کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 149

روایت‌شده توسط 'Itban ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت 'Itban ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّىْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى - قَالَ - فَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكِبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ ‏.‏ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ وَقَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لاِبْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ ‏.‏

ترجمه

شیبان بن فرّوخ برای ما حدیث کرد، سلیمان — یعنی ابن مغیره — برای ما حدیث کرد و گفت: ثابت برای ما حدیث کرد، از انس بن مالک، که گفت: محمود بن ربیع برایم حدیث کرد، از عتبان بن مالک، که گفت: به مدینه آمدم و با عتبان دیدار کردم. گفتم:

«حدیثی از تو به من رسیده است.» گفت: «در چشمانم مشکلی پیش آمد، لذا پیامی نزد رسول خدا ﷺ فرستادم که بسیار مشتاقم شما به خانه‌ام تشریف بیاورید و در آنجا نماز بخوانید تا آن مکان را محل نماز خود قرار دهم.» او گفت: «پیامبر ﷺ همراه با هر یک از اصحاب که الله خواست، آمدند. ایشان وارد خانه‌ام شدند و نماز خواندند و اصحابشان با یکدیگر صحبت می‌کردند. سپس بخش عمدهٔ گفتگویشان متوجه مالک بن دُخشُم شد. گفتند: «ای کاش رسول خدا ﷺ درباره‌اش دعا می‌کرد و او هلاک می‌شد یا دچار بلائی می‌گردید!» آنگاه رسول خدا ﷺ نماز را به پایان بردند و فرمودند: «آیا او شهادت نمی‌دهد که هیچ معبودی جز الله نیست و من رسول الله هستم؟» گفتند: «او این سخن را بر زبان می‌آورد ولی در دل ندارد.» فرمودند: «هر کس شهادت دهد که هیچ معبودی جز الله نیست و من رسول الله هستم، هرگز وارد آتش جهنم نخواهد شد و آتش جهنم او را نخواهد سوزاند.» انس گفت: «این حدیث بسیار مرا به شگفت آورد، پس به پسرم گفتم: آن را بنویس، و او آن را نوشت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

گواهی صادقانه به ایمان، انسان را از آتش دوزخ حفظ می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

عِتبان بن مالک با مشکل بینایی روبه‌رو شد و از پیامبر ﷺ خواست برای نماز به خانه‌اش بیاید تا بتواند آن مکان را به نمازخانه تبدیل کند. در جریان این دیدار، حاضران دربارهٔ مالک بن دُخشُم صحبت کردند و در صداقت ایمان او تردید داشتند.

توضیح واژه‌های دشوار
گواهی ایمان

گواهی به اینکه هیچ معبودی جز الله نیست و محمد ﷺ فرستادهٔ الله است.

صادقانه

چیزی که شخص واقعاً باور دارد و با دل می‌پذیرد، نه صرفاً چیزی که بر زبان می‌آورد.

آتش دوزخ

عذابی در آخرت که در منابع اسلامی از آن یاد شده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان توضیح می‌دهند که اگر گواهی ایمان با صداقت بر زبان آورده شود و شخص با همان ایمان از دنیا برود، سبب رهایی از آتش دوزخ خواهد بود. متن نمی‌گوید که گفتن این عبارت بدون ایمان قلبی کافی است. همچنین روشن می‌شود که نباید شتاب‌زده دربارهٔ ایمان باطنی دیگران داوری کرد: پیامبر ﷺ اتهام به مالک بن دُخشُم را رد کرد و گواهی او را یادآور شد. عالمان اهل سنت این وعده را در کنار دیگر متون مربوط به ایمان، توبه و داوری الهی می‌فهمند؛ آنان این وعده را مجوزی برای کم‌اهمیت شمردن گناهان نمی‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. گواهی ایمان را آگاهانه بر زبان آورید و بکوشید معنای آن در انتخاب‌ها و عبادتتان بازتاب یابد.
  2. کفر پنهانی را به دیگران نسبت ندهید و بر پایهٔ گمان دربارهٔ باور قلبی آنان داوری نکنید.
  3. اگر دربارهٔ ایمان کسی تردید دارید، با احتیاط سخن بگویید و داوری نهایی را به الله واگذار کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.