Sahih al-Bukhari، حدیث 7086
روایتشده توسط Hudhayfah ibn al-Yaman. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2سُفْيَانُ
- 3الأَعْمَشُ
- 4زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ
- 5حُذَيْفَةُ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا حُذَيْفَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَيْنِ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الآخَرَ حَدَّثَنَا " أَنَّ الأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ، ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ الْقُرْآنِ، ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ ". وَحَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِهَا قَالَ " يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ، فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ أَثَرِ الْوَكْتِ، ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ فَيَبْقَى فِيهَا أَثَرُهَا مِثْلَ أَثَرِ الْمَجْلِ، كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ، فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ، وَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ فَلاَ يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الأَمَانَةَ فَيُقَالُ إِنَّ فِي بَنِي فُلاَنٍ رَجُلاً أَمِينًا. وَيُقَالُ لِلرَّجُلِ مَا أَعْقَلَهُ، وَمَا أَظْرَفَهُ، وَمَا أَجْلَدَهُ، وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، وَلَقَدْ أَتَى عَلَىَّ زَمَانٌ، وَلاَ أُبَالِي أَيُّكُمْ بَايَعْتُ، لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا رَدَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمُ، وَإِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا رَدَّهُ عَلَىَّ سَاعِيهِ، وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ أُبَايِعُ إِلاَّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا ".
محمد بن کثیر برای ما حدیث کرد، سفیان به ما خبر داد، اعمش از زید بن وهب نقل کرد که حذیفه گفت: رسول خدا ﷺ دو حدیث برای ما بیان فرمودند که یکی را محقق شده دیدم و منتظر تحقق دیگری هستم. ایشان فرمودند:
«امانت در ریشههای دلهای مردان نهاده شد، سپس آن را از قرآن آموختند و بعد از سنت یاد گرفتند.» و درباره برچیده شدن امانت فرمودند: «مرد میخوابد و امانت از دلش گرفته میشود، چنانکه تنها اثری مانند یک لکه تیره بر جای میماند؛ سپس دوباره میخوابد و امانت بیشتر گرفته میشود و اثرش همچون جای تاول باقی میماند؛ درست مانند اخگری که بر پایت بغلتانی و تاول بزند؛ آن را برجسته میبینی ولی درونش چیزی نیست. مردم دادوستد میکنند اما به ندرت کسی امانتدار خواهد بود. گفته میشود: در فلان قبیله مردی امین است، و درباره مردی گفته میشود: چه عاقل، چه خوشبرخورد و چه شجاع است! در حالی که در دلش به اندازه دانه خردلی ایمان نیست. زمانی بر من گذشت که باکی نداشتم با کدام یک از شما معامله کنم؛ اگر مسلمان بود، اسلامش او را وادار میکرد حق مرا بپردازد، و اگر نصرانی بود، کارگزار حکومت او را ملزم به پرداخت حقم میکرد؛ اما امروز جز با فلان و فلان معامله نمیکنم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
هرگاه ایمان و امانتداری سست شود، رفتار صادقانه کمیاب میشود.
قابلاعتماد بودن و بهدرستی ادا کردن چیزی که به کسی سپرده شده است.
تصویرهایی از اثری که با از میان رفتن امانت از دل، پیوسته کمرنگتر میشود.
تصویری از مقدار بسیار اندکی ایمان.
شارحان کلاسیک توضیح دادهاند که امانت در اینجا هم ایمان و هم قابلاعتماد بودن اخلاقی را دربرمیگیرد. تصویرهای لکه و تاول، سستی تدریجی را توصیف میکنند: شهرت ظاهری، خرد یا شجاعت، ایمان درونی را تضمین نمیکند. بنابراین، این حدیث هشدار میدهد که مردم اعتماد خود را بر صداقتِ اثباتشده بنا کنند و ایمان باید در وفای به تعهدات آشکار شود. این یک هشدار اخلاقی است، نه حکمی فقهی و جداگانه دربارهٔ یک شخص.
- حتی وقتی کسی نظارت نمیکند، به وعدهها، بدهیها و مسئولیتهای سپردهشده بهدرستی وفا کنید.
- خودتان را فقط با شهرتتان نسنجید؛ ایمان خود را با صداقت در کارهای روزمره نیز بیازمایید.
- برای همکاریهای مهم، کسانی را برگزینید که امانتداریشان در عمل ثابت شده است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.