Sahih al-Bukhari، حدیث 6976
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّمَا جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ. وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ الشُّفْعَةُ لِلْجِوَارِ. ثُمَّ عَمَدَ إِلَى مَا شَدَّدَهُ فَأَبْطَلَهُ، وَقَالَ إِنِ اشْتَرَى دَارًا فَخَافَ أَنْ يَأْخُذَ الْجَارُ بِالشُّفْعَةِ، فَاشْتَرَى سَهْمًا مِنْ مِائَةِ سَهْمٍ، ثُمَّ اشْتَرَى الْبَاقِيَ، وَكَانَ لِلْجَارِ الشُّفْعَةُ فِي السَّهْمِ الأَوَّلِ، وَلاَ شُفْعَةَ لَهُ فِي بَاقِي الدَّارِ، وَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ فِي ذَلِكَ.
عبدالله بن محمد برای ما حدیث کرد، هشام بن یوسف برای ما حدیث کرد، معمر به ما خبر داد، از زهری، از ابوسلمه، از جابر بن عبدالله که گفت:
«پیامبر ﷺ شفعه را تنها در مورد املاکی که تقسیم نشده باشد مقرر فرمودند؛ پس هرگاه مرزها مشخص شود و راهها جدا گردد، دیگر شفعهای نیست.» برخی مردم گفتند: «شفعه مخصوص همسایه است»، سپس آنچه را که تأکید کرده بود باطل ساخت. ایشان فرمودند: «اگر کسی خانهای بخرد و بیم آن داشته باشد که همسایه از طریق شفعه آن را تصاحب کند، میتواند یک سهم از صد سهم خانه را بخرد و سپس باقی آن را خریداری نماید. در این صورت همسایه تنها نسبت به همان سهم اول حق شفعه دارد و نسبت به باقی خانه حقی ندارد؛ و خریدار میتواند در این امر از چنین حیلهای استفاده کند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
حق شُفعه پیش از تقسیم ملک برقرار است، نه پس از تعیین حدود و راههای دسترسی.
حق خرید اولویتدار که به شریک اجازه میدهد با رعایت شرایطی، سهمِ فروختهشده را بخرد.
حدود بخشهای جداگانه مشخص شده و هر بخش راه دسترسیِ مستقل دارد.
راهکار حقوقیای که در متن نقلشده برای محدود کردن حق شُفعه مطرح شده است.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که شُفعه در اصل به مالکیت مشترکِ تقسیمنشده مربوط است. بر پایهٔ دیدگاه یادشده، هنگامی که بخشها از هم جدا و حدودشان مشخص شوند و راههای دسترسی نیز تعیین شده باشند، این حق از میان میرود. متن همچنین به دیدگاهی میپردازد که برای همسایگان حق شُفعه قائل است و نیز به حالتی اشاره میکند که در آن سهمی ابتدا جداگانه خریداری میشود. احکام و ارزیابی فقهی چنین شیوههایی در مذاهب فقهی متفاوت است؛ صرفِ این متن مجوز نمیدهد که با فریب، حقوق دیگران دور زده شود.
- در املاک مشترک، پیش از فروش حدود، راههای دسترسی و سهمهای مالکیت را بهروشنی مشخص کنید.
- حق تقدم در خرید را از پیش با همهٔ افراد ذینفع در میان بگذارید و توافقها را از نظر حقوقی بررسی کنید.
- از دانش حقوقی برای سامان دادن منصفانهٔ حقوق بهره ببرید، نه برای کنار گذاشتن صاحب حق از راه فریب.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.