Sahih Muslim، حدیث 1004
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كُلُّهُمْ عَنْ جَرِيرٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، - عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ} قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِ جِبْرِيلُ بِالْوَحْىِ كَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ بِهِ لِسَانَهُ وَشَفَتَيْهِ فَيَشْتَدُّ عَلَيْهِ فَكَانَ ذَلِكَ يُعْرَفُ مِنْهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ} أَخْذَهُ { إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ} إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ نَجْمَعَهُ فِي صَدْرِكَ . وَقُرْآنَهُ فَتَقْرَأُهُ { فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ} قَالَ أَنْزَلْنَاهُ فَاسْتَمِعْ لَهُ { إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ} أَنْ نُبَيِّنَهُ بِلِسَانِكَ فَكَانَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ أَطْرَقَ فَإِذَا ذَهَبَ قَرَأَهُ كَمَا وَعَدَهُ اللَّهُ .
قتیبه بن سعید، ابوبکر بن ابیشیبه و اسحاق بن ابراهیم همگی از جریر برای ما حدیث کردند. ابوبکر گفت: جریر بن عبدالحمید برای ما حدیث کرد، از موسی بن ابیعایشه، از سعید بن جبیر، از ابن عباس درباره فرموده خداوند عزوجل: {زبانت را به آن حرکت مده}. او گفت: هنگامی که جبرئیل با وحی نزد پیامبر ﷺ میآمد، ایشان زبان و لبهای خود را تکان میدادند و این کار بر ایشان دشوار بود تا جایی که از چهرهشان مشخص میشد. سپس خداوند متعال این آیه را نازل کرد: {زبانت را به آن حرکت مده تا در حفظ آن شتاب کنی}، یعنی گرفتن آن؛ {همانا گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست}، یعنی همانا گردآوری آن در سینهات و خواندنش بر عهده ماست تا بتوانی آن را بخوانی؛ {پس چون آن را خواندیم، از خواندنش پیروی کن}، یعنی آن را نازل کردیم پس با دقت گوش فرا ده؛ {همانا تبیین آن بر عهده ماست}، یعنی ما آن را به زبان تو بیان خواهیم کرد. بنابراین وقتی جبرئیل نزد ایشان میآمد، سکوت میکردند و وقتی میرفت، همانگونه که خداوند وعده داده بود، آن را میخواندند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ به جبرئیل گوش میداد و برای حفظ وحی بر خدا توکل میکرد.
ابنعباس آیات «زبانت را برای خواندن آن حرکت مده» (قرآن، ۷۵:۱۶–۱۹) را با عادت پیامبر ﷺ پیوند میدهد که هنگام نزول وحی، از نگرانی برای بهخاطر سپردن آن، واژهها را همزمان تکرار میکرد.
پیامی که خداوند بر پیامبر خود آشکار کرد.
واژههای قرآن را در دل حفظ کردن.
معنا را روشن ساختن و تلاوت درست را ممکن کردن.
مفسران کلاسیک، از جمله نووی، اشاره میکنند که آیات به پیامبر ﷺ میآموزند هنگام تلاوت جبرئیل با دقت گوش دهد و شتاب نکند. خداوند تضمین کرد که وحی در سینهٔ او حفظ شود و او بتواند آن را درست تلاوت کند و توضیح دهد. بنابراین، این روایت تأکید میکند که حفظ قرآن در نهایت به ضمانت خداوند است.
- پیش از پاسخ دادن یا تلاش برای بهخاطر سپردن چیزی، با دقت گوش دهید.
- هنگام یادگیری قرآن، برای درست گوش دادن و با دقت تکرار کردن وقت بگذارید.
- به خدا توکل کنید و این توکل را با تلاش و توجه همراه سازید.
این روایت از عایشه نیز به تکرار نکردن شتابزدهٔ وحی میپردازد و توضیح ابنعباس را کامل میکند.
Sahih Muslim · #1005 (Sahih)این طریق نیز دربارهٔ آیاتی است که به گوش سپردن به تلاوت و حفظ وحی میپردازند.
Sahih Muslim · #1006 (Sahih)ابنعباس در آن نقل میکند که پیامبر ﷺ پیش از کامل شدن وحی، قرآن را زودتر تلاوت نمیکرد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.