Sahih al-Bukhari، حدیث 806
روایتشده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Huraira
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ " هَلْ تُمَارُونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَهَلْ تُمَارُونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْ. فَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الشَّمْسَ، وَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الْقَمَرَ وَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا، فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا، فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ. فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا. فَيَدْعُوهُمْ فَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يَجُوزُ مِنَ الرُّسُلِ بِأُمَّتِهِ، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَكَلاَمُ الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ. وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمْ شَوْكَ السَّعْدَانِ ". قَالُوا نَعَمْ. قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ قَدْرَ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمْ مَنْ يُوبَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمْ مَنْ يُخَرْدَلُ ثُمَّ يَنْجُو، حَتَّى إِذَا أَرَادَ اللَّهُ رَحْمَةَ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ، أَمَرَ اللَّهُ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ، فَيُخْرِجُونَهُمْ وَيَعْرِفُونَهُمْ بِآثَارِ السُّجُودِ، وَحَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ، فَكُلُّ ابْنِ آدَمَ تَأْكُلُهُ النَّارُ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتَحَشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، وَهْوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ، مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ قِبَلَ النَّارِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا، وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا. فَيَقُولُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فُعِلَ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ. فَيُعْطِي اللَّهَ مَا يَشَاءُ مِنْ عَهْدٍ وَمِيثَاقٍ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ بِهِ عَلَى الْجَنَّةِ رَأَى بَهْجَتَهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، ثُمَّ قَالَ يَا رَبِّ قَدِّمْنِي عِنْدَ باب الْجَنَّةِ. فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ الْعُهُودَ وَالْمَوَاثِيقَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنْتَ سَأَلْتَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ. فَيَقُولُ فَمَا عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُ غَيْرَ ذَلِكَ. فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ مِنْ عَهْدٍ وَمِيثَاقٍ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا بَلَغَ بَابَهَا، فَرَأَى زَهْرَتَهَا وَمَا فِيهَا مِنَ النَّضْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ. فَيَقُولُ اللَّهُ وَيْحَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ، أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ الْعَهْدَ وَالْمِيثَاقَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ تَجْعَلْنِي أَشْقَى خَلْقِكَ. فَيَضْحَكُ اللَّهُ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ مِنْهُ، ثُمَّ يَأْذَنُ لَهُ فِي دُخُولِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ تَمَنَّ. فَيَتَمَنَّى حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ أُمْنِيَّتُهُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَمَنَّ كَذَا وَكَذَا. أَقْبَلَ يُذَكِّرُهُ رَبُّهُ، حَتَّى إِذَا انْتَهَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ لأَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنهما ـ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَالَ اللَّهُ لَكَ ذَلِكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ". قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ لَمْ أَحْفَظْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ قَوْلَهُ " لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ " ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ".
ابوهریره رضی الله عنه روایت میکند که مردم گفتند:
«ای رسول خدا ﷺ! آیا ما پروردگارمان را در روز قیامت خواهیم دید؟» ایشان فرمودند: «آیا در دیدن ماه شب چهارده که ابری پیش روی آن نیست، شک و تردیدی دارید؟» گفتند: «خیر، ای رسول خدا ﷺ.» فرمودند: «آیا در دیدن خورشید که ابری مانع آن نباشد، شکی دارید؟» گفتند: «خیر.» فرمود: «پس شما نیز پروردگارتان را همینگونه خواهید دید. در روز قیامت مردم محشور میشوند و منادی ندا میدهد: هر کس چیزی را میپرستیده است، همان را دنبال کند. پس گروهی خورشید را دنبال میکنند، گروهی ماه را و گروهی طاغوتها را؛ و تنها این امت باقی میماند که منافقانش نیز در میان آنان هستند. سپس الله به سوی آنان میآید و میفرماید: من پروردگار شما هستم. آنان میگویند: ما در همین جایگاه خود میمانیم تا اینکه پروردگارمان بیاید و چون پروردگارمان بیاید، او را خواهیم شناخت. آنگاه الله دوباره به نزدشان میآید و میفرماید: من پروردگار شما هستم. میگویند: تو پروردگار مایی. سپس آنان را فرا میخواند و صراط بر روی جهنم گسترده میشود. من نخستین کسی از پیامبران خواهم بود که با امتم از آن عبور میکند. در آن روز هیچکس جز پیامبران سخن نمیگوید و دعای پیامبران در آن روز این است: بار الها! سلامتی ده، سلامتی ده. در جهنم قلابهایی همچون خار سعدان وجود دارد. آیا خار سعدان را دیدهاید؟» گفتند: «بله.» فرمود: «آن قلابها مانند خار سعدان است، اما بزرگی آنها را جز الله کسی نمیداند. مردم را بر اساس اعمالشان فرو میگیرند؛ برخی به سبب اعمالشان هلاک میشوند و برخی دیگر مجازات شده و سپس نجات مییابند. تا اینکه چون الله بخواهد به کسانی از اهل دوزخ که مشمول رحمت شدهاند رحم کند، به فرشتگان دستور میدهد تا کسانی را که تنها الله را میپرستیدند خارج سازند. فرشتگان آنان را از آثار سجده بازمیشناسند، زیرا الله بر آتش حرام کرده است که اثر سجده را بسوزاند. پس از آتش بیرون میآیند در حالی که تمام بدن فرزند آدم را آتش میخورد مگر اثر سجده را. چون از آتش بیرون آیند، سوخته و سیاه شدهاند، آنگاه آب حیات بر آنان ریخته میشود و همچون دانهای که در کناره رودخانه میروید، رشد میکنند. سپس چون الله از داوری میان بندگانش فارغ شود، مردی میان بهشت و دوزخ باقی میماند که آخرین نفر از اهل دوزخ است که وارد بهشت میشود. رویش به سوی آتش است و میگوید: ای پروردگارا! روی مرا از آتش برگردان، که بوی آن مرا آزار داده و حرارتش مرا سوزانده است. الله میفرماید: اگر این کار برایت انجام شود، آیا چیز دیگری درخواست نخواهی کرد؟ میگوید: نه، به عزتت سوگند. و هر چه الله بخواهد از پیمان و عهد به او میدهد. پس الله روی او را از آتش برمیگرداند. چون رو به بهشت میشود و زیبایی آن را میبیند، تا مدتی که الله بخواهد خاموش میماند، سپس میگوید: ای پروردگارا! مرا به درب بهشت نزدیک کن. الله به او میفرماید: مگر عهد و پیمان ندادی که بیش از آنچه خواستی درخواست نکنی؟ میگوید: ای پروردگارا! مرا بدبختترین مخلوقاتت قرار مده. الله میفرماید: اگر این خواسته ات برآورده شود، آیا باز هم چیز دیگری نخواهی خواست؟ میگوید: نه، به عزتت سوگند، غیر از این چیزی نمیخواهم. و باز هم هر چه الله بخواهد از عهد و پیمان به پروردگارش میدهد. پس او را به درب بهشت نزدیک میکند. چون به درب آن میرسد و شکوفایی و طراوت و شادی درون آن را میبیند، تا مدتی که الله بخواهد سکوت میکند، سپس میگوید: ای پروردگارا! مرا وارد بهشت کن. الله میفرماید: وای بر تو ای فرزند آدم! چقدر پیمانشکنی! مگر عهد و پیمان نبستی که بیش از آنچه به تو داده شد درخواست نکنی؟ میگوید: ای پروردگارا! مرا بدبختترین مخلوقاتت قرار مده. پس الله عزوجل به او میخندد و سپس اجازه ورود به بهشت را به او میدهد و میفرماید: آرزو کن. او آرزو میکند تا اینکه آرزوهایش تمام میشود، آنگاه الله عزوجل میفرماید: فلان و فلان چیز را نیز آرزو کن. و پروردگارش او را یادآوری میکند تا اینکه آرزوها به پایان میرسد، آنگاه الله تعالی میفرماید: همه اینها برای توست و مانند آن نیز همراهش. ابوسعید خدری رضی الله عنه به ابوهریره رضی الله عنه گفت: رسول خدا ﷺ فرمودند: الله تعالی فرمود: اینها برای توست و ده برابر آن نیز. ابوهریره گفت: من از رسول خدا ﷺ جز این جمله را حفظ نکردم که: اینها برای توست و مانند آن نیز. ابوسعید گفت: من شنیدم که ایشان میفرمودند: اینها برای توست و ده برابر آن.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
خداوند به مؤمنان دیدار خود را عطا میکند و آنان را نجات میبخشد و از رحمت فراوان خویش برخوردار میسازد.
پلی که بنا بر روایت بر فراز جهنم قرار داده میشود و مردم در روز قیامت از آن میگذرند.
نشانههای اعضای بدن که انسان هنگام سجدهٔ نماز بر زمین میگذارد.
آبی که طبق این روایت، نجاتیافتگان پس از رهایی از آتش بهوسیلهٔ آن دوباره زنده و بالنده میشوند.
عالمان کلاسیک تأکید میکنند که مؤمنان در آخرت پروردگارشان را حقیقتاً خواهند دید، به شیوهای شایستهٔ خداوند و بیآنکه او را به آفریدگان تشبیه کنند. تشبیه دیدن خداوند به ماه کامل و خورشید، روشنیِ دیدار را توضیح میدهد، نه شباهت خداوند به آن اجرام آسمانی را. این روایت همچنین میآموزد که ایمان به پرستش خالصانهٔ خداوند، انسان را از حسابرسی بینیاز نمیکند؛ اما خداوند سرانجام میتواند مؤمنان را از آتش نجات دهد. عالمان در این زمینه بر ارزش ویژهٔ نماز و سجده تأکید میکنند، بیآنکه از این متن برای نادیدهگرفتن دیگر واجبات یا مسئولیتها بهره بگیرند.
- نمازهایت را با توجه بهجا آور و پیشانی و دیگر اعضای مقرر را با دقت بر زمین بگذار.
- امید به رحمت خداوند را با عبادت خالصانه و پاسخگویی در برابر اعمالت همراه کن.
- هر روز از خداوند پایداری و حفاظت در روز قیامت بخواه.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.