کتاب زکات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 2290

روایت‌شده توسط Abu Hurayrah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ

Sahih (معتبر)
  1. 1سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2حَفْصٌ
  3. 3زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - يَعْنِي ابْنَ مَيْسَرَةَ الصَّنْعَانِيَّ - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ أَبَا صَالِحٍ، ذَكْوَانَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ صَاحِبِ ذَهَبٍ وَلاَ فِضَّةٍ لاَ يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ صُفِّحَتْ لَهُ صَفَائِحَ مِنْ نَارٍ فَأُحْمِيَ عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ وَجَبِينُهُ وَظَهْرُهُ كُلَّمَا بَرَدَتْ أُعِيدَتْ لَهُ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالإِبِلُ قَالَ ‏"‏ وَلاَ صَاحِبُ إِبِلٍ لاَ يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا وَمِنْ حَقِّهَا حَلَبُهَا يَوْمَ وِرْدِهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ أَوْفَرَ مَا كَانَتْ لاَ يَفْقِدُ مِنَهَا فَصِيلاً وَاحِدًا تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا وَتَعَضُّهُ بِأَفْوَاهِهَا كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ أُولاَهَا رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْبَقَرُ وَالْغَنَمُ قَالَ ‏"‏ وَلاَ صَاحِبُ بَقَرٍ وَلاَ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ لاَ يَفْقِدُ مِنْهَا شَيْئًا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلاَ جَلْحَاءُ وَلاَ عَضْبَاءُ تَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ أُولاَهَا رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيُرَى سَبِيلُهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْخَيْلُ قَالَ ‏"‏ الْخَيْلُ ثَلاَثَةٌ هِيَ لِرَجُلٍ وِزْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ سِتْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ فَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ وِزْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا رِيَاءً وَفَخْرًا وَنِوَاءً عَلَى أَهْلِ الإِسْلاَمِ فَهِيَ لَهُ وِزْرٌ وَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ سِتْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي ظُهُورِهَا وَلاَ رِقَابِهَا فَهِيَ لَهُ سِتْرٌ وَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لأَهْلِ الإِسْلاَمِ فِي مَرْجٍ وَرَوْضَةٍ فَمَا أَكَلَتْ مِنْ ذَلِكَ الْمَرْجِ أَوِ الرَّوْضَةِ مِنْ شَىْءٍ إِلاَّ كُتِبَ لَهُ عَدَدَ مَا أَكَلَتْ حَسَنَاتٌ وَكُتِبَ لَهُ عَدَدَ أَرْوَاثِهَا وَأَبْوَالِهَا حَسَنَاتٌ وَلاَ تَقْطَعُ طِوَلَهَا فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ عَدَدَ آثَارِهَا وَأَرْوَاثِهَا حَسَنَاتٍ وَلاَ مَرَّ بِهَا صَاحِبُهَا عَلَى نَهْرٍ فَشَرِبَتْ مِنْهُ وَلاَ يُرِيدُ أَنْ يَسْقِيَهَا إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ عَدَدَ مَا شَرِبَتْ حَسَنَاتٍ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْحُمُرُ قَالَ ‏"‏ مَا أُنْزِلَ عَلَىَّ فِي الْحُمُرِ شَىْءٌ إِلاَّ هَذِهِ الآيَةُ الْفَاذَّةُ الْجَامِعَةُ ‏{‏ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

سوید بن سعید برایم حدیث کرد، حفص — یعنی ابن میسره صنعانی — برایمان از زید بن اسلم روایت کرد که ابوصالح ذکوان به او خبر داد که شنیده است ابوهُریره می‌گوید: رسول خدا ﷺ فرمودند:

«هیچ صاحب طلا یا نقره‌ای نیست که حق آن را نپردازد، مگر اینکه در روز قیامت صفحاتی از آتش برایش گسترده شود و در آتش جهنم داغ گردد و پهلو، پیشانی و پشتش با آن سوزانده شود. هرگاه سرد شود، دوباره برایش تکرار می‌شود در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است، تا میان بندگان داوری شود و راهش را ببیند که به سوی بهشت است یا دوزخ.» گفته شد: ای رسول خدا، شتران چطور؟ فرمودند: «و هیچ صاحب شتری نیست که حق آن را نپردازد — و از حق آن دوشیدن شیرش در روز آب خوردنش است — مگر اینکه در روز قیامت در دشتی هموار و وسیع بر زمین افکنده شود؛ هیچ بچه‌شتری از او گم نشده باشد، همه با سم‌هایشان او را لگدمال کنند و با دهانشان گاز بگیرند. هرگاه اولی‌ها بگذرند، آخری‌ها بر او بازگردانده شوند در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است، تا میان بندگان داوری شود و راهش را ببیند که به سوی بهشت است یا دوزخ.» باز پرسیده شد: ای رسول خدا، گاوان و گوسفندان چطور؟ فرمودند: «و هیچ صاحب گاو یا گوسفندی نیست که حق آن را نپردازد، مگر اینکه در روز قیامت در دشتی هموار بر زمین افکنده شود؛ هیچ‌یک از آنها گم نشوند، نه شاخ‌پیچیده، نه بی‌شاخ و نه شکسته‌شاخ؛ همه با شاخ‌هایشان او را شاخ زنند و با سم‌هایشان لگدمال کنند. هرگاه اولی‌ها بگذرند، آخری‌ها بر او بازگردانده شوند در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است، تا میان بندگان داوری شود و راهش را ببیند که به سوی بهشت است یا دوزخ.» باز پرسیده شد: ای رسول خدا، اسبان چطور؟ فرمودند: «اسبان سه دسته‌اند: برای مردی بار گناه، برای مردی پوشش و سپر، و برای مردی پاداش. اما آنچه بار گناه است، مردی است که اسب را از روی ریا، فخرفروشی و دشمنی با اهل اسلام نگه دارد؛ پس آن برای او بار گناه است. و اما آنچه پوشش است، مردی است که اسب را در راه الله نگه دارد و سپس حق الله را در پشت و گردنش فراموش نکند؛ پس آن برای او پوشش است. و اما آنچه پاداش است، مردی است که اسب را در راه الله برای اهل اسلام در چراگاه یا بوستانی نگه دارد؛ پس هر چه از آن چراگاه یا بوستان بخورد، به تعداد آن برایش حسنات نوشته شود و به تعداد سرگین و ادرارش نیز حسنات نوشته شود. و اگر افسارش را بگسلد و یک یا دو تپه را بدود، الله به تعداد رد پاها و سرگینش برایش حسنات نویسد. و اگر صاحبش او را از کنار رودی بگذراند و از آن بنوشد، حتی اگر قصد سیراب کردنش را نداشته باشد، الله به تعداد آنچه نوشیده برایش حسنات نویسد.» باز پرسیده شد: ای رسول خدا، الاغ‌ها چطور؟ فرمودند: «درباره الاغ‌ها جز این آیه جامع و فراگیر بر من نازل نشده است: {پس هر کس هم‌وزن ذره‌ای نیکی کند، آن را ببیند. و هر کس هم‌وزن ذره‌ای بدی کند، آن را ببیند}.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کسی که حقوق واجبِ مربوط به دارایی‌اش را نادیده بگیرد، درباره آن بازخواست خواهد شد.

توضیح واژه‌های دشوار
حق آن

حقوق واجبی که به دارایی تعلق می‌گیرد، از جمله زکات، هرگاه شرایط آن فراهم باشد.

روز آب‌دادن

روزی که شتران را به محل آب می‌برند؛ متن همچنین به تقسیم شیر به‌عنوان حقی واجب اشاره می‌کند.

حفاظت

پوششی در برابر عذاب: اسب‌هایی که برای رضای خدا نگهداری می‌شوند و حقوق واجب مربوط به آن‌ها ادا می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت، وجوب جدی پرداخت زکاتِ واجب و هشدار درباره کسی را برداشت کرده‌اند که آگاهانه این حق را ادا نمی‌کند. بخش مربوط به اسب‌ها روشن می‌سازد که دارایی به‌خودی‌خود نه پاداش است و نه گناه؛ نیت و نحوه استفاده نیز در پیامد آن نقش دارند و حقوق حیوانات هم باید رعایت شود. فقیهان چهار مذهب اهل‌سنت شرایط و میزان زکات را با استناد به این روایت و روایات دیگر بررسی می‌کنند؛ این متن به‌تنهایی همه آن احکام را به‌طور کامل بیان نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هر سال بررسی کنید که آیا دارایی‌تان شرایط وجوب زکات را دارد و مبلغ واجب را به‌موقع بپردازید.
  2. در مورد دارایی و حیوانات، تنها به منافعی که از آن‌ها می‌برید توجه نکنید؛ حقوق دیگران و مسئولیت‌های مراقبتی مرتبط با آن‌ها را نیز بررسی کنید.
  3. نیت خود را خالص کنید: از امکانات برای کار نیک بهره ببرید و از خودنمایی و دشمنی بپرهیزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.