الحيل · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6976

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الحيل
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّمَا جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ الشُّفْعَةُ لِلْجِوَارِ‏.‏ ثُمَّ عَمَدَ إِلَى مَا شَدَّدَهُ فَأَبْطَلَهُ، وَقَالَ إِنِ اشْتَرَى دَارًا فَخَافَ أَنْ يَأْخُذَ الْجَارُ بِالشُّفْعَةِ، فَاشْتَرَى سَهْمًا مِنْ مِائَةِ سَهْمٍ، ثُمَّ اشْتَرَى الْبَاقِيَ، وَكَانَ لِلْجَارِ الشُّفْعَةُ فِي السَّهْمِ الأَوَّلِ، وَلاَ شُفْعَةَ لَهُ فِي بَاقِي الدَّارِ، وَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ فِي ذَلِكَ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن محمد برای ما حدیث کرد، هشام بن یوسف برای ما حدیث کرد، معمر به ما خبر داد، از زهری، از ابوسلمه، از جابر بن عبدالله که گفت:

«پیامبر ﷺ شفعه را تنها در مورد املاکی که تقسیم نشده باشد مقرر فرمودند؛ پس هرگاه مرزها مشخص شود و راه‌ها جدا گردد، دیگر شفعه‌ای نیست.» برخی مردم گفتند: «شفعه مخصوص همسایه است»، سپس آنچه را که تأکید کرده بود باطل ساخت. ایشان فرمودند: «اگر کسی خانه‌ای بخرد و بیم آن داشته باشد که همسایه از طریق شفعه آن را تصاحب کند، می‌تواند یک سهم از صد سهم خانه را بخرد و سپس باقی آن را خریداری نماید. در این صورت همسایه تنها نسبت به همان سهم اول حق شفعه دارد و نسبت به باقی خانه حقی ندارد؛ و خریدار می‌تواند در این امر از چنین حیله‌ای استفاده کند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حق شُفعه پیش از تقسیم ملک برقرار است، نه پس از تعیین حدود و راه‌های دسترسی.

توضیح واژه‌های دشوار
شُفعه

حق خرید اولویت‌دار که به شریک اجازه می‌دهد با رعایت شرایطی، سهمِ فروخته‌شده را بخرد.

حدود و راه‌های دسترسی

حدود بخش‌های جداگانه مشخص شده و هر بخش راه دسترسیِ مستقل دارد.

حیله

راهکار حقوقی‌ای که در متن نقل‌شده برای محدود کردن حق شُفعه مطرح شده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که شُفعه در اصل به مالکیت مشترکِ تقسیم‌نشده مربوط است. بر پایهٔ دیدگاه یادشده، هنگامی که بخش‌ها از هم جدا و حدودشان مشخص شوند و راه‌های دسترسی نیز تعیین شده باشند، این حق از میان می‌رود. متن همچنین به دیدگاهی می‌پردازد که برای همسایگان حق شُفعه قائل است و نیز به حالتی اشاره می‌کند که در آن سهمی ابتدا جداگانه خریداری می‌شود. احکام و ارزیابی فقهی چنین شیوه‌هایی در مذاهب فقهی متفاوت است؛ صرفِ این متن مجوز نمی‌دهد که با فریب، حقوق دیگران دور زده شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. در املاک مشترک، پیش از فروش حدود، راه‌های دسترسی و سهم‌های مالکیت را به‌روشنی مشخص کنید.
  2. حق تقدم در خرید را از پیش با همهٔ افراد ذی‌نفع در میان بگذارید و توافق‌ها را از نظر حقوقی بررسی کنید.
  3. از دانش حقوقی برای سامان دادن منصفانهٔ حقوق بهره ببرید، نه برای کنار گذاشتن صاحب حق از راه فریب.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.