الْحَبَشَةِ نَاسٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَلَى رِسْلِكَ، فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ". فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَوَ تَرْجُوهُ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ " نَعَمْ ". فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِصُحْبَتِهِ، وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ. قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَبَيْنَا نَحْنُ يَوْمًا جُلُوسٌ فِي بَيْتِنَا فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَقَالَ قَائِلٌ لأَبِي بَكْرٍ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُقْبِلاً مُتَقَنِّعًا، فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنْ يَأْتِينَا فِيهَا. قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِدًا لَهُ بِأَبِي وَأُمِّي، وَاللَّهِ إِنْ جَاءَ بِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ إِلاَّ لأَمْرٍ. فَجَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَ، فَأَذِنَ لَهُ فَدَخَلَ، فَقَالَ حِينَ دَخَلَ لأَبِي بَكْرٍ " أَخْرِجْ مَنْ عِنْدَكَ ". قَالَ إِنَّمَا هُمْ أَهْلُكَ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنِّي قَدْ أُذِنَ لِي فِي الْخُرُوجِ ". قَالَ فَالصُّحْبَةُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَخُذْ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِحْدَى رَاحِلَتَىَّ هَاتَيْنِ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بِالثَّمَنِ ". قَالَتْ فَجَهَّزْنَاهُمَا أَحَثَّ الْجِهَازِ، وَضَعْنَا لَهُمَا سُفْرَةً فِي جِرَابٍ، فَقَطَعَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ قِطْعَةً مِنْ نِطَاقِهَا، فَأَوْكَتْ بِهِ الْجِرَابَ، وَلِذَلِكَ كَانَتْ تُسَمَّى ذَاتَ النِّطَاقِ، ثُمَّ لَحِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ بِغَارٍ فِي جَبَلٍ يُقَالُ لَهُ ثَوْرٌ، فَمَكُثَ فِيهِ ثَلاَثَ لَيَالٍ يَبِيتُ عِنْدَهُمَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، وَهْوَ غُلاَمٌ شَابٌّ لَقِنٌ ثَقِفٌ، فَيَرْحَلُ مِنْ عِنْدِهِمَا سَحَرًا، فَيُصْبِحُ مَعَ قُرَيْشٍ بِمَكَّةَ كَبَائِتٍ، فَلاَ يَسْمَعُ أَمْرًا يُكَادَانِ بِهِ إِلاَّ وَعَاهُ، حَتَّى يَأْتِيَهُمَا بِخَبَرِ ذَلِكَ حِينَ يَخْتَلِطُ الظَّلاَمُ، وَيَرْعَى عَلَيْهِمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ مِنْحَةً مِنْ غَنَمٍ، فَيُرِيحُهَا عَلَيْهِمَا حِينَ تَذْهَبُ سَاعَةٌ مِنَ الْعِشَاءِ، فَيَبِيتَانِ فِي رِسْلِهَا حَتَّى يَنْعِقَ بِهَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ بِغَلَسٍ، يَفْعَلُ ذَلِكَ كُلَّ لَيْلَةٍ مِنْ تِلْكَ اللَّيَالِي الثَّلاَثِ.
ابراهیم بن موسی به ما حدیث نقل کرد، هشام به او خبر داد، از معمر، از زهری، از عروه، و از عایشه رضی الله عنها روایت شده است که فرمود: گروهی از مسلمانان به حبشه هجرت کردند و ابوبکر رضی الله عنه نیز خود را برای هجرت آماده ساخت. پیامبر ﷺ به ایشان فرمودند:
«درنگ کن، زیرا امیدوارم که به من نیز اجازه (هجرت) داده شود.» ابوبکر رضی الله عنه عرض کرد: «پدر و مادرم فدای تو باد، آیا به آن امید داری؟» پیامبر ﷺ فرمودند: «بله.» بدین ترتیب ابوبکر رضی الله عنه خود را برای همراهی با پیامبر ﷺ نگه داشت و دو شتری را که نزدش بود، چهار ماه تمام با برگهای درخت سَمُر تغذیه کرد. عروه میگوید: عایشه رضی الله عنها تعریف کرد که روزی هنگام نیمروز در خانه نشسته بودیم که شخصی به ابوبکر گفت: «این رسول خدا ﷺ است که صورت خود را پوشانده و در ساعتی که معمولاً نزد ما نمیآمدند، تشریف آوردهاند.» ابوبکر رضی الله عنه گفت: «پدر و مادرم فدایش باد! به خدا سوگند، آمدن ایشان در این ساعت جز برای امری مهم نیست.» سپس پیامبر ﷺ آمدند و اجازه ورود خواستند و به ایشان اجازه داده شد. داخل شدند و به ابوبکر فرمودند: «هر کس نزد توست بیرون کن.» ابوبکر عرض کرد: «یا رسول الله ﷺ! پدرم فدایت باد، اینان فقط اهل بیت شما هستند.» پیامبر ﷺ فرمودند: «به من اجازه خروج داده شده است.» ابوبکر عرض کرد: «یا رسول الله ﷺ! پدرم فدایت باد، پس آیا همسفری با شما نصیب من میشود؟» پیامبر ﷺ فرمودند: «بله.» ابوبکر عرض کرد: «یا رسول الله ﷺ! پدرم فدایت باد، یکی از این دو مرکب مرا بردارید.» پیامبر ﷺ فرمودند: «در برابر پرداخت قیمت.» عایشه رضی الله عنها میفرماید: سپس ما با سرعت تمام توشه سفرشان را آماده کردیم و کیسهای حاوی آذوقه برایشان نهادیم. اسما بنت ابوبکر تکهای از کمربند خود را برید و با آن دهانه کیسه را بست؛ به همین دلیل او را «ذات النطاقین» (دارنده دو کمربند) نامیدند. آنگاه پیامبر ﷺ و ابوبکر به غاری در کوهی به نام «ثور» رفتند و سه شب در آن ماندند. عبدالله بن ابوبکر که جوانی زیرک و باهوش بود، شبها پیش آنان میماند و پیش از سپیدهدم باز میگشت تا صبحگاهان در مکه در میان قریش حاضر شود، گویی که شب را با آنان سپری کرده است. هرگاه توطئهای از سوی قریش علیه آن دو میشنید، آن را به خاطر میسپرد و پس از تاریک شدن هوا آمده و خبر آن را به ایشان میرساند. عامر بن فهیره، مولای آزادشده ابوبکر، گلهای از گوسفندان شیری را برای آنان میچرانید و بخشی از شب گذشته، آنها را نزد ایشان میآورد. آن دو از شیر آنها بهره میبردند و میخوابیدند تا اینکه عامر بن فهیره هنوز در تاریکی شب آنها را با خود میبرد. او در هر یک از آن سه شب چنین میکرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابوبکر برای همراهی با پیامبر ﷺ در هجرت، با دقت برنامهریزی کرد.
این حدیث از آمادگی برای هجرت از مکه به مدینه سخن میگوید: به پیامبر ﷺ اجازهٔ خروج داده شد و ابوبکر همراه ایشان شد.
مهاجرتی برای حفاظت از ایمان؛ در اینجا سفر از مکه به مدینه.
کوهی در نزدیکی مکه که پیامبر ﷺ و ابوبکر سه شب را در غاری در آن گذراندند.
لقب اسماء، یعنی «بانوی دو کمربند»؛ زیرا با کمربندش دهانهٔ توشه را بست.
عالمان از این روایت درمییابند که توکل بر خدا با برنامهریزی دقیق و بهکارگیری اسباب مناسب همراه است. تقسیم سنجیدهٔ وظایف در طول سفر، ارزش همکاری و همراهان قابلاعتماد را نشان میدهد. پیامبر ﷺ نپذیرفت شتر را هدیه بگیرد و خواست بهای آن را بپردازد؛ این نمونهای از دقت در رعایت حقوق مالکیت و پایبندی به توافقهاست.
- گامهای مهم و دشوار را با دقت آماده کنید و در عین حال بر خدا توکل داشته باشید.
- هنگامی که هدفی مشترک همکاری میطلبد، وظایف را متناسب با تواناییهای افراد تقسیم کنید.
- در نگهداری از اموال دیگران دقت کنید و دربارهٔ پرداخت، توافقها را روشن سازید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.