کتاب وصایا · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4234

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب وصایا
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا حُضِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي الْبَيْتِ رِجَالٌ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلُمَّ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّونَ بَعْدَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ غَلَبَ عَلَيْهِ الْوَجَعُ وَعِنْدَكُمُ الْقُرْآنُ حَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ ‏.‏ فَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْبَيْتِ فَاخْتَصَمُوا فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ قَرِّبُوا يَكْتُبْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ ‏.‏ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَا قَالَ عُمَرُ ‏.‏ فَلَمَّا أَكْثَرُوا اللَّغْوَ وَالاِخْتِلاَفَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُومُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنِ اخْتِلاَفِهِمْ وَلَغَطِهِمْ ‏.‏

ترجمه

محمد بن رافع و عبد بن حمید برایم حدیث نقل کردند — عبد گفت: به ما خبر داده شد، و ابن رافع گفت: عبدالرزاق برایمان حدیث گفت — معمر از زهری، او از عبیدالله بن عبدالله بن عتبه، و او از ابن عباس روایت کرد که گفت: هنگامی که زمان رحلت رسول الله ﷺ فرا رسید، مردانی در خانه ایشان حضور داشتند که عمر بن خطاب نیز میان آنان بود. پیامبر ﷺ فرمودند:

«بیاورید تا نوشته‌ای برایتان بنویسم که پس از آن هرگز گمراه نشوید.» عمر گفت: «بی‌گمان درد شدید بر رسول الله ﷺ چیره شده است، در حالی که قرآن نزد شماست؛ کتاب خدا برای ما بس است.» بدین ترتیب میان حاضران در خانه اختلاف افتاد و با یکدیگر مجادله کردند. برخی گفتند: «(وسایل نوشتن را) نزدیک کنید تا رسول الله ﷺ آن نوشته را برایتان بنویسند و دیگر پس از آن گمراه نشوید.» و گروهی دیگر همان سخن عمر را تکرار کردند. چون در محضر رسول الله ﷺ بیهوده‌گویی و اختلاف زیاد شد، ایشان فرمودند: «برخیزید (و بیرون بروید).» عبیدالله می‌گوید: ابن عباس همواره می‌فرمود: «بزرگ‌ترین مصیبت این بود که به سبب اختلاف و هیاهوی آنان، میان رسول الله ﷺ و نگارش آن سند مانع ایجاد شد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در واپسین بیماری پیامبر ﷺ، اختلاف مانع از نگارش نوشته‌ای شد.

پیشینه و سبب بیان

سبب این ماجرا در خود روایت آمده است: پیامبر ﷺ در واپسین بیماری خود نوشت‌افزار خواست تا نوشته‌ای تنظیم کند. حاضران اختلاف نظر پیدا کردند و سپس ایشان از آنان خواست بیرون بروند.

توضیح واژه‌های دشوار
نوشته

سندی مکتوب که پیامبر ﷺ می‌خواست برای حاضران تنظیم کند.

گمراه شوند

از راه هدایت درست منحرف شوند.

جر و بحث

اختلاف نظری پرسر‌وصدا و همراه با مشاجره.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این رویداد را واقعه‌ای اندوه‌بار می‌دانند که در آن اختلاف، آرامش لازم برای انجام خواستهٔ پیامبر ﷺ را برهم زد. آنان تأکید می‌کنند که قرآن بنیاد هدایت است و در زمان بیماری و ناتوانی پیامبر ﷺ باید با دقت و احترام و بدون مشاجره با ایشان رفتار می‌شد. خود روایت نمی‌گوید آن نوشته قرار بود چه محتوایی داشته باشد؛ ازاین‌رو عالمان محتوای قطعی‌ای به آن نسبت نمی‌دهند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در زمان بیماری و ناتوانی، گفت‌وگوها را آرام نگه دارید و به خواسته‌های بیمار توجه کنید.
  2. نگذارید اختلاف نظر به هیاهو یا مشاجره تبدیل شود، به‌ویژه در حضور دیگران.
  3. هنگام گفت‌وگو دربارهٔ مسائل دینی، احترام را حفظ کنید و اطلاعات قطعی را از گمان‌های اثبات‌نشده جدا سازید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.