کتاب نماز · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 697

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نماز
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

از ابن ماجه تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَىآن را به ابن ماجه روایت کرد
  2. 2عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ
  3. 3يُونُسُ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ
  6. 6أَبِي هُرَيْرَةَ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حِينَ قَفَلَ مِنْ غَزْوَةِ خَيْبَرَ فَسَارَ لَيْلَةً حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْكَرَى عَرَّسَ وَقَالَ لِبِلاَلٍ ‏"‏ اكْلأْ لَنَا اللَّيْلَ ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى بِلاَلٌ مَا قُدِّرَ لَهُ وَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَصْحَابُهُ فَلَمَّا تَقَارَبَ الْفَجْرُ اسْتَنَدَ بِلاَلٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ مُوَاجِهَ الْفَجْرِ فَغَلَبَتْ بِلاَلاً عَيْنَاهُ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَلَمْ يَسْتَيْقِظْ بِلاَلٌ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى ضَرَبَتْهُمُ الشَّمْسُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَوَّلَهُمُ اسْتِيقَاظًا فَفَزِعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ أَىْ بِلاَلُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ بِلاَلٌ أَخَذَ بِنَفْسِي الَّذِي أَخَذَ بِنَفْسِكَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْتَادُوا ‏"‏ ‏.‏ فَاقْتَادُوا رَوَاحِلَهُمْ شَيْئًا ثُمَّ تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَقَامَ الصَّلاَةَ فَصَلَّى بِهِمُ الصُّبْحَ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ ‏{وَأَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي}‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ ابْنُ شِهَابٍ يَقْرَؤُهَا ‏{لِلذِّكْرَى}‏ ‏.‏

ترجمه

هرمله بن یحیی به ما حدیث کرد، عبدالله بن وهب به ما حدیث کرد، یونس به ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از سعید بن مسیب، از ابوهُریره، که چون رسول خدا ﷺ از غزوه خیبر بازمی‌گشتند، شبانگاه راه سپردند تا آنکه خواب بر ایشان غلبه کرد، پس فرود آمدند و به بلال فرمودند:

«امشب برای ما نگهبانی ده.» بلال به اندازه‌ای که الله برایش مقدر کرده بود نماز خواند و رسول خدا ﷺ و یارانش خوابیدند. چون سپیده نزدیک شد، بلال رو به سوی فجر به شترش تکیه داد، اما در حالی که به مرکبش تکیه داده بود چشمانش گرم خواب شد. نه بلال بیدار شد و نه هیچ‌یک از یاران، تا آنکه آفتاب بر آنان تابید. رسول خدا ﷺ نخستین کسی بودند که بیدار شدند؛ ایشان هراسان شدند و فرمودند: «ای بلال!» بلال عرض کرد: پدر و مادرم فدایت باد ای رسول خدا ﷺ، همان چیزی که بر جان شما چیره شد بر جان من نیز چیره گردید. حضرت فرمودند: «مرکب‌هایتان را کمی پیش ببرید.» آنان مرکب‌های خود را اندکی جابه‌جا کردند. سپس رسول خدا ﷺ وضو گرفتند و به بلال دستور دادند تا اقامه بگوید و ایشان نماز صبح را با جماعت گزاردند. چون پیامبر ﷺ از نماز فارغ شدند، فرمودند: «هر کس نمازی را فراموش کند، هنگامی که به یاد آورد آن را بخواند، زیرا الله عزوجل فرموده است: {وَنماز را برای یاد من به پا دار}.» راوی گفت: و ابن شهاب آن را {برای یادآوری} می‌خواند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هر کس نمازی را بر اثر خواب یا فراموشی از دست بدهد، به‌محض بیدار شدن یا به یاد آوردن آن را به‌جا آورد.

پیشینه و سبب بیان

این روایت ماجرای سفری پس از غزوهٔ خیبر را شرح می‌دهد. مسافران بر اثر خواب از نماز صبح بازماندند و پس از بیدار شدن آن را به‌جا آوردند.

توضیح واژه‌های دشوار
اقامه

ندایی که درست پیش از نماز واجبِ جماعت گفته می‌شود.

وضوی کوچک

طهارتی که پیش از نماز انجام می‌شود و وضو نیز نام دارد.

برای یاد من

اشاره‌ای به فرمان خداوند برای برپا داشتن نماز و یاد کردن از او در آن است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که هر کس بر اثر خواب یا فراموشی نمازی را از دست بدهد، باید به‌محض بیدار شدن یا به یاد آوردن آن را به‌جا آورد و آن را تا نماز بعدی به تأخیر نیندازد. این ماجرا دربارهٔ خواب ماندنِ ناخواسته بود، نه عمداً سپری کردن وقت نماز. فقیهان کلاسیک همچنین دربارهٔ چگونگی قضای نمازهای ازدست‌رفته و رعایت ترتیب آن‌ها بحث کرده‌اند؛ جزئیات میان مذاهب فقهی متفاوت است.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر پس از پایان وقت نماز بیدار شدی، نماز ازدست‌رفته را به‌محض بیدار شدن به‌جا آور.
  2. زنگ هشدار مطمئنی تنظیم کن و در صورت نیاز از کسی بخواه برای نماز بیدارت کند.
  3. اگر گروهی در سفر نمازشان را از دست دادند، می‌توانند به‌محض برطرف شدن مانع، نماز را با هم بخوانند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.