الحيل · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6977

روایت‌شده توسط Abu Rafi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الحيل
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ
  3. 3إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ
  4. 4عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ، قَالَ جَاءَ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى مَنْكِبِي، فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ إِلَى سَعْدٍ فَقَالَ أَبُو رَافِعٍ لِلْمِسْوَرِ أَلاَ تَأْمُرُ هَذَا أَنْ يَشْتَرِيَ مِنِّي بَيْتِي الَّذِي فِي دَارِي‏.‏ فَقَالَ لاَ أَزِيدُهُ عَلَى أَرْبَعِمِائَةٍ، إِمَّا مُقَطَّعَةٍ وَإِمَّا مُنَجَّمَةٍ‏.‏ قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسَمِائَةٍ نَقْدًا، فَمَنَعْتُهُ، وَلَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ‏"‏‏.‏ مَا بِعْتُكَهُ أَوْ قَالَ مَا أَعْطَيْتُكَهُ‏.‏ قُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّ مَعْمَرًا لَمْ يَقُلْ هَكَذَا‏.‏ قَالَ لَكِنَّهُ قَالَ لِي هَكَذَا‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَبِيعَ الشُّفْعَةَ فَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ فَيَهَبُ الْبَائِعُ لِلْمُشْتَرِي الدَّارَ، وَيَحُدُّهَا وَيَدْفَعُهَا إِلَيْهِ، وَيُعَوِّضُهُ الْمُشْتَرِي أَلْفَ دِرْهَمٍ، فَلاَ يَكُونُ لِلشَّفِيعِ فِيهَا شُفْعَةٌ‏.‏

ترجمه

علی بن عبدالله برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از ابراهیم بن میسره، شنیدم که عمرو بن شرید گفت: مُسوَر بن مخرمه آمد و دستش را بر شانه‌ام گذاشت، پس همراه او نزد سعد رفتم. ابورافع به مسور گفت:

«آیا به این شخص دستور نمی‌دهی که خانه‌ام را که در حیاط من است بخرد؟» سعد گفت: «بیش از چهارصد نمی‌دهم، چه به صورت اقساط و چه نقد.» ابورافع گفت: «پانصد درهم نقد به من پیشنهاد شد اما نپذیرفتم. اگر نشنیده بودم که پیامبر ﷺ فرمودند: ‹همسایه به ملک مجاور خود سزاوارتر است›، هرگز آن را به تو نمی‌فروختم.» به سفیان گفتم: «معمر چنین نگفته است.» او گفت: «اما او به من همین‌گونه گفت.» و برخی مردم گفته‌اند: اگر کسی بخواهد ملکی را بفروشد و حق شُفعه (حق تقدم همسایه) را باطل کند، می‌تواند از حیله استفاده نماید؛ بدین صورت که فروشنده خانه را به خریدار هبه کند، مرزهای آن را مشخص کرده و به او تحویل دهد، سپس خریدار هزار درهم به عنوان عوض به او بپردازد، در این صورت دیگر حقی برای صاحب شفعه باقی نمی‌ماند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

همسایه ممکن است هنگام فروش ملکی که با ملک او مجاور است، حق تقدم در خرید داشته باشد.

توضیح واژه‌های دشوار
شفعة (حق شفعه)

حق تقدمی که دارنده آن می‌تواند تحت شرایطی ملک مجاورِ فروخته‌شده را تملک کند.

همسایه نسبت به آنچه در کنار اوست بیشترین حق را دارد

این گفته به حق ویژه همسایه درباره ملک مجاور اشاره دارد؛ فقیهان درباره شرایط دقیق و دامنه آن بحث کرده‌اند.

به‌کارگیری حیله

استفاده از تدبیری برای دور زدن یک حق قانونی؛ در متن، این کار به‌عنوان دیدگاه برخی افراد ذکر شده است.

برداشت‌های عالمان

فقیهان با استناد به این روایت بررسی می‌کنند که همسایه در چه شرایطی می‌تواند حق شفعه داشته باشد و مفهوم ملک مجاور تا چه اندازه گسترده است. مذاهب فقهی درباره شرایط و دامنه این حق تقدم اختلاف نظر دارند. بخش پایانی، یک راهکار برای دور زدن حق را به «برخی افراد» نسبت می‌دهد و سخنی از پیامبر ﷺ نیست. بنابراین، بخششی صوری همراه با دریافت عوض که تنها برای از بین بردن یک حق موجود انجام شود، لزوماً معادل فروش معتبری نیست که آن حق را ساقط کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر قصد فروش ملک خود را دارید، همسایه‌ای را که ملکش مستقیماً مجاور آن است مطلع کنید و حق احتمالی او را منصفانه بررسی کنید.
  2. برای دور زدن عمدی یک حق، از بخشش صوری یا تدبیرهای مشابه استفاده نکنید.
  3. در اختلافی مشخص، از فقیهی آگاه به شرایط قابل‌اجرا مشورت بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.