کتاب زکات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 2452

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ، الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي نُعْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ بَعَثَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْيَمَنِ بِذَهَبَةٍ فِي أَدِيمٍ مَقْرُوظٍ لَمْ تُحَصَّلْ مِنْ تُرَابِهَا - قَالَ - فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ بَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ حِصْنٍ وَالأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ وَزَيْدِ الْخَيْلِ وَالرَّابِعُ إِمَّا عَلْقَمَةُ بْنُ عُلاَثَةَ وَإِمَّا عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ كُنَّا نَحْنُ أَحَقَّ بِهَذَا مِنْ هَؤُلاَءِ - قَالَ - فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَأْمَنُونِي وَأَنَا أَمِينُ مَنْ فِي السَّمَاءِ يَأْتِينِي خَبَرُ السَّمَاءِ صَبَاحًا وَمَسَاءً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ نَاشِزُ الْجَبْهَةِ كَثُّ اللِّحْيَةِ مَحْلُوقُ الرَّأْسِ مُشَمَّرُ الإِزَارِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ أَوَلَسْتُ أَحَقَّ أَهْلِ الأَرْضِ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ وَلَّى الرَّجُلُ فَقَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَقَالَ ‏"‏ لاَ لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ يُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ خَالِدٌ وَكَمْ مِنْ مُصَلٍّ يَقُولُ بِلِسَانِهِ مَا لَيْسَ فِي قَلْبِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلاَ أَشُقَّ بُطُونَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْهِ وَهُوَ مُقَفٍّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ رَطْبًا لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ - قَالَ أَظُنُّهُ قَالَ - لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ ثَمُودَ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، عبدالواحد برای ما حدیث کرد، از عماره بن قعقاع، عبدالرحمن بن ابی‌نُعم برای ما حدیث کرد و گفت: شنیدم ابوسعید خدری می‌فرمود: علی بن ابی‌طالب از یمن کیسه‌ای چرمین حاوی طلا که هنوز از خاکش جدا نشده بود، برای رسول الله ﷺ فرستاد. راوی گوید: ایشان آن را میان چهار نفر تقسیم کردند: عُیینة بن حِصن، اقرع بن حابس، زید الخیل و نفر چهارم یا علقمه بن علاثه بود یا عامر بن طفیل. مردی از اصحاب ایشان گفت:

«ما سزاوارتر از اینان به این مال بودیم.» راوی گوید: چون این سخن به پیامبر ﷺ رسید، فرمودند: «آیا بر من اعتماد ندارید، در حالی که من امینِ کسی هستم که در آسمان است؟ خبر آسمان صبح و شام به من می‌رسد.» سپس مردی برخاست با چشمانی فرو رفته، گونه‌هایی برجسته، پیشانی بلند، ریشی انبوه، سری تراشیده و ازاری بالا زده؛ گفت: «ای رسول خدا! از خدا پروا کن.» ایشان فرمودند: «وای بر تو! آیا من در میان اهل زمین سزاوارترین فرد به تقوای الهی نیستم؟» راوی گوید: سپس آن مرد پشت کرد و رفت. خالد بن ولید عرض کرد: «ای رسول خدا! آیا گردنش را نزنم؟» فرمودند: «نه، شاید او نمازگزار باشد.» خالد گفت: چه بسا نمازگزارانی که به زبان چیزی می‌گویند که در دل ندارند. پس رسول الله ﷺ فرمودند: «من مأمور به شکافتن دل‌های مردم و پاره کردن شکم‌هایشان نشده‌ام.» راوی گوید: سپس به او نگریست در حالی که دور می‌شد و فرمودند: «از نسل این مرد گروهی پدید آیند که کتاب خدا را تر و تازه بخوانند اما از گلوگاهشان پایین‌تر نرود؛ از دین خارج شوند همان‌گونه که تیر از شکار عبور می‌کند.» راوی گوید: گمان کنم فرمودند: «اگر آنان را دریابم، همچون قوم ثمود ایشان را خواهم کشت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ از امانت‌داری خود دفاع کرد و دربارهٔ دینداریِ ظاهری هشدار داد.

پیشینه و سبب بیان

ماجرا به تقسیم طلایی مربوط بود که علی بن ابی‌طالب از یمن برای پیامبر ﷺ فرستاده بود. یکی از صحابه معتقد بود دیگران در آن سهم بیشتری دارند؛ سپس مردی پیامبر ﷺ را مخاطب قرار داد و در پی آن، دربارهٔ کسانی هشدار داده شد که قرآن را می‌خوانند، اما ایمانشان به دل‌هایشان راه نمی‌یابد.

توضیح واژه‌های دشوار
امین

کسی که کاری با اطمینان به او سپرده می‌شود؛ پیامبر ﷺ تأکید می‌کند که در رساندن وحی امانت‌دار است.

قرآن از گلویشان فراتر نمی‌رود

تعبیری تصویری برای قرائتی است که به دل نفوذ نمی‌کند و به تجربهٔ صادقانهٔ ایمان نمی‌انجامد.

از دین بیرون رفتن

تصویری از ترک سریع راه درست دین است؛ مانند تیری که از هدف عبور می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت می‌کنند که حاکم می‌تواند زکات را میان گروه‌هایی تقسیم کند که با این کار، گرایششان به اسلام یا پشتیبانی‌شان از جامعه تقویت می‌شود. پیامبر ﷺ همچنین می‌آموزد که مردم بر پایهٔ اعمال آشکارشان سنجیده می‌شوند: هیچ‌کس را نباید بدون دلیل متهم کرد یا به‌سبب ایمان درونی‌اش کشت. نووی تأکید می‌کند که هشدار دربارهٔ خوارج، دینداری ظاهری آنان را دلیل برخورداری از شناخت صادقانهٔ ایمان نمی‌سازد؛ قرائت قرآن و عبادتشان مانع آن نشد که دین را نادرست بفهمند و از آن دور شوند.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل، رهبر را به بی‌انصافی متهم نکنید؛ دربارهٔ علت تصمیمی با احترام بپرسید.
  2. دیگران را بر پایهٔ آنچه آشکار است بسنجید و داوری دربارهٔ نیت‌های درونی‌شان را به الله واگذار کنید.
  3. قرآن را با این نیت بخوانید و بیاموزید که به هدایتش عمل کنید، نه اینکه فقط آن را زیبا تلاوت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.