کتاب دعاها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1005

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب دعاها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ ‏{‏ لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ‏}‏ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَالِجُ مِنَ التَّنْزِيلِ شِدَّةً كَانَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ - فَقَالَ لِيَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَرِّكُهُمَا ‏.‏ فَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا ‏.‏ فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ - فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ جَمْعَهُ فِي صَدْرِكَ ثُمَّ تَقْرَأُهُ ‏{‏ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ فَاسْتَمِعْ وَأَنْصِتْ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ قَالَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَمَا أَقْرَأَهُ ‏.‏

ترجمه

قتیبة بن سعید به ما حدیث کرد، ابوعوانه از موسی بن ابی عایشه، او از سعید بن جبیر و او از ابن عباس درباره سخن خداوند {برای شتاب کردن در خواندن آن زبانت را مجنبان} روایت نمود. گفت: پیامبر ﷺ هنگام دریافت وحی احساس دشواری می‌کرد و لب‌هایش را تکان می‌داد. ابن عباس به من گفت: من لب‌هایم را همان‌گونه تکان می‌دهم که رسول خدا ﷺ تکان می‌دادند. سپس سعید گفت: من لب‌هایم را همان‌گونه تکان می‌دهم که ابن عباس تکان می‌داد، و لب‌هایش را تکان داد. آنگاه خدای متعال این آیات را نازل فرمود: {برای شتاب کردن در خواندن آن زبانت را مجنبان * بی‌گمان گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست}. یعنی: جمع کردن آن در سینه‌ات و سپس خواندن آن توسط تو. {پس چون ما آن را خواندیم، از خواندن آن پیروی کن}. یعنی: گوش فرا ده و خاموش باش. {سپس بی‌گمان بیان آن نیز بر عهده ماست}. بنابراین هرگاه جبرئیل نزد رسول خدا ﷺ می‌آمد، ایشان با دقت گوش می‌دادند و چون جبرئیل می‌رفت، پیامبر ﷺ دقیقاً همان‌گونه که جبرئیل خوانده بود، می‌خواندند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ آموخت که قرآن را با دقت دریافت و تلاوت کند.

پیشینه و سبب بیان

آیاتی از قرآن که این روایت به آن‌ها مربوط است، زمانی نازل شدند که پیامبر ﷺ هنگام تلاوت وحی از سوی جبرئیل، زبانش را برای به‌خاطر سپردن سریع کلمات به حرکت درمی‌آورد.

توضیح واژه‌های دشوار
گردآوردن

حفظ وحی در قلب پیامبر ﷺ.

از تلاوت آن پیروی کن

به تلاوت جبرئیل گوش بده و سپس همان‌گونه که منتقل شده است، تلاوت کن.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک، از جمله نووی، از این آیات چنین برداشت کرده‌اند که پیامبر ﷺ قرآن را با دقت دریافت می‌کرد و خداوند به او یاری می‌رساند تا آیات را در قلبش حفظ کند و درست تلاوت کند. آیات می‌آموزند که هنگام تلاوت جبرئیل، او باید نخست با دقت گوش می‌داد و با شتاب تکرار نمی‌کرد. بدین‌سان، این روایت بر حفظ و انتقال دقیق قرآن تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام یادگیری قرآن، پیش از تکرار کلمات نخست با دقت گوش بده.
  2. برای حفظ دقیق آیات و نگه‌داشتن تلفظ درست آن‌ها وقت بگذار.
  3. به خدا توکل کن و این توکل را با تمرین و تکرار همراه ساز.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.