کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 132

روایت‌شده توسط Al-Musayyib ibn Hazn. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Musayyib ibn Hazn

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عَمِّ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏.‏ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَا وَاللَّهِ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ‏}‏ ‏.‏ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏ إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ‏}‏‏.‏

ترجمه

حرملة بن یحیی تجیبی برایم حدیث کرد، عبدالله بن وهب ما را خبر داد و گفت: یونس مرا خبر داد، از ابن شهاب، او گفت: سعید بن مسیب از پدرش برایم حدیث کرد که گفت: چون مرگ ابوطالب فرا رسید، رسول الله ﷺ نزد او آمد و ابوجهل و عبدالله بن ابی‌امیه بن مغیره را در کنارش یافت. رسول الله ﷺ فرمودند:

«ای عمویم! بگو لا إله إلا الله، کلمه‌ای که به واسطه آن نزد الله گواهی دهم.» ابوجهل و عبدالله بن ابی‌امیه گفتند: «ای ابوطالب! آیا از آیین عبدالمطلب روی‌گردان می‌شوی؟» رسول الله ﷺ پیوسته این کلمه را بر او عرضه می‌کرد و تکرار می‌نمود و آن دو نیز سخن خود را تکرار می‌کردند، تا اینکه ابوطالب در آخرین سخنان خود اعلام کرد که بر آیین عبدالمطلب باقی است و از گفتن لا إله إلا الله امتناع ورزید. آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: «به الله سوگند، تا زمانی که منع نشوم، برای تو آمرزش خواهم طلبید.» سپس الله عزوجل این آیه را نازل فرمود: {برای پیامبر و کسانی که ایمان آورده‌اند سزاوار نیست که برای مشرکان آمرزش بخواهند، هرچند خویشاوند باشند، پس از آنکه برایشان روشن شد که آنان اهل دوزخ‌اند}. و الله تعالی درباره ابوطالب به رسول الله ﷺ فرمود: {بی‌گمان تو نمی‌توانی کسی را که دوست داری هدایت کنی، ولی الله هر که را بخواهد هدایت می‌کند و او به هدایت‌یافتگان داناتر است}.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ عموی خود را پیوسته به توحید دعوت می‌کرد، اما هدایت به دست الله است.

پیشینه و سبب بیان

این حدیث بستر وفات ابوطالب را توصیف می‌کند: پیامبر ﷺ او را دعوت کرد شهادتین را بر زبان آورد، در حالی که ابوجهل و عبدالله بن ابی‌امیه او را به پیروی از آیین عبدالمطلب ترغیب می‌کردند. روایت این واقعه را به آیات ۱۱۳ سورهٔ توبه و ۵۶ سورهٔ قصص پیوند می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
لا إله إلا الله

هیچ معبودی جز الله سزاوار پرستش نیست؛ این اصلِ توحید است.

توحید

الله را یگانه دانستن و تنها او را پرستیدن، بی‌آنکه برایش شریکی قائل شویم.

هدایت

پذیرش درونی ایمان؛ الله آن را عطا می‌کند، در حالی که پیامبر می‌تواند حقیقت را به‌روشنی ابلاغ کند.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که پیامبر ﷺ پیام را روشن و پیگیرانه ابلاغ کرد، اما نمی‌توانست ایمان را در دل کسی جای دهد. ازاین‌رو، شرح مفسران کلاسیک میان نشان‌دادن و دعوت‌کردن به راه درست، و هدایت به پذیرش آن ــ که از آنِ الله است ــ تفاوت می‌گذارد. همچنین روشن می‌شود که پس از آشکارشدن حال کسی که در حالت کفر از دنیا رفته است، دعای آمرزش برای او جایز نیست؛ این روایت چنین حکمی را به اختلاف میان مذهب‌های فقهی نسبت نمی‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. خانواده و دیگران را با شکیبایی و دلسوزی راستین به ایمان دعوت کنید، بی‌آنکه گمان کنید می‌توانید دل‌هایشان را هدایت کنید.
  2. معنای «لا إله إلا الله» را روشن بیان کنید و در امور ایمانی از فشار گروهی یا عادت‌های موروثی پیروی نکنید.
  3. تا زمانی که مردم زنده‌اند، برای هدایتشان از الله درخواست کنید و در دعای آمرزش، حدودی را که وحی مقرر کرده رعایت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.