ابواب معاملات · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 2298

روایت‌شده توسط Abbad ibn Shurahbil. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: ابواب معاملات
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abbad ibn Shurahbil

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبَّادَ بْنَ شُرَحْبِيلَ، - رَجُلاً مِنْ بَنِي غُبَرَ - قَالَ أَصَابَنَا عَامُ مَخْمَصَةٍ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ حَائِطًا مِنْ حِيطَانِهَا فَأَخَذْتُ سُنْبُلاً فَفَرَكْتُهُ وَأَكَلْتُهُ وَجَعَلْتُهُ فِي كِسَائِي فَجَاءَ صَاحِبُ الْحَائِطِ فَضَرَبَنِي وَأَخَذَ ثَوْبِي فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ لِلرَّجُلِ ‏ "‏ مَا أَطْعَمْتَهُ إِذْ كَانَ جَائِعًا أَوْ سَاغِبًا وَلاَ عَلَّمْتَهُ إِذْ كَانَ جَاهِلاً ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَرَدَّ إِلَيْهِ ثَوْبَهُ وَأَمَرَ لَهُ بِوَسْقٍ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نِصْفِ وَسْقٍ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، شبابۀ بن سوار برای ما حدیث کرد؛ و محمد بن بشار و محمد بن ولید برای ما حدیث کردند و گفتند: محمد بن جعفر برای ما حدیث کرد، شعبه برای ما حدیث کرد، از ابی‌بشر جعفر بن ایاس که گفت: شنیدم عبّاد بن شُرَحْبیل — مردی از بنی‌غُبَر — می‌گفت: سال قحطی به ما رسید، پس به مدینه آمدم. وارد یکی از باغ‌های آنجا شدم و خوشه‌ای گندم برداشتم، آن را مالیدم و خوردم و باقی‌مانده را در لباسم گذاشتم. صاحب باغ آمد و مرا زد و لباسم را گرفت. نزد پیامبر ﷺ رفتم و ماجرا را به ایشان گفتم. ایشان به آن مرد فرمودند:

«وقتی گرسنه بود به او غذا ندادی و وقتی نادان بود به او آموزش ندادی.» سپس پیامبر ﷺ به او دستور دادند لباسش را پس بدهد و امر کردند یک وَسْق یا نصف وَسْق غذا به او داده شود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

يک نیازمند گرسنه سزاوار کمک است، نه خشونت یا تحقیر.

پیشینه و سبب بیان

عباد بن شرحبیل روایت می‌کند که قحطی به جامعه‌اش رسید. او در مدینه برای خوردن و بردن مقداری غذا، خوشه‌هایی از باغی برداشت؛ صاحب باغ او را زد و ردایش را گرفت. او ماجرا را نزد پیامبر ﷺ برد.

توضیح واژه‌های دشوار
سال قحطی

دوره‌ای که غذا کمیاب است و مردم به‌شدت گرسنگی می‌کشند.

وَسَق

واحد سنتی اندازه‌گیری مواد غذایی؛ در اینجا منظور مقداری غله یا غذای دیگر است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که باید با کسی که گرسنگی می‌کشد با مهربانی رفتار کرد و صاحبان اموال نباید نیازمندی را با خشونت تحقیر کنند. پیامبر ﷺ هم کوتاهی در کمک و هم کوتاهی در آموزش را اصلاح کرد، دستور داد ردا را بازگردانند و برای آن مرد غذا فراهم کرد. فقیهان ضرورت و حقوق مالک را در کنار هم بررسی می‌کنند: این ماجرا مجوزی کلی برای برداشتن مال دیگران نیست، بلکه بر وظیفه رسیدگی به نیاز فوری و رفتار عادلانه تأکید دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر گرسنه، نخست با کمک و احترام واکنش نشان دهید، نه با تنبیه یا تحقیر.
  2. قواعد را با آرامش برای کسی که آن‌ها را نمی‌داند توضیح دهید و اگر با کسی نادرست رفتار کرده‌اید، جبران کنید.
  3. در شرایط اضطراری، اگر راه دیگری هست بدون اجازه مال کسی را برندارید؛ از افراد یا نهادهایی که می‌توانند غذا فراهم کنند کمک بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.