کتاب دعاها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1004

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب دعاها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كُلُّهُمْ عَنْ جَرِيرٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، - عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ‏}‏ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِ جِبْرِيلُ بِالْوَحْىِ كَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ بِهِ لِسَانَهُ وَشَفَتَيْهِ فَيَشْتَدُّ عَلَيْهِ فَكَانَ ذَلِكَ يُعْرَفُ مِنْهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ‏}‏ أَخْذَهُ ‏{‏ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ‏}‏ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ نَجْمَعَهُ فِي صَدْرِكَ ‏.‏ وَقُرْآنَهُ فَتَقْرَأُهُ ‏{‏ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ أَنْزَلْنَاهُ فَاسْتَمِعْ لَهُ ‏{‏ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ‏}‏ أَنْ نُبَيِّنَهُ بِلِسَانِكَ فَكَانَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ أَطْرَقَ فَإِذَا ذَهَبَ قَرَأَهُ كَمَا وَعَدَهُ اللَّهُ ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید، ابوبکر بن ابی‌شیبه و اسحاق بن ابراهیم همگی از جریر برای ما حدیث کردند. ابوبکر گفت: جریر بن عبدالحمید برای ما حدیث کرد، از موسی بن ابی‌عایشه، از سعید بن جبیر، از ابن عباس درباره فرموده خداوند عزوجل: {زبانت را به آن حرکت مده}. او گفت: هنگامی که جبرئیل با وحی نزد پیامبر ﷺ می‌آمد، ایشان زبان و لب‌های خود را تکان می‌دادند و این کار بر ایشان دشوار بود تا جایی که از چهره‌شان مشخص می‌شد. سپس خداوند متعال این آیه را نازل کرد: {زبانت را به آن حرکت مده تا در حفظ آن شتاب کنی}، یعنی گرفتن آن؛ {همانا گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست}، یعنی همانا گردآوری آن در سینه‌ات و خواندنش بر عهده ماست تا بتوانی آن را بخوانی؛ {پس چون آن را خواندیم، از خواندنش پیروی کن}، یعنی آن را نازل کردیم پس با دقت گوش فرا ده؛ {همانا تبیین آن بر عهده ماست}، یعنی ما آن را به زبان تو بیان خواهیم کرد. بنابراین وقتی جبرئیل نزد ایشان می‌آمد، سکوت می‌کردند و وقتی می‌رفت، همان‌گونه که خداوند وعده داده بود، آن را می‌خواندند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ به جبرئیل گوش می‌داد و برای حفظ وحی بر خدا توکل می‌کرد.

پیشینه و سبب بیان

ابن‌عباس آیات «زبانت را برای خواندن آن حرکت مده» (قرآن، ۷۵:۱۶–۱۹) را با عادت پیامبر ﷺ پیوند می‌دهد که هنگام نزول وحی، از نگرانی برای به‌خاطر سپردن آن، واژه‌ها را هم‌زمان تکرار می‌کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
وحی

پیامی که خداوند بر پیامبر خود آشکار کرد.

گردآوردن

واژه‌های قرآن را در دل حفظ کردن.

بیان کردن

معنا را روشن ساختن و تلاوت درست را ممکن کردن.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک، از جمله نووی، اشاره می‌کنند که آیات به پیامبر ﷺ می‌آموزند هنگام تلاوت جبرئیل با دقت گوش دهد و شتاب نکند. خداوند تضمین کرد که وحی در سینهٔ او حفظ شود و او بتواند آن را درست تلاوت کند و توضیح دهد. بنابراین، این روایت تأکید می‌کند که حفظ قرآن در نهایت به ضمانت خداوند است.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از پاسخ دادن یا تلاش برای به‌خاطر سپردن چیزی، با دقت گوش دهید.
  2. هنگام یادگیری قرآن، برای درست گوش دادن و با دقت تکرار کردن وقت بگذارید.
  3. به خدا توکل کنید و این توکل را با تلاش و توجه همراه سازید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.