Sahih al-Bukhari، حدیث 6649
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Musa al-Ash'ari
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كَانَ بَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ وَبَيْنَ الأَشْعَرِيِّينَ وُدٌّ وَإِخَاءٌ، فَكُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ إِلَى الطَّعَامِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ آكُلَهُ. فَقَالَ قُمْ فَلأُحَدِّثَنَّكَ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ " وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ". فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ فَسَأَلَ عَنَّا. فَقَالَ " أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ". فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا حَلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْمِلُنَا وَمَا عِنْدَهُ مَا يَحْمِلُنَا ثُمَّ حَمَلَنَا، تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ إِنَّا أَتَيْنَاكَ لِتَحْمِلَنَا فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا، وَمَا عِنْدَكَ مَا تَحْمِلُنَا. فَقَالَ " إِنِّي لَسْتُ أَنَا حَمَلْتُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ".
قتیبه برای ما حدیث کرد، عبدالوهاب برای ما حدیث کرد، از ایوب، از ابوقلابه و قاسم تمیمی، از زهدم که گفت: میان این قبیله از جرم و اشعریها دوستی و برادری بود. روزی نزد ابوموسی اشعری بودیم که غذایی حاوی گوشت مرغ برای او آورده شد. مردی از بنیتیمالله نیز نزد او بود که سرخرو بود و گویی از موالیان (غلامان آزاد شده غیرعرب) به نظر میرسید. ابوموسی او را به غذا دعوت کرد. آن مرد گفت:
«من دیدهام که مرغ چیزهای کثیف میخورد، لذا آن را پلید دانستم و قسم خوردم که هرگز آن را نخورم.» ابوموسی گفت: «برخیز تا برایت در این باره حدیث بگویم. من همراه گروهی از اشعریها نزد رسول خدا ﷺ رفتیم تا از ایشان مرکب درخواست کنیم. ایشان فرمودند: "به خدا قسم! شما را سوار نمیکنم و چیزی هم ندارم که شما را بر آن سوار کنم." سپس غنیمتی از شتران برای رسول خدا ﷺ آورده شد و ایشان جویای حال ما شدند و فرمودند: "آن گروه اشعری کجایند؟" آنگاه دستور دادند پنج شتر سفیدکوهان به ما داده شود. وقتی راه افتادیم، با خود گفتیم: چه کردهایم؟ رسول خدا ﷺ قسم خوردند که ما را سوار نکنند و چیزی هم برای سوار کردن ما ندارند، اما بعداً ما را سوار کردند؟ آیا غفلت رسول خدا ﷺ را نسبت به سوگندشان نادیده گرفتیم؟ به خدا قسم! هرگز رستگار نخواهیم شد. پس نزد ایشان بازگشتیم و گفتیم: ما نزد شما آمدیم تا ما را سوار کنید، اما شما قسم خوردید که ما را سوار نکنید و چیزی هم برای سوار کردن ما ندارید. ایشان فرمودند: "من شما را سوار نکردم، بلکه الله شما را سوار کرد. به خدا قسم! هرگاه بر کاری سوگند یاد کنم و سپس غیر آن را بهتر ببینم، همان کار بهتر را انجام میدهم و کفاره سوگند خود را میپردازم."
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
اگر سوگند مانع انجام کار بهتر شد، کار بهتر را انجام دهید و کفاره مقرر را بپردازید.
ابوموسی اشعری این ماجرا را نقل کرد؛ هنگامی که مردی حاضر به خوردن مرغ نشد، چون سوگند خورده بود. ابوموسی او را به رفتار پیامبر ﷺ یادآوری کرد که پس از سوگندی پیشین، مرکبهایی به اشعریان بخشید و توضیح داد که کار بهتر را برگزیده و کفاره خواهد داد.
گفتهای مؤکد که در آن شخص خدا را گواه میگیرد.
روشی مقرر برای جبران سوگند معتبری که به آن عمل نشده است.
حیواناتی که در اینجا شتر بودند و مردم با آنها سفر میکردند.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که شخص لازم نیست در عمل به سوگند خود سرسختی کند، اگر گزینهای بهتر وجود داشته باشد؛ در این صورت کار بهتر را انتخاب میکند و برای شکستن سوگند کفاره میدهد. چهار مذهب فقهی اهلسنت جزئیات سوگند و کفاره آن را با استناد به قرآن و روایات بررسی میکنند. این روایت همچنین میآموزد که سخن پیشین پیامبر ﷺ به این معنا نبود که بعداً نمیتواند کمک کند؛ او تأمین نهایی را به خدا نسبت داد.
- اگر راه درستتر و بهتری پیش آمد، سوگند را به هر قیمتی حفظ نکنید؛ در آن صورت کفاره لازم را بپردازید.
- اگر درباره سوگندی تردید دارید، از فرد آگاه و متخصص راهنمایی بخواهید تا بدانید آیا سوگند معتبر است و چه کفارهای دارد.
- بدون دلیل، خوراکی را نجس یا حرام ندانید؛ داوری خود را بر دانش معتبر استوار کنید.
ابوموسی در آن روایت نقل میکند که پیامبر ﷺ به او دستور داد هرگاه کار بهتر پیش آمد، سوگند را بشکند و کفاره آن را بپردازد.
Sahih al-Bukhari · #6622 (Sahih)این روایت نیز به انتخاب کار بهتر و جبران سوگند شکستهشده میپردازد.
Sahih al-Bukhari · #6625 (Sahih)این روایت هشدار میدهد که سوگند را به بهای آسیب به خانواده حفظ نکنید، اگر چنین کاری به زیانی بزرگتر بینجامد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.