Sahih al-Bukhari، حدیث 5
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ} قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَالِجُ مِنَ التَّنْزِيلِ شِدَّةً، وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ ـ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَرِّكُهُمَا. وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا. فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ ـ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ* إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ} قَالَ جَمْعُهُ لَهُ فِي صَدْرِكَ، وَتَقْرَأَهُ {فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ} قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ {ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ} ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ. فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ، فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَمَا قَرَأَهُ.
موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کرد و گفت: ابوعوانه برای ما حدیث کرد و گفت: موسی بن ابی عایشه برای ما حدیث کرد و گفت: سعید بن جبیر از ابن عباس درباره سخن خدای متعال {زبانت را به آن حرکت مده تا در خواندن آن شتاب کنی} روایت کرد که:
«رسول خدا ﷺ هنگام دریافت وحی دشواری زیادی تحمل میکردند و لبهایشان را نیز تکان میدادند.» ابن عباس گفت: «من لبهایم را برای شما همانگونه تکان میدهم که رسول خدا ﷺ تکان میدادند.» سعید گفت: «من لبهایم را همانگونه تکان میدهم که دیدم ابن عباس تکان میداد.» سپس لبهایش را تکان داد. آنگاه خدای متعال این آیات را نازل فرمود: {زبانت را به آن حرکت مده تا در خواندن آن شتاب کنی * بیگمان گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست.} یعنی گردآوری آن در سینه تو و خواندن آن توسط توست. {پس چون آن را خواندیم، از خواندن آن پیروی کن.} یعنی گوش فرا ده و خاموش باش. {سپس بیگمان بیان آن نیز بر عهده ماست.} یعنی سپس خواندن آن بر عهده ماست. پس از آن، هرگاه جبرئیل نزد رسول خدا ﷺ میآمد، ایشان فقط گوش میدادند و چون جبرئیل میرفت، پیامبر ﷺ دقیقاً همانگونه که جبرئیل خوانده بود، آن را میخواندند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
خداوند به پیامبر ﷺ کمک کرد وحی را حفظ کند و آن را درست تلاوت کند.
این بخش توضیح میدهد که پیامبر ﷺ هنگام دریافت وحی لبهایش را حرکت میداد تا سخنان را فوراً به خاطر بسپارد. سپس خداوند آیات سورهٔ قیامت (۷۵:۱۶–۱۹) را نازل کرد و به او آموخت تا زمانی که جبرئیل سخنش را به پایان برساند، گوش دهد.
پیامی که خداوند بر پیامبرش آشکار کرد.
واژههای وحی را در دل حفظ کردن.
قرآن را با صدای بلند خواندن.
عالمان از این روایت درمییابند که خداوند حفظ قرآن و انتقال درست آن را تضمین کرد: پیامبر ﷺ به جبرئیل گوش میداد و سپس آنچه را شنیده بود تلاوت میکرد. این بخش همچنین میآموزد که پیش از بازگویی، باید با دقت گوش سپرد. مفسران کلاسیک توضیح میدهند که این آیات به پیامبر ﷺ آرامش میدادند: لازم نبود از روی شتاب، همزمان با جبرئیل وحی را تکرار کند.
- هنگام آموختن قرآن، نخست با دقت به تلاوت گوش دهید و سپس آن را سنجیده تکرار کنید.
- برای حفظ و رساندن پیام خداوند به هدایت او اعتماد کنید و برای یادگیری درست شتاب نکنید.
- تلاوت قرآن را نزد آموزگاری قابلاعتماد تمرین کنید و تلفظ خود را گامبهگام بررسی کنید.
این روایت نیز تفسیر ابنعباس از سورهٔ قیامت، آیات ۱۶ تا ۱۹، را نقل میکند و گوشدادن و تلاوت را روشنتر میسازد.
Sahih al-Bukhari · #4928 (Sahih)در این روایت از سعید بن جبیر دربارهٔ آیات مربوط به حرکت زبان و حفظ وحی پرسیده میشود.
Sahih al-Bukhari · #3 (Sahih)این روایت نخستین دیدار جبرئیل با پیامبر ﷺ را شرح میدهد و زمینهٔ دریافت وحی را فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.