Sahih al-Bukhari، حدیث 7307
روایتشده توسط Abdullah ibn Amr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Amr
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ تَلِيدٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شُرَيْحٍ، وَغَيْرُهُ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ حَجَّ عَلَيْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْزِعُ الْعِلْمَ بَعْدَ أَنْ أَعْطَاهُمُوهُ انْتِزَاعًا، وَلَكِنْ يَنْتَزِعُهُ مِنْهُمْ مَعَ قَبْضِ الْعُلَمَاءِ بِعِلْمِهِمْ، فَيَبْقَى نَاسٌ جُهَّالٌ يُسْتَفْتَوْنَ فَيُفْتُونَ بِرَأْيِهِمْ، فَيُضِلُّونَ وَيَضِلُّونَ ". فَحَدَّثْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو حَجَّ بَعْدُ فَقَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي انْطَلِقْ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَاسْتَثْبِتْ لِي مِنْهُ الَّذِي حَدَّثْتَنِي عَنْهُ. فَجِئْتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَحَدَّثَنِي بِهِ كَنَحْوِ مَا حَدَّثَنِي، فَأَتَيْتُ عَائِشَةَ فَأَخْبَرْتُهَا فَعَجِبَتْ فَقَالَتْ وَاللَّهِ لَقَدْ حَفِظَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو.
سعید بن تلید برای ما حدیث کرد، ابن وهب برایم حدیث کرد، عبدالرحمن بن شریح و دیگران برایم حدیث کردند، از ابوالاسود، از عروه، که گفت: عبدالله بن عمرو با ما حج گزارد، پس شنیدم که میفرمود: شنیدم پیامبر ﷺ فرمودند:
«همانا الله علم را پس از آنکه به مردم عطا فرمود، یکباره از آنان نمیستاند، بلکه آن را همراه با وفات دانشمندان و علمشان برمیدارد. سپس مردمانی نادان باقی میمانند که از آنان فتوا خواسته میشود و ایشان بر اساس رأی خود فتوا میدهند، بدین ترتیب هم خود گمراه میشوند و هم دیگران را گمراه میسازند.» سپس این ماجرا را برای عائشه همسر پیامبر ﷺ نقل کردم. بعدها عبدالله بن عمرو دوباره به حج آمد، عائشه فرمود: «ای برادرزادهام، نزد عبدالله برو و آنچه را که برایم نقل کردی، از او تأیید بگیر.» پس نزد او رفتم و پرسیدم، او نیز همانند بار قبل برایم نقل کرد. نزد عائشه بازگشتم و به او خبر دادم، او شگفتزده شد و فرمود: «به الله سوگند، عبدالله بن عمرو واقعاً آن را حفظ کرده است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
دانش با درگذشت عالمان از میان میرود و ناآگاهان بدون دانش به هدایت میپردازند.
از دست رفتن دانش دینی بر اثر درگذشت عالمان و منتقل نشدن کافیِ دانش آنان.
پاسخ عالمی صلاحیتدار به پرسشی دربارهٔ احکام اسلامی.
صدور حکمی دینی بدون دانش لازم و بررسی و استدلال دقیق.
عالمان کلاسیک، از جمله امام نووی، توضیح میدهند که دانش ناگهان از دلها ربوده نمیشود؛ بلکه با درگذشت عالمان از میان میرود. این روایت دربارهٔ صدور احکام دینی بدون دانش هشدار میدهد و بر اهمیت عالمان مورد اعتماد و انتقال سنجیدهٔ دانش تأکید میکند. این روایت نمیآموزد که هرگونه استدلال شخصی ممنوع است؛ بلکه توضیح تخصصی و استدلال فقهی به دانش و شایستگی نیاز دارند.
- امور دینی را از عالمان قابل اعتماد و دانشمند بیاموزید و پاسخهای مهم را بهدقت بررسی کنید.
- اگر دانش لازم را ندارید، فتوا ندهید؛ پرسشگر را به عالمی صلاحیتدار ارجاع دهید.
- درسهای ارزشمند را یادداشت و بهدرستی منتقل کنید تا با درگذشت عالمان از میان نروند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.