Sahih al-Bukhari، حدیث 7163
روایتشده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Umar ibn al-Khattab
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ ابْنُ أُخْتِ، نَمِرٍ أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، قَدِمَ عَلَى عُمَرَ فِي خِلاَفَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالاً، فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا. فَقُلْتُ بَلَى. فَقَالَ عُمَرُ مَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ قُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا، وَأَنَا بِخَيْرٍ، وَأَرِيدُ أَنْ تَكُونَ عُمَالَتِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ. قَالَ عُمَرُ لاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي. حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالاً فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ، فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ فَخُذْهُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ "
ابوالیمان برای ما حدیث کرد، شعیب از زهری خبر داد، سائب بن یزید برادرزادهٔ نمر به من خبر داد که حویطب بن عبدالعزی به او خبر داده و عبدالله بن سعدی به وی اطلاع داده است که: در دوران خلافت عمر نزد او رفتم. عمر به من گفت:
«آیا به من نگفتهاند که تو برخی از کارهای مردم را بر عهده میگیری، اما وقتی مزدت را میدهند، از گرفتن آن کراهت داری؟» گفتم: «بله.» عمر پرسید: «چرا چنین میکنی؟» گفتم: «من اسبها و غلامانی دارم و در رفاه هستم، لذا میخواهم مزمورتم صدقهای برای مسلمانان باشد.» عمر فرمود: «این کار را نکن، زیرا من نیز قصد داشتم همان کاری را بکنم که تو میخواهی؛ اما رسول الله ﷺ به من عطا میدادند و من میگفتم: 'آن را به کسی بدهید که نیازمندتر از من است.' تا اینکه یک بار پیامبر ﷺ مالی به من دادند و باز هم گفتم: 'آن را به کسی بدهید که نیازمندتر از من است.' آنگاه پیامبر ﷺ فرمودند: 'آن را بگیر و مال خود ساز و از آن صدقه بده. هرگاه چنین مالی بدون آنکه مشتاقش باشی یا درخواست کرده باشی به تو رسید، آن را بگیر؛ وگرنه خود را به دنبال آن میفکن.'
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پاداشی را که بدون درخواست به تو داده میشود بپذیر و از آن سخاوتمندانه صدقه بده.
دستمزدِ کار یا پاداشِ انجام وظیفهای محولشده.
بخشش داوطلبانه در راه خدا.
برای بهدستآوردن هدیه تلاش نکردن و مشتاق دریافت آن نبودن.
عالمان از این روایت برداشت کردهاند که لازم نیست دستمزدِ حلالِ کار انجامشده از روی پارسایی رد شود. میتوان هدیهای را که بدون اصرار یا درخواست عرضه شده پذیرفت و سپس به صلاحدید خود، از جمله برای کار خیر، مصرف کرد. اگر کسی فعالانه در پی هدیه باشد، همچنان باید خویشتنداری کند؛ این روایت مجوز پذیرفتن پرداختهای نامشروع یا سوءاستفاده از اموال عمومی نیست.
- دستمزد حلالِ کار را خودکار رد نکن؛ نخست بررسی کن که طبق توافق، حق دریافت آن را داری یا نه.
- با طمع درخواست هدیه نکن؛ اما پیشنهاد حلال و بیفشار را بپذیر و مسئولانه از آن استفاده کن.
- اگر مایل بودی، پس از انجام تعهدات خود بخشی از درآمدت را برای صدقه کنار بگذار.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.