Sahih al-Bukhari، حدیث 66
روایتشده توسط Abu Waqid al-Laithi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ
- 1إِسْمَاعِيلُآن را به البخاري روایت کرد
- 2مَالِكٌ
- 3إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ، إِذْ أَقْبَلَ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ، فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَهَبَ وَاحِدٌ، قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا، وَأَمَّا الآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ، وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا، فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ عَنِ النَّفَرِ الثَّلاَثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ، فَآوَاهُ اللَّهُ، وَأَمَّا الآخَرُ فَاسْتَحْيَا، فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ، وَأَمَّا الآخَرُ فَأَعْرَضَ، فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ ".
اسماعیل برای ما حدیث کرد و گفت: مالک برایم حدیث کرد، از اسحاق بن عبدالله بن ابیطلحه، که ابومُرّه — مولای عقیل بن ابیطالب — او را از ابواقد لیثی خبر داد که: رسول خدا ﷺ در حالی که در مسجد همراه با مردم نشسته بودند، سه نفر وارد شدند. دو نفر از آنان به سوی رسول خدا ﷺ آمدند و یک نفر رفت. راوی گوید: آن دو نزد رسول خدا ﷺ ایستادند؛ یکی از آنان شکافی در حلقه دید و در آن نشست، و دیگری پشت سر آنان نشست. اما سومی روی برگرداند و رفت. چون رسول خدا ﷺ سخنشان به پایان رسید، فرمودند:
«آیا شما را از حال آن سه نفر آگاه نکنم؟ یکی از آنان به الله پناه برد، پس الله نیز او را پناه داد. دیگری حیا کرد، پس الله نیز از او حیا نمود (و او را بخشید). و سومی روی گرداند، پس الله نیز از او روی گرداند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
هرکس به سوی خدا روی آورد و در مجلس دانش حاضر شود، گرامی داشته میشود.
گروهی از مردم که برای شنیدن سخنان پیامبر ﷺ گرد او نشسته بودند.
با آمدن به مجلس و نشستن در آن، به سوی خدا روی آورد.
احساس فروتنی و احترام میکرد و خود را به جلو تحمیل نمیکرد.
شارحان کلاسیک، از جمله ابن حجر، توضیح دادهاند که با سه رفتار متفاوت در برابر مجلس دانش، برخوردهای متفاوتی شد: کسی که به آن پیوست، خوشامد گفته شد؛ کسی که از روی فروتنی در عقب ماند، رانده نشد؛ و کسی که روی گرداند، از برکت آن محروم ماند. این حدیث همچنین میآموزد که فرد حاضر میتواند جای خالی را بگیرد، بیآنکه دیگران را کنار بزند. دانشمندان از آن، تشویق به حضور در مجالس دانش و رعایت آداب نیکو را برداشت کردهاند؛ چهار مکتب فقهی اهلسنت همگی اهمیت دانشجویی را میپذیرند، هرچند احکام فقهی آن را در موضوعات گوناگون متفاوت بیان میکنند.
- هرگاه فرصت یافتی، در درس یا حلقهٔ ذکر حاضر شو و جای خالیای انتخاب کن، بیآنکه کسی را کنار بزنی.
- احترام و فروتنی نشان بده، اما هرگاه به دانشی نیاز داری، پرسش کن.
- از دانش سودمند روی مگردان: برای یادگیری و گوش سپردن به آموزگاران مورد اعتماد وقت بگذار.
این روایت هشدار میدهد که شرم نباید مانع پرسیدن دانش ضروری شود؛ هر دو متن نشان میدهند که فروتنی با یادگیری فعالانه سازگار است.
Sahih al-Bukhari · #68 (Sahih)پیامبر ﷺ آموزش خود را با فاصله و در نوبتهایی ارائه میکرد تا مردم بتوانند آن را درک کنند. این با رفتار سنجیده و دلسوزانه با کسانی که برای کسب دانش میآیند، هماهنگ است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.