کتاب نماز خسوف و کسوف · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 2102

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نماز خسوف و کسوف
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّاسُ إِنَّمَا انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ ‏.‏ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ سِتَّ رَكَعَاتٍ بِأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ بَدَأَ فَكَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الثَّانِيَةِ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ أَيْضًا ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ لَيْسَ فِيهَا رَكْعَةٌ إِلاَّ الَّتِي قَبْلَهَا أَطْوَلُ مِنَ الَّتِي بَعْدَهَا وَرُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ سُجُودِهِ ثُمَّ تَأَخَّرَ وَتَأَخَّرَتِ الصُّفُوفُ خَلْفَهُ حَتَّى انْتَهَيْنَا - وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى انْتَهَى إِلَى النِّسَاءِ - ثُمَّ تَقَدَّمَ وَتَقَدَّمَ النَّاسُ مَعَهُ حَتَّى قَامَ فِي مَقَامِهِ فَانْصَرَفَ حِينَ انْصَرَفَ وَقَدْ آضَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ ‏ "‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ - وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِمَوْتِ بَشَرٍ - فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ مَا مِنْ شَىْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلاَتِي هَذِهِ لَقَدْ جِيءَ بِالنَّارِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ مَخَافَةَ أَنْ يُصِيبَنِي مِنْ لَفْحِهَا وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَ الْمِحْجَنِ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ كَانَ يَسْرِقُ الْحَاجَّ بِمِحْجَنِهِ فَإِنْ فُطِنَ لَهُ قَالَ إِنَّمَا تَعَلَّقَ بِمِحْجَنِي ‏.‏ وَإِنْ غُفِلَ عَنْهُ ذَهَبَ بِهِ وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَةَ الْهِرَّةِ الَّتِي رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ حَتَّى مَاتَتْ جُوعًا ثُمَّ جِيءَ بِالْجَنَّةِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَقَدَّمْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي مَقَامِي وَلَقَدْ مَدَدْتُ يَدِي وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَتَنَاوَلَ مِنْ ثَمَرِهَا لِتَنْظُرُوا إِلَيْهِ ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ لاَ أَفْعَلَ فَمَا مِنْ شَىْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلاَتِي هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، عبدالله بن نمیر برای ما حدیث کرد، و محمد بن عبدالله بن نمیر نیز حدیث نمود — و الفاظشان نزدیک به هم بود — او گفت: پدرم برای ما حدیث کرد، عبدالملک از عطاء، و عطاء از جابر روایت کرد که گفت: در زمان رسول الله ﷺ، در روزی که ابراهیم فرزند رسول الله ﷺ از دنیا رفت، خورشید گرفت. مردم گفتند:

«خورشید به خاطر مرگ ابراهیم گرفته است.» سپس پیامبر ﷺ برخاست و با مردم نمازی شامل شش رکوع و چهار سجده خواند. ایشان با تکبیر آغاز کرد و قرائتی طولانی نمود. سپس به اندازه‌ای که ایستاده بود رکوع کرد، آنگاه سر از رکوع برداشت و کمتر از بار اول قرائت کرد. دوباره به اندازه‌ای که ایستاده بود رکوع کرد و سر برداشت و کمتر از بار دوم قرائت نمود. بار سوم نیز به همان اندازه رکوع کرد و سر برداشت، سپس به سجده رفت و دو سجده انجام داد. پس از آن برخاست و سه رکوع دیگر نیز انجام داد که در هر رکعت، بخش پیشین طولانی‌تر از بخش بعدی بود و مدت رکوع تقریباً برابر با سجده بود. سپس عقب رفت و صف‌های پشت سر ایشان نیز عقب رفتند تا اینکه به انتها رسیدیم — ابوبکر گفت: «تا اینکه به صف زنان رسید.» سپس پیش آمد و مردم نیز همراه او پیش آمدند تا اینکه در جایگاه اصلی خود ایستاد. نماز را به پایان رساند در حالی که خورشید دوباره روشن شده بود. فرمود: «ای مردم! همانا خورشید و ماه دو نشانه از نشانه‌های خداوند هستند و به خاطر مرگ یا زندگی هیچ انسانی نمی‌گیرند.» ابوبکر گفت: «به خاطر مرگ هیچ بشری.» «پس هرگاه چنین چیزی دیدید، نماز بخوانید تا برطرف شود. هیچ چیز از آنچه به شما وعده داده شده نیست مگر اینکه من در این نمازم آن را دیده‌ام. دوزخ به من نشان داده شد و به همین دلیل دیدید که عقب رفتم، زیرا ترسیدم حرارت آن به من برسد. در آنجا صاحب عصای خمیده را دیدم که روده‌هایش را در آتش می‌کشید؛ او با عصای خود وسایل حاجیان را می‌دزدید. اگر کسی متوجه می‌شد، می‌گفت: 'به عصایم گیر کرده بود' و اگر کسی غافل می‌ماند، آن را می‌برد. همچنین زنی را دیدم که گربه‌ای را بسته بود و نه به او غذا داد و نه گذاشت از حشرات زمین بخورد تا اینکه از گرسنگی مرد. سپس بهشت به من نشان داده شد و به همین دلیل دیدید که پیش آمدم و در جایگاهم ایستادم. دستم را دراز کردم تا شاید بتوانم از میوه‌های آن بردارم تا شما ببینید، اما سپس منصرف شدم. هیچ چیز از آنچه به شما وعده داده شده نیست مگر اینکه در این نمازم آن را دیده‌ام.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

گرفتگی نشانه‌ای از سوی الله است، نه شگون یا پیشگویی دربارهٔ مرگ کسی.

پیشینه و سبب بیان

در روزی که ابراهیم، پسر پیامبر ﷺ، درگذشت، خورشید گرفت. مردم گرفتگی را به مرگ او نسبت دادند؛ پیامبر ﷺ این برداشت را رد کرد و نماز گرفتگی را برپا داشت.

توضیح واژه‌های دشوار
نماز گرفتگی

نمازی ویژه که هنگام گرفتگی خورشید یا ماه خوانده می‌شود.

رکوع

خم‌شدن در نماز.

سجده

به خاک افتادنی که در آن پیشانی به زمین می‌رسد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که گرفتگی با تولد یا مرگ هیچ انسانی ارتباطی ندارد و پیشگویی خرافی نیست. پیامبر ﷺ هنگام گرفتگی به نماز فراخواند تا این پدیده پایان یابد. روایت نمازی با چند رکوع را توصیف می‌کند؛ فقیهان دربارهٔ شکل دقیق و شمار رکوع‌ها اختلاف نظر دارند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت نماز گرفتگی را به رسمیت می‌شناسند، هرچند دربارهٔ حکم فقهی و برخی جزئیات اجرای آن اختلاف دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام دیدن گرفتگی نماز بخوانید و تا پایان آن به یاد الله باشید.
  2. پدیده‌های طبیعی را به مرگ کسی نسبت ندهید و خرافات را رواج ندهید.
  3. با حیوانات با مهربانی رفتار کنید: به آن‌ها غذا بدهید و بی‌دلیل رنجشان ندهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.