Sahih al-Bukhari، حدیث 6565
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُسَدَّدٌآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَبُو عَوَانَةَ
- 3قَتَادَةَ
- 4أَنَسٍ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا عَلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا. فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ، وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ، وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ، فَاشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّنَا. فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ وَيَقُولُ ـ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ. فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ ـ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ الَّذِي اتَّخَذَهُ اللَّهُ خَلِيلاً. فَيَأْتُونَهُ، فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ ـ ائْتُوا مُوسَى الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ ـ ائْتُوا عِيسَى فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، سَلْ تُعْطَهْ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَرْفَعُ رَأْسِي، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِي، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا، ثُمَّ أُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ، وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ فَأَقَعُ سَاجِدًا مِثْلَهُ فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ حَتَّى مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ ". وَكَانَ قَتَادَةُ يَقُولُ عِنْدَ هَذَا أَىْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ.
مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، ابوعوانه برای ما حدیث کرد، از قتاده، از انس رضی الله عنه که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:
«الله مردم را در روز قیامت گرد میآورد، پس آنان میگویند: ‹کاش کسی را واسطه شفاعت نزد پروردگارمان قرار میدادیم تا ما را از این جایگاهمان آسایش دهد.› سپس نزد آدم میآیند و میگویند: ‹تو همان کسی هستی که الله تو را با دست خود آفرید و از روح خود در تو دمید و به فرشتگان فرمان داد تا بر تو سجده کردند؛ پس برای ما نزد پروردگارمان شفاعت کن.› او میگوید: ‹من شایسته این کار نیستم› ـ و گناهش را یادآوری میکند و میگوید: ـ ‹نزد نوح بروید، نخستین پیامبری که الله فرستاد.› پس نزد او میآیند و او میگوید: ‹من شایسته این کار نیستم› ـ و گناهش را یادآوری میکند ـ ‹نزد ابراهیم بروید که الله او را خلیل خود گرفت.› پس نزد او میآیند و او میگوید: ‹من شایسته این کار نیستم› ـ و گناهش را یادآوری میکند ـ ‹نزد موسی بروید که الله با او سخن گفت.› پس نزد او میآیند و او میگوید: ‹من شایسته این کار نیستم› ـ و گناهش را یادآوری میکند ـ ‹نزد عیسی بروید.› پس نزد او میآیند و او میگوید: ‹من شایسته این کار نیستم، نزد محمد ﷺ بروید که الله گناهان گذشته و آیندهاش را آمرزیده است.› پس نزد من میآیند و من از پروردگارم اجازه میطلبم، و چون او را ببینم به سجده میافتم، و الله هر قدر بخواهد مرا در آن حالت نگه میدارد، سپس گفته میشود: ‹سر بردار، بخواه که داده شود، بگو که شنیده شود، شفاعت کن که شفاعتت پذیرفته گردد.› پس سر برمیدارم و پروردگارم را با حمد و ثنایی که به من میآموزد ستایش میکنم، آنگاه شفاعت میکنم و او حدی برای من تعیین میکند، سپس آنان را از آتش بیرون میآورم و به بهشت داخل میسازم. سپس بازمیگردم و مانند آن بار سوم یا چهارم به سجده میافتم تا اینکه هیچکس در آتش باقی نماند مگر کسی که قرآن او را حبس کرده باشد.» و قتاده در این هنگام میگفت: «یعنی کسانی که جاودانگی در دوزخ بر آنان واجب شده است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
در روز قیامت، خداوند شفاعت پیامبر ﷺ را میپذیرد.
درخواستی برای دیگران که تنها با اجازه و رضایت خداوند پذیرفته میشود.
زانو زدن و نهادن پیشانی بر زمین بهعنوان عبادت.
خداوند مشخص میکند که پیامبر ﷺ در آن هنگام برای چه کسانی میتواند شفاعت کند.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که شفاعت بزرگ در روز قیامت به محمد ﷺ عطا میشود، اما تنها با اجازه خداوند. این بخش همچنین میآموزد که پیامبران از خداوند بیم دارند و با فروتنی به سوی او بازمیگردند؛ اعتراف آنان به یک لغزش از جایگاه ویژهشان نمیکاهد. قتاده جمله پایانی را ناظر به کسانی میداند که ماندن همیشگی در آتش برایشان مقرر شده است. این حدیث دلیلی برای طلب شفاعت مستقل از اراده یا اجازه خداوند به دست نمیدهد.
- از خداوند رحمت و رهایی بخواه و امید به شفاعت را به ایمان و اطاعت از او پیوند بزن.
- فروتن بمان: حتی پیامبران نیز در برابر خداوند خشیت دارند و به او پناه میبرند.
- روز قیامت را به یاد داشته باش و امروز مسئولیت گفتار و کردار خود را بپذیر.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.