ترقيق القلب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6443

روایت‌شده توسط Abu Dharr al-Ghifari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: ترقيق القلب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Dharr al-Ghifari

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْتُ لَيْلَةً مِنَ اللَّيَالِي فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي وَحْدَهُ، وَلَيْسَ مَعَهُ إِنْسَانٌ ـ قَالَ ـ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَكْرَهُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَهُ أَحَدٌ ـ قَالَ ـ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي ظِلِّ الْقَمَرِ فَالْتَفَتَ فَرَآنِي فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَبُو ذَرٍّ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا ذَرٍّ تَعَالَهْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الْمُكْثِرِينَ هُمُ الْمُقِلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، إِلاَّ مَنْ أَعْطَاهُ اللَّهُ خَيْرًا، فَنَفَحَ فِيهِ يَمِينَهُ وَشِمَالَهُ وَبَيْنَ يَدَيْهِ وَوَرَاءَهُ، وَعَمِلَ فِيهِ خَيْرًا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ لِي ‏"‏ اجْلِسْ هَا هُنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَجْلَسَنِي فِي قَاعٍ حَوْلَهُ حِجَارَةٌ فَقَالَ لِي ‏"‏ اجْلِسْ هَا هُنَا حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقَ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى لاَ أَرَاهُ فَلَبِثَ عَنِّي فَأَطَالَ اللُّبْثَ، ثُمَّ إِنِّي سَمِعْتُهُ وَهْوَ مُقْبِلٌ وَهْوَ يَقُولُ ‏"‏ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى ‏"‏‏.‏ قَالَ فَلَمَّا جَاءَ لَمْ أَصْبِرْ حَتَّى قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ مَنْ تُكَلِّمُ فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ مَا سَمِعْتُ أَحَدًا يَرْجِعُ إِلَيْكَ شَيْئًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ عَرَضَ لِي فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ، قَالَ بَشِّرْ أُمَّتَكَ أَنَّهُ مَنْ مَاتَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ، وَإِنْ شَرِبَ الْخَمْرَ. قَالَ النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، وَحَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، وَالأَعْمَشُ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ، بِهَذَا‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، مُرْسَلٌ، لاَ يَصِحُّ، إِنَّمَا أَرَدْنَا لِلْمَعْرِفَةِ، وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ‏.‏ قِيلَ لأَبِي عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ مُرْسَلٌ أَيْضًا لاَ يَصِحُّ، وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ‏.‏ وَقَالَ اضْرِبُوا عَلَى حَدِيثِ أَبِي الدَّرْدَاءِ هَذَا‏.‏ إِذَا مَاتَ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ عِنْدَ الْمَوْتِ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، جریر از عبدالعزیز بن رفیع، او از زید بن وهب و او از ابوذر رضی الله عنه روایت کرد که گفت: شبی بیرون آمدم و دیدم رسول الله ﷺ تنها راه می‌رفتند و کسی همراهشان نبود. گمان کردم که شاید دوست ندارند کسی همراهشان باشد، پس در سایه و دور از نور ماه راه رفتم. ایشان برگشتند و مرا دیدند و فرمودند:

«کیست؟» گفتم: ابوذرم، خدا مرا فدای تو گرداند! فرمودند: «ای اباذر، بیا اینجا.» مدتی با ایشان راه رفتم، سپس فرمودند: «پرثروتمان در روز قیامت کم‌پاداش‌ترین مردم هستند، مگر کسی که خدا به او مالی داده و آن را به راست و چپ و پیش و پس خود انفاق کرده و در آن کار خیر انجام داده است.» باز مدتی با ایشان راه رفتم، آنگاه به من فرمودند: «همین‌جا بنشین.» مرا در زمینی سنگلاخ نشاندند و فرمودند: «همین‌جا بنشین تا نزد تو بازگردم.» سپس به سوی حرّه رفتند تا جایی که دیگر دیده نمی‌شدند. مدت زیادی ماندند، سپس صدایشان را شنیدم که بازگشته و می‌فرمودند: «حتی اگر دزدی کرده باشد و حتی اگر زنا کرده باشد؟» چون آمدند، تاب نیاوردم و پرسیدم: ای پیامبر خدا، خدا مرا فدایت کند! در کنار حرّه با چه کسی سخن می‌گفتید؟ نشنیدم که کسی پاسختان را بدهد. فرمودند: «آن جبرئیل علیه السلام بود که در کنار حرّه بر من ظاهر شد و گفت: امتت را بشارت ده که هر کس بمیرد در حالی که چیزی را شریک خدا قرار نداده باشد، وارد بهشت خواهد شد. گفتم: ای جبرئیل! حتی اگر دزدی و زنا کرده باشد؟ گفت: آری. دوباره پرسیدم: حتی اگر دزدی و زنا کرده باشد؟ گفت: آری، و حتی اگر شراب نوشیده باشد.» نضر گفت: شعبه به ما خبر داد، و حبیب بن ابی ثابت، اعمش و عبدالعزیز بن رفیع برای ما حدیث کردند؛ زید بن وهب این حدیث را برای ما بیان کرد. ابو عبدالله (بخاری) گفت: حدیث ابوصالح از ابودرداء مرسل است و صحیح نیست؛ آن را تنها جهت شناخت ذکر کردیم و حدیث صحیح همان حدیث اباذر است. از ابو عبدالله درباره حدیث عطاء بن یسار از ابودرداء پرسیده شد، فرمود: آن نیز مرسل است و صحیح نیست؛ حدیث صحیح همان حدیث اباذر است. و فرمود: حدیث ابودرداء را که می‌گوید «هنگام مرگ لا اله الا الله بگوید» کنار بگذارید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ایمان به الله، بخشندگی و اطاعت همراه با توبه را می‌طلبد.

توضیح واژه‌های دشوار
ثروتمندان، فقیران‌اند

کسی که دارایی فراوان دارد اما آن را درست مصرف نمی‌کند، ممکن است در روز قیامت پاداش اندکی داشته باشد.

الحَرّه

ناحیه‌ای در نزدیکی مدینه که به میدان‌های گدازهٔ تیره‌رنگش شناخته می‌شود.

بدون پرستش چیزی در کنار الله

یعنی مردن بدون شرک؛ شریک قرار ندادن برای الله در عبادت.

برداشت‌های عالمان

عالمان توضیح می‌دهند که خودِ دارایی سزاوار نکوهش نیست؛ آنچه اهمیت دارد این است که فرد آن را از راهی حلال به دست آورد و حقوق الله و حقوق مردم را از آن ادا کند. سخن دربارهٔ بهشت تأیید می‌کند که توحید بنیاد رستگاری است، اما مجوزی برای دزدی، زنا یا نوشیدن شراب نیست. گناهان ممکن است مستلزم کیفر و جبران حقوق باشند؛ سرانجامِ مسلمانی که با توحید بمیرد، به الله واگذار است. ازاین‌رو، مذاهب فقهی هم بر توبهٔ خالصانه و هم بر بازگرداندن اموال به‌ناحق به‌دست‌آمده تأکید می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. به‌طور منظم بخشی از دارایی‌ات را به نیازمندان ببخش و آن را در راه‌های نیک هزینه کن.
  2. از گناهان دوری کن و حقوق پایمال‌شده را جبران کن؛ وعدهٔ بهشت را بهانه قرار نده.
  3. توحیدت را پاس بدار و پس از خطا، صادقانه به سوی الله بازگرد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.