کتاب زکات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 2446

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Zayd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ
  3. 3عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ
  4. 4عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ
  5. 5عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا فَتَحَ حُنَيْنًا قَسَمَ الْغَنَائِمَ فَأَعْطَى الْمُؤَلَّفَةَ قُلُوبُهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّ الأَنْصَارَ يُحِبُّونَ أَنْ يُصِيبُوا مَا أَصَابَ النَّاسُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَهُمْ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ أَلَمْ أَجِدْكُمْ ضُلاَّلاً فَهَدَاكُمُ اللَّهُ بِي وَعَالَةً فَأَغْنَاكُمُ اللَّهُ بِي وَمُتَفَرِّقِينَ فَجَمَعَكُمُ اللَّهُ بِي ‏"‏ ‏.‏ وَيَقُولُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمَنُّ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تُجِيبُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمَنُّ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكُمْ لَوْ شِئْتُمْ أَنْ تَقُولُوا كَذَا وَكَذَا وَكَانَ مِنَ الأَمْرِ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ لأَشْيَاءَ عَدَّدَهَا ‏.‏ زَعَمَ عَمْرٌو أَنْ لاَ يَحْفَظُهَا فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالشَّاءِ وَالإِبِلِ وَتَذْهَبُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ إِلَى رِحَالِكُمُ الأَنْصَارُ شِعَارٌ وَالنَّاسُ دِثَارٌ وَلَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ وَلَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَشِعْبًا لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ وَشِعْبَهُمْ إِنَّكُمْ سَتَلْقَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

سُرَیج بن یونس به ما حدیث کرد، اسماعیل بن جعفر به ما حدیث کرد، از عمرو بن یحیی بن عماره، از عَبّاد بن تمیم، از عبدالله بن زید که چون رسول خدا ﷺ حُنَین را گشود، غنایم را تقسیم نمود و به مؤلَّفة قلوبشان (کسانی که برای جلب قلبشان داده شد) بخشید. به ایشان خبر رسید که انصار دوست دارند همانند دیگران سهمی ببرند. پس رسول خدا ﷺ برخاست و برایشان خطبه خواند؛ خدا را ستود و ثنا گفت، سپس فرمود:

«ای گروه انصار! آیا شما را گمراه نیافتم و خدا به وسیله من هدایتتان کرد؟ و تهیدست نیافتم و خدا به وسیله من بی‌نیازتان ساخت؟ و پراکنده نیافتم و خدا به وسیله من گرد هم آوردتان؟» گفتند: «الله و رسوله اَمَنُّ» (خدا و رسولش بخشنده‌ترند). فرمود: «چرا پاسخ نمی‌دهید؟» گفتند: «الله و رسوله اَمَنُّ». فرمود: «اگر می‌خواستید می‌توانستید چنین و چنان بگویید و کار چنین و چنان شود» — چیزهای بسیاری برشمرد، ولی عمرو گمان می‌برد که آن‌ها را حفظ نکرده است. سپس فرمود: «آیا خرسند نیستید که مردم با گوسفند و شتر بروند و شما با رسول خدا به خانه‌هایتان بازگردید؟ انصار لباس زیرین‌اند (نزدیک‌تر) و دیگر مردمان جامه بیرونی. اگر هجرت نبود، من مردی از انصار بودم. اگر مردم دره‌ای یا تنگه‌ای را بپیمایند، من دره و تنگه انصار را خواهم پیمود. پس از من تبعیض‌هایی خواهید دید، پس شکیبایی کنید تا مرا بر حوض ملاقات نمایید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

انصار نزدیکی به پیامبر ﷺ را بر غنیمت‌های مادی ترجیح دادند.

پیشینه و سبب بیان

پس از فتح حنین، پیامبر ﷺ غنیمت‌ها را تقسیم کرد و سهمی به کسانی داد که دل‌هایشان باید به اسلام متمایل می‌شد. وقتی به ایشان خبر رسید که انصار نیز سهمی می‌خواهند، با آنان سخن گفت و نعمت‌های خدا و پیوند ویژه‌شان با خود را یادآوری کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
کسانی که دل‌هایشان باید به دست آورده می‌شد

افرادی که پیامبر ﷺ از غنیمت به آنان بخشید تا پیوندشان با اسلام تقویت شود.

لباس زیرین و لباس رویین

تمثیلی که نشان می‌دهد انصار مانند لایهٔ نزدیک به بدن، بسیار نزدیک بودند و دیگران مانند لایهٔ بیرونی بودند.

برخورداری نابرابر

تقسیمی نابرابر که در آن برخی افراد از مزایای مادی بیشتری نسبت به دیگران برخوردار می‌شوند.

برداشت‌های عالمان

عالمان توضیح می‌دهند که پیامبر ﷺ در تقسیم غنیمت، مصلحت جامعه و جلب دل‌ها را در نظر داشت. سخنان ایشان بر فضیلت و نزدیکی بی‌مانند انصار دلالت دارد، اما همچنین نشان می‌دهد که محبت و ارج‌گذاری همیشه در قالب مزایای مادی آشکار نمی‌شود. سفارش به شکیبایی در برابر تقسیم‌های نابرابرِ بعدی می‌آموزد که مؤمنان نباید هر محرومیت موقتی را با کینه پاسخ دهند. این حدیث به‌تنهایی حکم جامعی برای تقسیم غنائم جنگی ارائه نمی‌کند؛ فقیهان این احکام را با توجه به منابع گسترده‌تر و اصول فقهی بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. ارزش خود را فقط با پول و دارایی نسنج؛ وفاداری و نزدیکی به خدا نعمت‌های بزرگ‌تری هستند.
  2. اگر تقسیمی تو را ناامید کرد، درخواست توضیح کن و در عین حال شکیبایی و خوش‌رفتاری را حفظ کن.
  3. از تلاش کسانی که به جامعه‌ات یاری رسانده‌اند قدردانی کن و این قدردانی را آشکارا بیان کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.