Sahih al-Bukhari، حدیث 7308
روایتشده توسط Sahl ibn Hunaif. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Sahl ibn Hunaif
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَمْزَةَ، سَمِعْتُ الأَعْمَشَ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍ هَلْ شَهِدْتَ صِفِّينَ قَالَ نَعَمْ. فَسَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ، يَقُولُ ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّهِمُوا رَأْيَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، لَقَدْ رَأَيْتُنِي يَوْمَ أَبِي جَنْدَلٍ وَلَوْ أَسْتَطِيعُ أَنَّ أَرُدَّ أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَرَدَدْتُهُ، وَمَا وَضَعْنَا سُيُوفَنَا عَلَى عَوَاتِقِنَا إِلَى أَمْرٍ يُفْظِعُنَا إِلاَّ أَسْهَلْنَ بِنَا إِلَى أَمْرٍ نَعْرِفُهُ غَيْرَ هَذَا الأَمْرِ. قَالَ وَقَالَ أَبُو وَائِلٍ شَهِدْتُ صِفِّينَ وَبِئْسَتْ صِفُّونَ.
عبدان برای ما حدیث کرد، ابوحَمزَه به ما خبر داد، من از اعمش شنیدم که گفت: از ابوائل پرسیدم:
«آیا در جنگ صِفّین حضور داشتی؟» گفت: «بله.» سپس شنیدم که سَهل بن حُنَیف میگفت: (و موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کرد، ابوعَوانَه برای ما حدیث کرد، از اعمش، از ابوائل، که گفت): سهل بن حنیف فرمود: «ای مردم! در دین خود به رأی شخصیتان بدبین باشید. من روز ابوجندل را به یاد دارم؛ اگر توانایی داشتم که فرمان رسول الله ﷺ را رد کنم، قطعاً آن را رد میکردم. ما هرگز شمشیرهایمان را بر دوش نگذاشتیم تا وارد امری هولناک شویم که ما را بترساند، بلکه آن شمشیرها ما را به پیروزی و صلحی که میشناختیم رساندند، جز در این وضعیت کنونی.» ابوائل گفت: «من شاهد جنگ صفین بودم و چه بد رویدادی بود صفین!»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سهل هشدار میدهد که باور شخصی نباید بر هدایت خداوند مقدم شود.
ماجرای ابوجندل به توافقهای حدیبیه اشاره دارد؛ زمانی که بندی دربارهٔ بازگرداندن پناهجویان مکی برای مسلمانان دشوار بود.
برداشتهای شخصی را با وحی و هدایت معتبر پیامبر ﷺ بسنج؛ کورکورانه از داوری خود پیروی نکن.
نبردی میان مسلمانان در نخستین جنگ داخلی که ابووائل آن را بسیار تلخ توصیف میکند.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که مؤمن باید داوری خود را با وحی و سنت معتبر بسنجد، بهویژه هنگامی که احساسات یا تنشهای سیاسی اندیشه را تیره میکنند. سهل میپذیرد که در حدیبیه در آغاز حکمت تصمیم پیامبرانه را درنیافت، اما بعدها پیامدهای نیک آن را شناخت. این روایت نمیآموزد که اندیشیدن ممنوع است؛ برعکس، عالمان میان اندیشیدن در چارچوب وحی و نظری شخصیای که با آن مخالفت میکند تمایز میگذارند. همچنین دربارهٔ صفبندی شتابزده و خشونت در درگیریهای داخلی هشدار میدهد.
- پیش از عمل بر پایهٔ باوری راسخ و شخصی، آن را با قرآن و سنت معتبر بسنج.
- هنگام اختلاف، برای بررسی واقعیتها و دانش معتبر وقت بگذار؛ نگذار خشم به دشمنی بینجامد.
- اگر تصمیمی دینی دشوار به نظر میرسد، فرمانبردار بمان و اعتماد کن که خداوند حکمتی را میداند که تو هنوز درنمییابی.
معنای این روایت از درون تا جامعه — برای باز کردن، روی هر دایره بزنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.