اذان · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 805

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اذان
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، غَيْرَ مَرَّةٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ سَقَطَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ فَرَسٍ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ مِنْ فَرَسٍ ـ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ، فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ، فَصَلَّى بِنَا قَاعِدًا وَقَعَدْنَا ـ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً صَلَّيْنَا قُعُودًا ـ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏ "‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ‏.‏ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ كَذَا جَاءَ بِهِ مَعْمَرٌ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ لَقَدْ حَفِظَ، كَذَا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَلَكَ الْحَمْدُ‏.‏ حَفِظْتُ مِنْ شِقِّهِ الأَيْمَنِ‏.‏ فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ الزُّهْرِيِّ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ـ وَأَنَا عِنْدَهُ ـ فَجُحِشَ سَاقُهُ الأَيْمَنُ‏.‏

ترجمه

علی بن عبدالله برای ما حدیث کرد و گفت: سفیان بیش از یک بار از زهری برای ما حدیث نمود، او گفت: از انس بن مالک شنیدم که می‌گفت: رسول خدا ﷺ از اسب افتادند — و گاهی سفیان گفته است

«از روی اسب» — و سمت راست بدنشان مجروح شد. ما به عیادت ایشان رفتیم، آنگاه وقت نماز فرا رسید. ایشان نشسته ما را در نماز امامت کردند و ما نیز نشسته نماز خواندیم — و سفیان یک بار گفته است: «نشسته نماز خواندیم». چون نماز به پایان رسید، فرمودند: «همانا امام بدین منظور تعیین شده است که به او اقتدا شود؛ پس هرگاه تکبیر گفت، شما نیز تکبیر بگویید؛ هرگاه به رکوع رفت، شما نیز به رکوع بروید؛ هرگاه سر بلند کرد، شما نیز سر بلند کنید؛ و هرگاه گفت «سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ»، شما بگویید «رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ»؛ و هرگاه سجده کرد، شما نیز سجده کنید.» سفیان گفت: مَعْمَر همین‌گونه روایت کرده است. من (زهری) گفتم: بله، درست است. او گفت: به خوبی حفظ کرده است. زهری نیز «وَلَكَ الْحَمْدُ» را ذکر کرد. من این را از سمت راست ایشان حفظ کردم. هنگامی که از نزد زهری خارج شدیم، ابن جریج گفت — در حالی که من نزد او بودم — که ساق پای راست ایشان مجروح شده بود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مأمومان در حرکات نماز از امام پیروی می‌کنند و همراه او نشسته نماز می‌خوانند.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ از اسب افتادند و پهلوی راستشان آسیب دید. هنگامی که وقت نماز فرا رسید، بازدیدکنندگان را در حالی که نشسته بودند به نماز واداشتند و آنان نیز نشسته نماز خواندند.

توضیح واژه‌های دشوار
تکبیر

گفتن «الله اکبر» در نماز.

سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه

«خداوند کسی را که او را ستایش کند می‌شنود»؛ امام هنگام برخاستن از رکوع این عبارت را می‌گوید.

رَبَّنا وَلَکَ الحَمد

«پروردگارا، ستایش از آنِ توست»؛ نمازگزار در پاسخ، پس از برخاستن این عبارت را می‌گوید.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که مأمومان باید از امام پیروی کنند و پیش از او حرکات نماز را انجام ندهند. این عبارت‌ها روشن می‌کنند که امام هنگام برخاستن از رکوع «سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه» می‌گوید و مأمومان در پاسخ «رَبَّنا وَلَکَ الحَمد» می‌گویند. مذاهب فقهی درباره حکم نماز نشسته هنگامی که امام به علت بیماری نشسته امامت می‌کند بحث کرده‌اند؛ این روایت یکی از متون اصلی در این زمینه است و در کنار روایات دیگر، مبنای ارزیابی فقهی قرار می‌گیرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. در همه حرکات نماز از امام پیروی کنید و پیش از او حرکت نکنید.
  2. ذکر مقرر پس از برخاستن از رکوع را حفظ کنید و در زمان مناسب بگویید.
  3. در صورت بیماری یا محدودیت جسمی، احکام حالت‌های نماز را رعایت کنید و در صورت نیاز از عالم آگاه راهنمایی بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.