کتاب مساقات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4083

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب مساقات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ الْوُحَاظِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلٍ التَّمِيمِيُّ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُمَا - جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - وَهُوَ ابْنُ سَلاَّمٍ - أَخْبَرَنِي يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ - قَالَ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَبْدِ الْغَافِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ، يَقُولُ جَاءَ بِلاَلٌ بِتَمْرٍ بَرْنِيٍّ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مِنْ أَيْنَ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ بِلاَلٌ تَمْرٌ كَانَ عِنْدَنَا رَدِيءٌ فَبِعْتُ مِنْهُ صَاعَيْنِ بِصَاعٍ لِمَطْعَمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ أَوَّهْ عَيْنُ الرِّبَا لاَ تَفْعَلْ وَلَكِنْ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَشْتَرِيَ التَّمْرَ فَبِعْهُ بِبَيْعٍ آخَرَ ثُمَّ اشْتَرِ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ لَمْ يَذْكُرِ ابْنُ سَهْلٍ فِي حَدِيثِهِ عِنْدَ ذَلِكَ ‏.‏

ترجمه

اسحاق بن منصور برای ما حدیث کرد، یحیی بن صالح وحاظی به ما خبر داد، معاویه برای ما حدیث کرد. و محمد بن سهل تمیمی و عبدالله بن عبدالرحمن دارمی نیز برایم حدیث کردند — و این لفظ از آنِ هر دو است — همگی از یحیی بن حسان، معاویه — که پسر سلام است — برای ما حدیث کرد، یحیی — که پسر ابی کثیر است — به من خبر داد و گفت: شنیدم عقبه بن عبدالغافر می‌گفت: شنیدم ابوسعید می‌گفت: بلال مقداری خرمای برنی آورد، پس رسول خدا ﷺ به او فرمودند:

«این از کجاست؟» بلال عرض کرد: «خرمای نامرغوبی نزد ما بود، پس دو صاع از آن را در برابر یک صاع خرمای مرغوب برای غذای پیامبر ﷺ مبادله کردم.» آنگاه رسول خدا ﷺ فرمودند: «افسوس! این عین رباست؛ چنین نکن! بلکه اگر خواستی خرمای مرغوب بخری، خرمای نامرغوب را در معامله‌ای جداگانه بفروش، سپس با پول آن خرید کن.» ابن سهل در حدیث خود عبارت «در آن هنگام» را ذکر نکرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

تمور باکیفیت‌های متفاوت را با مقدارهای نابرابر، یک‌به‌یک معاوضه نکنید.

پیشینه و سبب بیان

بلال خرمایی باکیفیت‌تر آورد و گفت که دو صاع خرمای نامرغوب‌تر را با یک صاع خرمای بهتر معاوضه کرده تا خوراک پیامبر ﷺ باشد. پیامبر ﷺ این معاوضهٔ نابرابر را منع کرد و فروش جداگانه و سپس خرید جداگانه را آموزش داد.

توضیح واژه‌های دشوار
ربا

بهره یا افزودهٔ ممنوع در برخی معاملات معاوضه‌ای.

صاع

پیمانه‌ای سنتی برای اندازه‌گیری مواد غذایی.

خرمای بَرنی

نوعی خرمای شناخته‌شده که باکیفیت به شمار می‌رفت.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که خرما را نمی‌توان مستقیماً در برابر مقدار بیشتر یا کمتری خرما معاوضه کرد، حتی اگر کیفیت آن‌ها متفاوت باشد. در معاوضهٔ یک کالای واحدِ مشمول ربا، برابری مقدار و تحویل فوری شرط است. راه‌حل بیان‌شده، فروش واقعی خرمای نامرغوب‌تر در برابر پول و سپس خرید جداگانهٔ خرمای بهتر است؛ این دو معامله نباید صرفاً حیله‌ای ظاهری برای انجام معاوضهٔ ممنوع باشند. مذاهب فقهی دربارهٔ جزئیات اجرای این حکم بر کالاها و پیمانه‌های دیگر بحث کرده‌اند، اما ممنوعیت معاوضهٔ نابرابرِ یک کالای واحدِ مشمول ربا را پذیرفته‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. کالای واحدِ مشمول ربا را حتی با تفاوت کیفیت، به مقدارهای نابرابر معاوضه نکنید.
  2. ابتدا خرمای نامرغوب‌تر را واقعاً در برابر پول بفروشید و سپس خرمای بهتر را در معامله‌ای جداگانه بخرید.
  3. در دادوستد، مقدار، کیفیت و شیوهٔ پرداخت را از پیش روشن کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.