اذان · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 705

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اذان
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَارِبُ بْنُ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ، قَالَ أَقْبَلَ رَجُلٌ بِنَاضِحَيْنِ وَقَدْ جَنَحَ اللَّيْلُ، فَوَافَقَ مُعَاذًا يُصَلِّي، فَتَرَكَ نَاضِحَهُ وَأَقْبَلَ إِلَى مُعَاذٍ، فَقَرَأَ بِسُورَةِ الْبَقَرَةِ أَوِ النِّسَاءِ، فَانْطَلَقَ الرَّجُلُ، وَبَلَغَهُ أَنَّ مُعَاذًا نَالَ مِنْهُ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَشَكَا إِلَيْهِ مُعَاذًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ ـ أَوْ فَاتِنٌ ثَلاَثَ مِرَارٍ ـ فَلَوْلاَ صَلَّيْتَ بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ، وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا، وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى، فَإِنَّهُ يُصَلِّي وَرَاءَكَ الْكَبِيرُ وَالضَّعِيفُ وَذُو الْحَاجَةِ ‏"‏‏.‏ أَحْسِبُ هَذَا فِي الْحَدِيثِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَتَابَعَهُ سَعِيدُ بْنُ مَسْرُوقٍ وَمِسْعَرٌ وَالشَّيْبَانِيُّ‏.‏ قَالَ عَمْرٌو وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مِقْسَمٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَرَأَ مُعَاذٌ فِي الْعِشَاءِ بِالْبَقَرَةِ‏.‏ وَتَابَعَهُ الأَعْمَشُ عَنْ مُحَارِبٍ‏.‏

ترجمه

آدم بن ابی ایاس به ما حدیث نقل کرد، گفت: شعبه به ما حدیث نقل کرد، گفت: محارب بن دثار به ما حدیث نقل کرد، گفت: از جابر بن عبدالله انصاری شنیدم که گفت: مردی با دو شتر بارکش می‌آمد و شب فرا رسیده بود. او معاذ را در حال نماز دید، پس شترش را رها کرد و به نماز معاذ پیوست. معاذ سوره بقره یا نساء را خواند، آن مرد نماز را رها کرد و رفت. سپس به او خبر رسید که معاذ از او انتقاد کرده است، پس نزد پیامبر ﷺ آمد و از معاذ شکایت کرد. پیامبر ﷺ فرمودند:

«ای معاذ! آیا تو مردم را به فتنه می‌اندازی؟ (یا: فتنه‌گری؟)» — این سخن را سه بار تکرار کردند — «چرا سوره‌های "سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى"، "وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا" و "وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى" را نخواندی؟ زیرا پشت سر تو پیران، ناتوانان و نیازمندان نیز نماز می‌خوانند.» راوی می‌گوید: گمان می‌کنم این جمله نیز بخشی از حدیث باشد. ابوعبدالله می‌گوید: سعید بن مسروق، مسعر و شیبانی نیز همین مضمون را روایت کرده‌اند. عمرو، عبیدالله بن مقسم و ابوزبیر از جابر روایت کرده‌اند که معاذ در نماز عشا سوره بقره را خواند. اعمش نیز از محارب همین مطلب را روایت کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

امام باید توان و نیازهای نمازگزاران جماعت را در نظر بگیرد.

پیشینه و سبب بیان

مردی که دو شتر بارکش داشت، در نماز عشا به مُعاذ پیوست؛ مُعاذ قرائت را طولانی کرد. آن مرد نماز را ترک کرد و از این موضوع نزد پیامبر ﷺ شکایت برد. پیامبر ﷺ به مُعاذ دستور داد ملاحظهٔ سالمندان، ناتوانان و کسانی را که نیاز فوری دارند بکند.

توضیح واژه‌های دشوار
ناضِح

شتری که برای کار، مانند حمل بار یا آبیاری زمین، به کار گرفته می‌شود.

امام

کسی که در نماز جماعت پیش‌نماز می‌شود.

مُنفِّر

کسی که مردم را به دشواری می‌اندازد یا آنان را از نماز گریزان می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه گرفته‌اند که امام باید قرائت و مدت نماز جماعت را با وضعیت نمازگزاران پشت سر خود هماهنگ کند. طولانی‌خواندن به‌خودی‌خود جایز است، اما نباید بی‌دلیل برای حاضران دشواری ایجاد کند؛ زیرا ممکن است در میان آنان سالمندان، ناتوانان و کسانی با نیازهای فوری باشند. پیامبر ﷺ با لحنی قاطع مُعاذ را متوجه این نکته کرد و سوره‌های کوتاه‌تر را جایگزینی مناسب دانست. این سخن به این معنا نیست که هر نمازی باید همیشه کوتاه باشد؛ امام باید شرایط و توان جماعت را در نظر بگیرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر امام جماعت هستی، مدتی را انتخاب کن که با وضعیت و شرایط نمازگزاران متناسب باشد.
  2. کسی که از طولانی‌بودن نماز جماعت دچار دشواری می‌شود، می‌تواند این موضوع را با احترام و مستقیم مطرح کند.
  3. رهبری در عبادت تنها به دانش نیاز ندارد؛ توجه به مهربانی و نیازهای دیگران نیز ضروری است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.