کتاب آزادسازی بردگان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3777

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب آزادسازی بردگان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا عُرْوَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2لَيْثٌ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ عَائِشَةَ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي ‏.‏ فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ ‏.‏ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي ‏.‏ فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ أُنَاسٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنْ شَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ شَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، گفت لیث از ابن شهاب، از عروه روایت کرده است که عایشه به او خبر داد بریره نزد وی آمد تا در پرداخت مبلغ مکاتبه‌اش (آزادی خود) از او یاری جوید، در حالی که هنوز هیچ مبلغی از آن را نپرداخته بود. عایشه به او گفت:

«نزد اهل خود (مالکانت) برگرد؛ اگر راضی شدند که من مبلغ آزادی‌ات را بپردازم و حق ولایت تو متعلق به من باشد، این کار را خواهم کرد.» بریره این موضوع را با اهل خود در میان گذاشت، اما آنان نپذیرفتند و گفتند: «اگر می‌خواهد برای رضای خدا به تو احسان کند، انجام دهد؛ اما حق ولایت تو برای ماست.» سپس این ماجرا به رسول الله ﷺ گزارش شد. ایشان به عایشه فرمودند: «او را بخر و آزاد کن، زیرا حق ولایت تنها از آنِ کسی است که بنده را آزاد می‌کند.» آنگاه رسول الله ﷺ برخاستند و فرمودند: «چه شده است مردم را که شرط‌هایی می‌گذارند که در کتاب خدا نیست؟ هر کس شرطی بگذارد که در کتاب خدا نبوده باشد، آن شرط باطل است، حتی اگر صد بار آن را تکرار کند. شرط خداوند سزاوارتر و محکم‌تر است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حقِ وَلاء از آنِ کسی است که شخصی را آزاد می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
مُکاتَبه

قراردادی که به‌موجب آن برده یا کنیز پرداخت‌های توافق‌شده‌ای انجام می‌دهد تا آزاد شود.

وَلاء

پیوندی حقوقی که در اثر آزادسازی پدید می‌آید و از جمله بر ارث اثر می‌گذارد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که وَلاء از آنِ کسی است که عملاً آزادی را محقق می‌کند، نه کسی که صرفاً شرطی می‌گذارد. شرط قراردادیِ مخالف حکمی از احکام خدا معتبر نیست، حتی اگر بارها در قرارداد درج شود. مذاهب فقهی، چگونگی اجرای این قاعده را در چارچوب گسترده‌تر احکام اسلامی دربارهٔ شروط معتبر در قراردادها بررسی کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در قرارداد، از پیش به‌روشنی مشخص کنید هر طرف چه تعهدی دارد و کدام شروط معتبرند.
  2. در اختلاف بر سر شروط قرارداد، عدالت و احکام دینی معتبر را بر منفعت شخصی مقدم بدارید.
  3. به کسی که در پی آزادی یا استقلال است کمک کنید، اما حقوق همهٔ افراد درگیر را رعایت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.