ترقيق القلب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6573

روایت‌شده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: ترقيق القلب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Huraira

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أُنَاسٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ، لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ، فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا، فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي غَيْرِ الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ، هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا، فَإِذَا أَتَانَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا، فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ جِسْرُ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ، وَدُعَاءُ الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ، وَبِهِ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، أَمَا رَأَيْتُمْ شَوْكَ السَّعْدَانِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ يَعْلَمُ قَدْرَ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، فَتَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، مِنْهُمُ الْمُوبَقُ، بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ، ثُمَّ يَنْجُو، حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ عِبَادِهِ، وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ مِنَ النَّارِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ، مِمَّنْ كَانَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوهُمْ، فَيَعْرِفُونَهُمْ بِعَلاَمَةِ آثَارِ السُّجُودِ، وَحَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ مِنِ ابْنِ آدَمَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيُخْرِجُونَهُمْ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءٌ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا، فَاصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ‏.‏ فَيَقُولُ لَعَلَّكَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَصْرِفُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، ثُمَّ يَقُولُ بَعْدَ ذَلِكَ يَا رَبِّ قَرِّبْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ أَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلْنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو‏.‏ فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيُعْطِي اللَّهَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهُ، فَيُقَرِّبُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا رَأَى مَا فِيهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، ثُمَّ يَقُولُ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ أَوَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ تَجْعَلْنِي أَشْقَى خَلْقِكَ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ، فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ أَذِنَ لَهُ بِالدُّخُولِ فِيهَا، فَإِذَا دَخَلَ فِيهَا قِيلَ تَمَنَّ مِنْ كَذَا‏.‏ فَيَتَمَنَّى، ثُمَّ يُقَالُ لَهُ تَمَنَّ مِنْ كَذَا‏.‏ فَيَتَمَنَّى حَتَّى تَنْقَطِعَ بِهِ الأَمَانِيُّ فَيَقُولُ لَهُ هَذَا لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً‏.‏

ترجمه

ابوهریره رضی الله عنه روایت می‌کند: گروهی گفتند:

«ای رسول خدا ﷺ! آیا ما پروردگارمان را در روز قیامت خواهیم دید؟» فرمود: «آیا هنگام نگریستن به خورشید، زمانی که ابری مانع آن نیست، به یکدیگر آسیب می‌رسانید و تنگنا ایجاد می‌کنید؟» گفتند: «خیر، ای رسول خدا ﷺ.» فرمود: «آیا هنگام نگریستن به ماه در شب بدر، وقتی ابری مانع آن نیست، به یکدیگر آسیب می‌رسانید؟» گفتند: «خیر، ای رسول خدا ﷺ.» فرمود: «همان‌گونه او را خواهید دید. الله مردم را گرد می‌آورد و می‌فرماید: هر کس چیزی را می‌پرستید، پس همان را دنبال کند. پس هر که خورشید را می‌پرستید، آن را دنبال می‌کند و هر که ماه را می‌پرستید، آن را دنبال می‌کند و هر که طاغوت‌ها را می‌پرستید، آنها را دنبال می‌کنند؛ و تنها این امت باقی می‌ماند که منافقانش نیز در میان آنان هستند. سپس الله به صورتی غیر از آنچه می‌شناسند نزدشان می‌آید و می‌فرماید: من پروردگار شما هستم. می‌گویند: پناه می‌بریم به الله از تو؛ جایگاه ما همین‌جاست تا اینکه پروردگارمان بیاید و چون پروردگارمان بیاید، او را خواهیم شناخت. آنگاه الله به صورتی که می‌شناسند نزدشان می‌آید و می‌فرماید: من پروردگار شما هستم. می‌گویند: تو پروردگار مایی، و او را دنبال می‌کنند و پلی بر دوزخ زده می‌شود.» رسول خدا ﷺ فرمود: «من نخستین کسی خواهم بود که از آن عبور می‌کند و دعای پیامبران در آن روز این است: اللهم سلم سلم (بارالها، سلامت دار، سلامت دار). و بر آن پل قلاب‌هایی همچون خارهای سعدان است؛ آیا خارهای سعدان را ندیده‌اید؟» گفتند: «چرا، ای رسول خدا ﷺ.» فرمود: «آن قلاب‌ها مانند خارهای سعدان است، جز اینکه بزرگی اندازه‌اشان را تنها الله می‌داند و مردم را بر اساس اعمالشان می‌ربایند؛ برخی به سبب اعمالشان هلاک می‌شوند و برخی تکه‌تکه شده و در آتش فرو می‌افتند، اما سپس نجات می‌یابند. تا اینکه چون الله از داوری میان بندگانش فارغ شود و بخواهد کسانی را که شهادت به لا اله الا الله داده‌اند و اراده کرده از آتش خارج سازد، فرشتگان را فرمان می‌دهد تا آنان را بیرون آورند. فرشتگان ایشان را از نشانه آثار سجده می‌شناسند، زیرا الله بر آتش حرام کرده است که اثر سجده را از فرزندان آدم بخورد. پس آنان را بیرون می‌آورند در حالی که سوخته و سیاه شده‌اند، سپس آبی بر آنان ریخته می‌شود که آب حیات نام دارد و همچون دانه‌ای که در کناره سیلاب می‌روید، سر برمی‌آورند. و مردی باقی می‌ماند که رو به آتش دارد و می‌گوید: ای پروردگارا، بوی دوزخ مرا آزار داد و شعله‌اش مرا سوزاند، پس روی مرا از آتش برگردان. و پیوسته الله را می‌خواند. الله می‌فرماید: شاید اگر این را به تو دادم، چیز دیگری بخواهی؟ می‌گوید: نه، به عزتت سوگند، غیر از این از تو نمی‌خواهم. پس روی او را از آتش برمی‌گرداند. سپس بعد از آن می‌گوید: ای پروردگارا، مرا به درِ بهشت نزدیک کن. الله می‌فرماید: مگر ادعا نکردی که غیر از این نخواهی؟ وای بر تو ای فرزند آدم، چه بسیار بدعهدی! و او پیوسته دعا می‌کند. الله می‌فرماید: شاید اگر آن را به تو دادم، چیز دیگری بخواهی؟ می‌گوید: نه، به عزتت سوگند، غیر از این از تو نمی‌خواهم. و با الله عهد و پیمان می‌بندد که دیگر چیزی نپرسد. پس او را به درِ بهشت نزدیک می‌کند و چون آنچه در آن است ببیند، تا مدتی که الله بخواهد خاموش می‌ماند، سپس می‌گوید: پروردگارا، مرا وارد بهشت کن. الله می‌فرماید: مگر ادعا نکردی که غیر از این نخواهی؟ وای بر تو ای فرزند آدم، چه بسیار بدعهدی! می‌گوید: ای پروردگارا، مرا شقی‌ترین مخلوقات خود قرار مده. و پیوسته دعا می‌کند تا اینکه الله لبخند می‌زند و چون به سبب او لبخند زد، اجازه ورود به بهشت را به او می‌دهد. و چون وارد شد، گفته می‌شود: فلان چیزها را آرزو کن. پس آرزو می‌کند، سپس به او گفته می‌شود: فلان چیزها را نیز آرزو کن. و آرزو می‌کند تا اینکه آرزوها تمام می‌شود، آنگاه به او گفته می‌شود: اینها برای توست و مانند آن نیز همراه آن.» ابوهریره رضی الله عنه افزود: و آن مرد آخرین نفری است که وارد بهشت می‌شود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مؤمنان خداوند را خواهند دید و سرانجام رحمت او را خواهند چشید.

توضیح واژه‌های دشوار
سَعدان

گیاهی خاردار که خارهایش در روایت به قلاب‌های پل روی دوزخ تشبیه شده‌اند.

آبِ زندگی

آبی که بنا بر روایت، کسانی را که از آتش بیرون آورده می‌شوند دوباره زنده و رویان می‌کند.

آثار سجده

نشانه‌های اندام‌هایی که هنگام نماز با زمین تماس پیدا می‌کنند.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که مؤمنان در آخرت حقیقتاً خداوند را خواهند دید، به شیوه‌ای شایستهٔ او و بی‌آنکه او را به آفریدگانش تشبیه کنند. وصفِ آمدن خداوند پذیرفته می‌شود، بی‌آنکه دربارهٔ چگونگی آن پرسیده شود. روایت همچنین می‌آموزد که مردم بر پایهٔ اعمالشان از پل روی دوزخ می‌گذرند و مؤمنانِ یکتاپرست سرانجام می‌توانند به رحمت الهی از آتش نجات یابند. بخش مربوط به مردی که وارد بهشت می‌شود، بخشندگی خداوند را برجسته می‌کند: او بیش از آنچه مرد جرئت درخواستش را داشت، به او عطا می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. یادِ روز رستاخیز تو را برانگیزد که امروز با اخلاص ایمان بیاوری و با دقت عمل کنی.
  2. نماز را با توجه به‌جا آور؛ سجده نشانهٔ بندگی و فرمان‌برداری از خداوند است.
  3. از رحمت خداوند ناامید نشو؛ از او نجات بخواه و به توبه ادامه بده.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.