Sahih Muslim، حدیث 369
روایتشده توسط Hudhayfah ibn al-Yaman. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از مسلم تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍآن را به مسلم روایت کرد
- 2أَبُو خَالِدٍ
- 3سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ
- 4رِبْعِيٍّ
- 5حُذَيْفَةَ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ - عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ . فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ . قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا . قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ . قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَىُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَىُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلاَ تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتِ السَّمَوَاتُ وَالأَرْضُ وَالآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لاَ يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلاَ يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلاَّ مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ " . قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ . قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لاَ أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ . قُلْتُ لاَ بَلْ يُكْسَرُ . وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ . حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ . قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ . قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا .
محمد بن عبدالله بن نمیر به ما حدیث کرد، ابوخالد — یعنی سلیمان بن حیان — از سعد بن طارق، او از ربعی و او از حذیفه روایت نمود. حذیفه گفت: نزد عمر بودیم که پرسید:
«کدام یک از شما رسول خدا ﷺ را شنیده است که درباره فتنهها سخن میگوید؟» گروهی گفتند: «ما شنیدهایم.» عمر فرمود: «شاید منظور شما فتنه مرد در میان خانواده و همسایهاش باشد.» گفتند: «بله.» فرمود: «آن فتنه با نماز، روزه و صدقه جبران میشود. اما کدام یک از شما پیامبر ﷺ را شنیده است که از فتنههایی سخن بگوید که مانند موج دریا خروشان هستند؟» حذیفه گفت: مردم ساکت شدند، من گفتم: «من.» عمر فرمود: «تویی! به خدا سوگند پدرت نیز بسیار پرهیزکار بود.» حذیفه گفت: شنیدم رسول خدا ﷺ فرمودند: «فتنهها بر دلها عرضه میشوند، همانند حصیری که نی به نی بافته میشود. هر دلی که آنها را بپذیرد، نقطهای سیاه در آن نقش میبندد و هر دلی که آنها را انکار کند، نقطهای سفید در آن ثبت میگردد؛ تا اینکه دو نوع دل پدید آید: یکی دلی سفید همچون سنگ صاف (صفا) که تا آسمانها و زمین برپاست، هیچ فتنهای به آن زیان نمیرساند؛ و دیگری دلی سیاه و خاکستریرنگ، همچون کوزهای واژگون که نه معروفی را میشناسد و نه منکری را انکار میکند، جز آنچه هوای نفسش به او القا کرده است.» حذیفه گفت: و به او (عمر) گفتم که میان تو و آن فتنه دری بسته است که نزدیک است شکسته شود. عمر گفت: «آیا شکسته خواهد شد؟ پدرت بمیراد! اگر باز میشد، شاید دوباره بسته میگشت.» گفتم: «خیر، بلکه شکسته خواهد شد.» و به او گفتم که آن در، مردی است که کشته میشود یا میمیرد. این سخنی بدون اشتباه است. ابوخالد گفت: از سعد پرسیدم: «ای ابومالک! منظور از سیاهِ خاکستریرنگ چیست؟» گفت: «سفیدی شدید در میان سیاهی.» پرسیدم: «منظور از کوزه واژگون چیست؟» گفت: «سرنگون و وارونه.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
آزمایشهای پیدرپی بر دل اثر میگذارند، مگر آنکه انسان آنها را رد کند.
عمر از حاضران پرسید چه آزمایشهایی از پیامبر ﷺ شنیدهاند. حذیفه از آشوبهای بزرگ و درِ بستهای گفت که با آنها ارتباط داشت؛ او روشن کرد که آن در، مردی بود که کشته میشد یا از دنیا میرفت.
آشوبهای سنگین و گستردهای که مردم و جوامع را دربرمیگیرند.
آزمایشها بهتدریج و یکی پس از دیگری رخ میدهند.
تصویری از دلی که برای شناختن خوبی و رد کردن بدی بسته شده است.
عالمان کلاسیک توضیح میدهند که پذیرفتن مکرر آزمایشهای گناهآلود، در دل اثر بر جای میگذارد؛ درحالیکه رد کردن آنها دل را نیرومند و روشن میکند. تشبیه به حصیر نیبهنی تأکید میکند که تباهی میتواند گامبهگام رخ دهد. این روایت بر پایبندی به شناخت خوبی و رد کردن بدی و نیز مبارزه با لغزشهای کوچک از راه نماز، روزه و صدقه تأکید دارد.
- هر روز انتخابهایت را بررسی کن و اگر خطایی کردی، به سوی الله بازگرد.
- به نماز، روزه و صدقه پایبند باش؛ اینها به زدودن لغزشها کمک میکنند.
- آنچه را نادرست است، گامبهگام رد کن و با کسانی همنشین شو که به شناخت خوبی یاریات میکنند.
این روایت صحیح نیز به چگونگی اثرگذاری آزمایشها بر دل میپردازد و توضیح دربارهٔ اثرهای سیاه و سفید را کامل میکند.
Sahih Muslim · #368 (Sahih)این روایت صحیح از همان مجموعه، توصیف دگرگونیهای دل و آشوبهای بزرگ را بیشتر به هم پیوند میدهد.
Sahih Muslim · #370 (Sahih)این روایت صحیح گزارش مربوط به درِ آشوب را ادامه میدهد و پیشگویی دربارهٔ مردی را که از دنیا میرفت یا کشته میشد روشن میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.