Sahih al-Bukhari، حدیث 5920
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Umar
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَخْلَدٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ حَفْصٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ نَافِعٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ نَافِعٍ، مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنِ الْقَزَعِ. قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ قُلْتُ وَمَا الْقَزَعُ فَأَشَارَ لَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ قَالَ إِذَا حَلَقَ الصَّبِيَّ وَتَرَكَ هَا هُنَا شَعَرَةً وَهَا هُنَا وَهَا هُنَا. فَأَشَارَ لَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ إِلَى نَاصِيَتِهِ وَجَانِبَىْ رَأْسِهِ. قِيلَ لِعُبَيْدِ اللَّهِ فَالْجَارِيَةُ وَالْغُلاَمُ قَالَ لاَ أَدْرِي هَكَذَا قَالَ الصَّبِيِّ. قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ وَعَاوَدْتُهُ فَقَالَ أَمَّا الْقُصَّةُ وَالْقَفَا لِلْغُلاَمِ فَلاَ بَأْسَ بِهِمَا وَلَكِنَّ الْقَزَعَ أَنْ يُتْرَكَ بِنَاصِيَتِهِ شَعَرٌ، وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ غَيْرُهُ، وَكَذَلِكَ شَقُّ رَأْسِهِ هَذَا وَهَذَا.
محمد برایم حدیث کرد و گفت: مخلد به من خبر داد، او گفت: ابن جریج به من خبر داد، او گفت: عبیدالله بن حفص به من خبر داد که عمر بن نافع از نافع، مولای عبدالله برایش نقل کرده است که شنیده است ابن عمر رضی الله عنهما میگوید:
«شنیدم که رسول خدا ﷺ از قَزَع نهی میکرد.» عبیدالله گفت: «پرسیدم: قَزَع چیست؟ پس عبیدالله برای توضیح به ما اشاره کرد و گفت: نافع فرمود: یعنی وقتی سر کودکی تراشیده شود و دستهای مو در اینجا و دستهای در آنجا باقی گذاشته شود.» عبیدالله به پیشانی و دو طرف سر خود اشاره کرد. از عبیدالله پرسیده شد: «آیا این حکم شامل دختران و پسران هر دو میشود؟» گفت: «نمیدانم، زیرا نافع فقط واژه "کودک پسر" را به کار برد.» عبیدالله افزود: «دوباره از او پرسیدم و او پاسخ داد: اما باقی گذاشتن مو در ناحیه گیجگاه و پشت سر پسر اشکالی ندارد؛ ولی قَزَع آن است که در پیشانی مو باقی گذاشته شود در حالی که بقیه سر تراشیده باشد، و همچنین باقی گذاشتن مو در این طرف و آن طرف سر.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ از قَزَع نهی کرد؛ یعنی بخشی از سر تراشیده شود و بخشی دیگر پرمو بماند.
مدلی از مو که بخشهایی از سر تراشیده شود و در قسمتهای دیگر دستههایی از مو باقی بماند.
ناحیههای دو سوی سر، میان شقیقهها و گوشها.
عالمان کلاسیک قزع را در اینجا تراشیدن بخشهایی از سر و باقی گذاشتن مو در بخشهای دیگر معنا کردهاند. توضیح روایت میان باقی گذاشتن دستههای پراکندهٔ مو از این نوع و باقی گذاشتن مو در شقیقهها یا پشت گردن تفاوت میگذارد؛ مورد اخیر در اینجا برای پسران جایز دانسته شده است. عالمان با توجه به شکل مدل مو و دیگر دلایل، دربارهٔ کاربرد دقیق و حکم فقهی آن بحث میکنند. متن از یک پسر نام میبرد؛ عبیدالله میگوید نمیداند آیا این حکم دربارهٔ دختران نیز صدق میکند یا نه.
- اگر مدلی از مو شامل بخشهای تراشیده و دستههای پراکندهٔ مو است، مدلی یکدست را برگزینید که از قزع دوری کند.
- با آرامش برای کودکان توضیح دهید که آراستگی به معنای تراشیدن سر به شکلی آشکارا نابرابر نیست.
- در ارزیابی دینی، میان قزعِ توصیفشده و باقی گذاشتن مو در شقیقهها یا پشت گردن تفاوت بگذارید.
این روایت نیز در شمار رهنمودهای مربوط به آراستگی ظاهری است و کمک میکند موضوع مدل مو را در چارچوب بابهای پوشش و آراستگی قرار دهیم.
Sahih al-Bukhari · #5919 (Sahih)این روایت صحیح، بلافاصله در صحیح بخاری در کنار این حدیث آمده و آن نیز به احکام مربوط به مراقبت از مو میپردازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.