ارث · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6736

روایت‌شده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: ارث
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Musa al-Ash'ari

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو قَيْسٍ، سَمِعْتُ هُزَيْلَ بْنَ شُرَحْبِيلَ، قَالَ سُئِلَ أَبُو مُوسَى عَنِ ابْنَةٍ وَابْنَةِ ابْنٍ وَأُخْتٍ، فَقَالَ لِلاِبْنَةِ النِّصْفُ وَلِلأُخْتِ النِّصْفُ، وَأْتِ ابْنَ مَسْعُودٍ فَسَيُتَابِعُنِي‏.‏ فَسُئِلَ ابْنُ مَسْعُودٍ وَأُخْبِرَ بِقَوْلِ أَبِي مُوسَى، فَقَالَ لَقَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ،، أَقْضِي فِيهَا بِمَا قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لِلاِبْنَةِ النِّصْفُ، وَلاِبْنَةِ ابْنٍ السُّدُسُ تَكْمِلَةَ الثُّلُثَيْنِ، وَمَا بَقِيَ فَلِلأُخْتِ ‏"‏‏.‏ فَأَتَيْنَا أَبَا مُوسَى فَأَخْبَرْنَاهُ بِقَوْلِ ابْنِ مَسْعُودٍ، فَقَالَ لاَ تَسْأَلُونِي مَا دَامَ هَذَا الْحَبْرُ فِيكُمْ‏.‏

ترجمه

آدم به ما حدیث کرد، شعبه به ما حدیث کرد، ابوقیس به ما حدیث کرد، من از هزیل بن شرحبیل شنیدم که گفت: از ابوموسی درباره دختری، نوه دختری و خواهری پرسیده شد. او گفت:

«برای دختر نصف است و برای خواهر نصف. نزد ابن مسعود بروید که با من هم‌نظر خواهد بود.» سپس از ابن مسعود پرسیده شد و قول ابوموسی به او اطلاع داده شد. او فرمود: «اگر چنین حکمی دهم، قطعاً گمراه شده‌ام و از هدایت‌یافتگان نخواهم بود. من در این مسئله همان‌گونه حکم می‌کنم که پیامبر ﷺ حکم کرده‌اند: برای دختر نصف، برای نوه دختری یک‌ششم تا دو سوم کامل شود، و باقی‌مانده برای خواهر است.» سپس نزد ابوموسی آمدیم و سخن ابن مسعود را به او خبر دادیم، پس او گفت: «تا زمانی که این دانشمند بزرگ در میان شماست، از من نپرسید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن مسعود تقسیم ارث نبوی را به‌کار می‌گیرد و ابوموسی دانش او را به رسمیت می‌شناسد.

توضیح واژه‌های دشوار
دخترِ پسر

دخترِ فرزند پسریِ شخصِ درگذشته؛ یعنی نوهٔ دختری از سوی پسر.

یک‌ششم برای تکمیل دوسوم

دخترِ پسر افزون بر نصفی که به دختر می‌رسد، یک‌ششم می‌گیرد؛ این دو سهم در مجموع دوسومِ ترکه را تشکیل می‌دهند.

باقی‌مانده

بخشی از ترکه که پس از پرداخت سهم‌های معین باقی می‌ماند.

برداشت‌های عالمان

ابن مسعود تقسیم ارث را بر حکم پیامبر ﷺ استوار می‌کند: دختر نصف ترکه را می‌گیرد، دخترِ پسر یک‌ششم می‌گیرد تا سهم این دو در مجموع دوسوم شود، و خواهر باقی‌مانده را می‌برد. سخن ابوموسی نشان می‌دهد که دانشمند هرگاه دلیل قوی‌تری آشکار شود، حکم خود را بازنگری‌پذیر می‌داند. در فقه کلاسیک ارث اسلامی، این تقسیم هنگامی اجرا می‌شود که وارثان یادشده حضور داشته باشند و مانع یا وارث دیگری که حقوق آنان را تغییر دهد وجود نداشته باشد؛ بنابراین، ترکهٔ مشخص باید بر اساس قواعد فرائض تعیین و تقسیم شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. در مسئلهٔ ارث، ادله را بررسی کنید و محاسبهٔ تقسیم را به کارشناس فرائض بسپارید.
  2. حکم مستندتر را بپذیرید و حقیقت را بر غرور شخصی مقدم بدارید.
  3. سهم‌های معین ارث را با دقت بیاموزید تا حقوق وارثان پایمال نشود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.