کتاب الكفارات · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 2116

روایت‌شده توسط Abdur-Rahman ibn Safwan. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب الكفارات
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdur-Rahman ibn Safwan

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ صَفْوَانَ، أَوْ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيِّ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ جَاءَ بِأَبِيهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اجْعَلْ لأَبِي نَصِيبًا فِي الْهِجْرَةِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لاَ هِجْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقَ فَدَخَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ فَقَالَ قَدْ عَرَفْتَنِي فَقَالَ أَجَلْ ‏.‏ فَخَرَجَ الْعَبَّاسُ فِي قَمِيصٍ لَيْسَ عَلَيْهِ رِدَاءٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَرَفْتَ فُلاَنًا وَالَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ جَاءَ بِأَبِيهِ لِيُبَايِعَكَ عَلَى الْهِجْرَةِ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّهُ لاَ هِجْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الْعَبَّاسُ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ ‏.‏ فَمَدَّ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَدَهُ فَمَسَّ يَدَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَبْرَرْتُ عَمِّي وَلاَ هِجْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ يَعْنِي لاَ هِجْرَةَ مِنْ دَارٍ قَدْ أَسْلَمَ أَهْلُهَا ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، محمد بن فضیل برای ما حدیث کرد، از یزید بن ابی‌زیاد، از مجاهد، از عبدالرحمن بن صفوان، یا از صفوان بن عبدالرحمن قرشی که گفت: در روز فتح مکه، مردی پدرش را نزد پیامبر آورد و عرض کرد:

«ای رسول خدا! برای پدرم سهمی در هجرت قرار دهید.» ایشان فرمودند: «همانا دیگر هجرتی نیست.» سپس آن مرد رفت و نزد عباس وارد شد و گفت: «آیا مرا می‌شناسی؟» عباس گفت: «بله.» آنگاه عباس در حالی که پیراهنی به تن داشت اما ردایی بر دوش نداشت، بیرون آمد و عرض کرد: «ای رسول خدا! آیا فلان شخص را که میان ما و او پیوند دوستی است می‌شناسی؟ او پدرش را آورده تا با شما بر هجرت بیعت کند.» پیامبر ﷺ فرمودند: «همانا دیگر هجرتی نیست.» عباس عرض کرد: «شما را به خدا قسم می‌دهم.» پس پیامبر ﷺ دست خود را دراز کردند و دست او را لمس نمودند و فرمودند: «درخواست عمویم را اجابت کردم، اما دیگر هجرتی نیست.» محمد بن یحیی برای ما حدیث کرد، حسن بن ربیع برای ما حدیث کرد، از عبدالله بن ادریس، از یزید بن ابی‌زیاد با همین سند مشابه آن را روایت کرد. یزید بن ابی‌زیاد گفت: یعنی از سرزمینی که مردمش اسلام آورده‌اند، دیگر هجرتی نیست.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از فتح مکه، دیگر هجرت از سرزمین اسلامی واجب نبود.

پیشینه و سبب بیان

متن، ماجرا را به روز فتح مکه مربوط می‌داند: مردی پدرش را آورد تا برای هجرت بیعت کند. پیامبر ﷺ فرمودند که دیگر هجرتی نیست.

توضیح واژه‌های دشوار
هجرت

کوچ کردن به‌خاطر دین؛ در اینجا از مکه به مدینه.

بیعت کردن

پیمان وفاداری و فرمان‌برداری بستن.

برداشت‌های عالمان

عالمان عبارت «هجرتی نیست» را پایان هجرت واجب از مکه پس از مسلمان‌شدن آن تفسیر می‌کنند. افزودهٔ یزید بن ابی‌زیاد این حکم را به ترک سرزمینی محدود می‌کند که مردمش اسلام را پذیرفته‌اند. این بدان معنا نیست که هجرت در هر شرایطی برداشته شده است؛ روایت صحیح بخاری، حدیث ۲۷۸۳، می‌گوید جهاد و نیت همچنان باقی‌اند. فقیهان هجرت از جایی را که فرد نمی‌تواند دین خود را در آن به‌جا آورد، با توجه به شرایط و ادلهٔ معتبر بررسی می‌کنند؛ این زنجیرهٔ ضعیف به‌تنهایی حکمی را ثابت نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. احکام دینی را تنها بر پایهٔ زنجیرهٔ روایتی ضعیف بنا نکنید؛ به ادلهٔ معتبر رجوع کنید.
  2. سخنان مربوط به هجرت را در بافت خود بفهمید و میان پایان یک تکلیف تاریخی و شرایط دیگر تفاوت بگذارید.
  3. به اعضای خانواده احترام بگذارید، اما تصمیم‌های دینی را با دانش معتبر بسنجید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.