Sahih al-Bukhari، حدیث 6676
روایتشده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَبُو عَوَانَةَ
- 3الأَعْمَشِ
- 4أَبِي وَائِلٍ
- 5عَبْدِ اللَّهِ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ، يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} إِلَى آخِرِ الآيَةِ. فَدَخَلَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فَقَالَ مَا حَدَّثَكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، فَقَالُوا كَذَا وَكَذَا. قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ، كَانَتْ لِي بِئْرٌ فِي أَرْضِ ابْنِ عَمٍّ لِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " بَيِّنَتُكَ أَوْ يَمِينُهُ ". قُلْتُ إِذًا يَحْلِفُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ، وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ".
موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کرد، ابوعوانه برای ما حدیث کرد، از اعمش، از ابوائل، از عبدالله رضی الله عنه که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:
«هر کس سوگند صبر (سوگندی که توسط قاضی خواسته شود) بخورد تا مال مسلمانی را به ناحق تصاحب کند، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.» سپس خداوند در تأیید این امر نازل فرمود: {کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی میفروشند} تا پایان آیه. سپس اشعث بن قیس وارد شد و پرسید: «ابوعبدالرحمن چه چیزی برای شما نقل کرد؟» گفتند: «فلان و فلان چیز.» او گفت: «این آیه درباره من نازل شده است. چاهی در زمین پسرعمویم داشتم، پس نزد رسول الله ﷺ رفتم. ایشان فرمودند: “یا باید گواه بیاوری یا او سوگند یاد کند.” گفتم: “ای رسول الله ﷺ، در آن صورت او حتماً سوگند دروغ میخورد!” آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: “هر کس سوگند صبر بخورد در حالی که در آن دروغگو باشد تا مال مسلمانی را ببرد، روز قیامت در حالی با خداوند ملاقات میکند که خدا بر او خشمگین است.”»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سوگند دروغ برای تصاحب مال دیگری، خشم الله را در پی دارد.
اشعث بن قیس روایت کرد که دربارهٔ چاهی در زمین پسرعمویش اختلاف داشت. پیامبر ﷺ حکم کردند که او باید دلیل بیاورد؛ وگرنه طرف مقابلش میتوانست سوگند بخورد. اشعث گفت که او سوگند خواهد خورد، و پیامبر ﷺ دربارهٔ سوگند دروغ هشدار دادند. اشعث بیان کرد که آیهٔ مربوط به کسانی که پیمان الله و سوگندهای خود را به بهایی اندک میفروشند، دربارهٔ ماجرای او نازل شده بود.
سوگندی که در یک دعوای رسمی، به درخواست قاضی یا طرف مقابل ادا میشود.
سودی زودگذر از دنیا، مانند مالی که کسی با سوگند دروغ بهدست میآورد.
قاعدهٔ حقوقیِ بهکاررفته در اینجا: مدعی باید دلیل بیاورد؛ اگر دلیلی نداشته باشد، طرف مقابل میتواند سوگند بخورد.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که سوگند قضایی مجوز دروغگویی نیست: کسی که آگاهانه برای تصاحب مال دیگری سوگند دروغ میخورد، مرتکب گناهی بزرگ میشود و خود را در معرض خشم الله قرار میدهد. این روایت همچنین قاعدهٔ حقوقیِ بر عهده بودن ارائهٔ دلیل بر مدعی را تأیید میکند و میگوید اگر دلیل نباشد، میتوان از طرف مقابل سوگند خواست. چهار مذهب فقهی اهل سنت، در کلیات این روندِ ارائهٔ دلیل و ادای سوگند را میپذیرند، هرچند دربارهٔ اجرای آن در پروندههای خاص تفاوتهای جزئی دارند.
- در اختلافها، دلیل خود را صادقانه ارائه کنید و برای محکم جلوهدادن ادعایتان واقعیتها را جعل نکنید.
- هرگز برای بهدستآوردن پول، زمین یا حق مشروع دیگری سوگند دروغ نخورید.
- اگر اختلاف بر سر مالکیت حلنشده ماند، برای طی روندی عادلانه از قاضی یا میانجیِ صلاحیتدار کمک بگیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.