کتاب سنت · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 218

روایت‌شده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب سنت
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umar ibn al-Khattab

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعُثْمَانِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَبِي الطُّفَيْلِ، أَنَّ نَافِعَ بْنَ عَبْدِ الْحَارِثِ، لَقِيَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ بِعُسْفَانَ - وَكَانَ عُمَرُ اسْتَعْمَلَهُ عَلَى مَكَّةَ - فَقَالَ عُمَرُ مَنِ اسْتَخْلَفْتَ عَلَى أَهْلِ الْوَادِي قَالَ اسْتَخْلَفْتُ عَلَيْهِمُ ابْنَ أَبْزَى ‏.‏ قَالَ وَمَنِ ابْنُ أَبْزَى قَالَ رَجُلٌ مِنْ مَوَالِينَا ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَاسْتَخْلَفْتَ عَلَيْهِمْ مَوْلًى قَالَ إِنَّهُ قَارِئٌ لِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى عَالِمٌ بِالْفَرَائِضِ قَاضٍ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ أَمَا إِنَّ نَبِيَّكُمْ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِينَ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابو مروان، محمد بن عثمان عثمانی به ما حدیث نقل کرد و گفت: ابراهیم بن سعد از ابن شهاب، از عامر بن واثله ابوالطفیل برایمان روایت کرد که نافع بن عبدالحارث در عُسفان با عمر بن خطاب دیدار کرد — در حالی که عمر او را والی مکه گماشته بود — پس عمر پرسید:

«چه کسی را بر مردم این دره جانشین خود ساختی؟» گفت: «ابن ابزی را بر آنان جانشین کردم.» عمر پرسید: «ابن ابزی کیست؟» گفت: «مردی از موالیان (آزادشدگان) ماست.» عمر فرمود: «آیا بر آنان مولایی را جانشین ساختی؟» گفت: «همانا او قاری کتاب الله تعالی، دانا به فرائض و قاضی است.» آنگاه عمر فرمود: «بدانید که همانا پیامبرتان ﷺ فرموده است: «همانا خداوند به واسطه این کتاب قوم‌هایی را بلندمرتبه می‌سازد و قوم‌های دیگری را پست می‌گرداند.»»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

دانش قرآن و آگاهی از احکام قضایی می‌تواند انسان را به جایگاه رهبری برساند.

پیشینه و سبب بیان

عمر، نافع بن عبدالحارث را در عسفان دید و پرسید چه کسی را به‌عنوان جانشین خود بر مردم دره گمارده است. نافع پاسخ داد که ابن ابزی را به‌سبب دانش او دربارهٔ قرآن، احکام ارث و قضاوت برگزیده است.

توضیح واژه‌های دشوار
مَولا

برده‌ای آزادشده یا کسی که به‌واسطهٔ آزادی به قبیله‌ای وابسته شده بود.

فرائض

احکام اسلامی مربوط به تقسیم میراث.

مردم دره

ساکنان منطقه‌ای که جانشین مسئولیت آن را بر عهده داشت.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که شایستگی و دانش هنگام سپردن مسئولیت‌ها اهمیت فراوان دارند، حتی اگر فرد از تبار والا یا جایگاه اجتماعی برجسته‌ای برخوردار نباشد. قرآن با دانش، عمل به آن و رفتار عادلانه، انسان‌ها را سربلند می‌کند؛ این روایت تبار را به‌تنهایی معیار رهبری نمی‌داند. همچنین می‌آموزد که حاکمان باید جانشینانی شایسته برگزینند که از عهدهٔ وظایفشان برآیند.

درس‌هایی برای امروز
  1. افراد را برای مسئولیت‌ها بر پایهٔ دانش، امانت‌داری و شایستگی برگزینید، نه فقط بر اساس تبار یا جایگاه اجتماعی.
  2. برای آموختن قرآن و به‌کاربستن دانش آن در انتخاب‌ها و رفتار خود وقت بگذارید.
  3. هنگام تصمیم‌گیری‌های مهم، تخصص فرد در داوری عادلانه را نیز در نظر بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.