کتاب زکات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 2292

روایت‌شده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Huraira

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ، بْنُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ صَاحِبِ كَنْزٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهُ إِلاَّ أُحْمِيَ عَلَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُجْعَلُ صَفَائِحَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبَاهُ وَجَبِينُهُ حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ثُمَّ يُرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلاَّ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ كَأَوْفَرِ مَا كَانَتْ تَسْتَنُّ عَلَيْهِ كُلَّمَا مَضَى عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ثُمَّ يُرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلاَّ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ كَأَوْفَرِ مَا كَانَتْ فَتَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا وَتَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلاَ جَلْحَاءُ كُلَّمَا مَضَى عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يُرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُهَيْلٌ فَلاَ أَدْرِي أَذَكَرَ الْبَقَرَ أَمْ لاَ ‏.‏ قَالُوا فَالْخَيْلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ الْخَيْلُ فِي نَوَاصِيهَا - أَوْ قَالَ - الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا - قَالَ سُهَيْلٌ أَنَا أَشُكُّ - الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْخَيْلُ ثَلاَثَةٌ فَهْىَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ وَلِرَجُلٍ وِزْرٌ فَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَالرَّجُلُ يَتَّخِذُهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَيُعِدُّهَا لَهُ فَلاَ تُغَيِّبُ شَيْئًا فِي بُطُونِهَا إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرًا وَلَوْ رَعَاهَا فِي مَرْجٍ مَا أَكَلَتْ مِنْ شَىْءٍ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا أَجْرًا وَلَوْ سَقَاهَا مِنْ نَهْرٍ كَانَ لَهُ بِكُلِّ قَطْرَةٍ تُغَيِّبُهَا فِي بُطُونِهَا أَجْرٌ - حَتَّى ذَكَرَ الأَجْرَ فِي أَبْوَالِهَا وَأَرْوَاثِهَا - وَلَوِ اسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ كُتِبَ لَهُ بِكُلِّ خَطْوَةٍ تَخْطُوهَا أَجْرٌ وَأَمَّا الَّذِي هِيَ لَهُ سِتْرٌ فَالرَّجُلُ يَتَّخِذُهَا تَكَرُّمًا وَتَجَمُّلاً وَلاَ يَنْسَى حَقَّ ظُهُورِهَا وَبُطُونِهَا فِي عُسْرِهَا وَيُسْرِهَا وَأَمَّا الَّذِي عَلَيْهِ وِزْرٌ فَالَّذِي يَتَّخِذُهَا أَشَرًا وَبَطَرًا وَبَذَخًا وَرِيَاءَ النَّاسِ فَذَاكَ الَّذِي هِيَ عَلَيْهِ وِزْرٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا فَالْحُمُرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَىَّ فِيهَا شَيْئًا إِلاَّ هَذِهِ الآيَةَ الْجَامِعَةَ الْفَاذَّةَ ‏{‏ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

محمد بن عبدالملک اموی به من حدیث کرد، عبدالعزیز بن مختار برای ما حدیث کرد، سهیل بن ابی صالح از پدرش و او از ابوهریره رضی الله عنه روایت کرد که گفت: رسول خدا ﷺ فرمودند:

«هیچ صاحب گنجی نیست که زکات آن را نپردازد مگر اینکه در آتش جهنم برایش داغ شود و به صورت صفحاتی درآید و دو پهلو و پیشانی‌اش با آن سوزانده شود، تا زمانی که خداوند میان بندگانش داوری کند در روزی که مقدار آن پنجاه هزار سال است. سپس راهش نمایان می‌شود، یا به سوی بهشت یا به سوی دوزخ. و هیچ صاحب شتری نیست که زکات آن را نپردازد مگر اینکه در دشتی هموار بر زمین افکنده شود و شترانش به فراوان‌ترین حالت ممکن بر او بتازند؛ هرگاه آخرین دسته از او بگذرد، اولین دسته بازگردانده می‌شود، تا زمانی که خداوند میان بندگانش داوری کند در روزی که مقدار آن پنجاه هزار سال است. سپس راهش نمایان می‌شود، یا به سوی بهشت یا به سوی دوزخ. و هیچ صاحب گوسفندی نیست که زکات آن را نپردازد مگر اینکه در دشتی هموار بر زمین افکنده شود و گوسفندانش به فراوان‌ترین حالت بیایند و با سم‌هایشان او را لگدمال کنند و با شاخ‌هایشان به او ضربه زنند؛ در میان آن‌ها شاخ‌شکسته یا بی‌شاخی نباشد. هرگاه آخرین دسته بگذرد، اولین دسته بازگردانده می‌شود، تا زمانی که خداوند میان بندگانش داوری کند در روزی که به شمار شما مقدار آن پنجاه هزار سال است. سپس راهش نمایان می‌شود، یا به سوی بهشت یا به سوی دوزخ.» سهیل گفت: «نمی‌دانم آیا ایشان گاوها را نیز ذکر کردند یا خیر.» یاران پرسیدند: «ای رسول خدا! حکم اسب‌ها چیست؟» فرمودند: «خیر در پیشانی اسب‌هاست — یا فرمودند: خیر در پیشانی اسب‌ها بسته شده است (سهیل گفت: در عبارت دقیق شک دارم) — تا روز قیامت. اسب‌ها سه دسته‌اند: برای برخی پاداش است، برای برخی پوشش (مایه آبرو) است، و برای برخی بار گناه است. اما اسبی که باعث پاداش است، اسبی است که مردی آن را در راه خدا نگهداری و آماده کند؛ پس چیزی وارد شکمش نمی‌شود مگر اینکه خداوند برایش پاداشی بنویسد. اگر در چراگاهی بچرد، هر چه بخورد برایش پاداش نوشته می‌شود. اگر از جویی آب بنوشد، به ازای هر قطره‌ای که فرو برد پاداش دارد — تا جایی که حتی برای ادرار و فضولاتش نیز پاداش ذکر شد. اگر یک یا دو تپه را بدود، به ازای هر گامی که بردارد پاداش نوشته می‌شود. و اما اسبی که پوشش (مایه آبرو) است، اسبی است که مردی آن را برای بزرگواری و زیبایی نگه دارد و حق پشت و شکمش را در تنگی و گشادی فراموش نکند. و اما اسبی که بار گناه است، اسبی است که از روی تکبر، خودنمایی و ریاکاری نگهداری شود؛ این همان اسبی است که بر صاحبش بار گناه خواهد بود.» یاران پرسیدند: «ای رسول خدا! حکم الاغ‌ها چیست؟» فرمودند: «خداوند در مورد آن‌ها چیزی جز این آیه جامع و رسا بر من نازل نکرده است: ﴿فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ﴾»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کسی که زکات را نپردازد، درباره دارایی‌اش مورد بازخواست قرار می‌گیرد.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

صدقه واجبی که با وجود شرایط، بر برخی دارایی‌ها تعلق می‌گیرد.

گنجینه

در اینجا: ثروت انباشته‌ای که زکات واجب آن پرداخت نشده است.

روزی به درازای پنجاه‌هزار سال

توصیفی از طولانی و سهمگین بودن روز قیامت.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه گرفته‌اند که زکات حقی واجب بر دارایی‌ای است که شرایط شرعی را داشته باشد و خودداری آگاهانه از پرداخت آن گناهی بزرگ است. مثال‌های طلا، شتر و گوسفند نشان می‌دهند که دارایی انسان می‌تواند در روز قیامت علیه او گواهی دهد. روایت درباره اسب‌ها میان هدف و نحوه نگهداری تفاوت می‌گذارد: نگهداری برای راه خدا می‌تواند پاداش داشته باشد، اما فخرفروشی و کوتاهی در رسیدگی به آن مایه وبال می‌شود. حیوانات یادشده نمونه‌اند؛ احکام زکاتِ انواع گوناگون دارایی در فقه اسلامی با تفصیل بیشتری بررسی شده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هر سال بررسی کن که آیا دارایی‌ات به حد نصاب زکات رسیده است و زکات واجب را بپرداز.
  2. هنگام مدیریت دارایی، حقوق دیگران را نیز در نظر بگیر، نه فقط منفعت خودت را.
  3. نیت خود را در مالکیت و استفاده از دارایی بررسی کن و آن را وسیله تکبر یا خودنمایی قرار نده.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.