کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4640

روایت‌شده توسط Hudhayfah ibn al-Yaman. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Hudhayfah ibn al-Yaman

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ حُذَيْفَةَ فَقَالَ رَجُلٌ لَوْ أَدْرَكْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاتَلْتُ مَعَهُ وَأَبْلَيْتُ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنْتَ كُنْتَ تَفْعَلُ ذَلِكَ لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الأَحْزَابِ وَأَخَذَتْنَا رِيحٌ شَدِيدَةٌ وَقُرٌّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ رَجُلٌ يَأْتِينِي بِخَبَرِ الْقَوْمِ جَعَلَهُ اللَّهُ مَعِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَسَكَتْنَا فَلَمْ يُجِبْهُ مِنَّا أَحَدٌ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَلاَ رَجُلٌ يَأْتِينَا بِخَبَرِ الْقَوْمِ جَعَلَهُ اللَّهُ مَعِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَسَكَتْنَا فَلَمْ يُجِبْهُ مِنَّا أَحَدٌ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَلاَ رَجُلٌ يَأْتِينَا بِخَبَرِ الْقَوْمِ جَعَلَهُ اللَّهُ مَعِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَسَكَتْنَا فَلَمْ يُجِبْهُ مِنَّا أَحَدٌ فَقَالَ ‏"‏ قُمْ يَا حُذَيْفَةُ فَأْتِنَا بِخَبَرِ الْقَوْمِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ أَجِدْ بُدًّا إِذْ دَعَانِي بِاسْمِي أَنْ أَقُومَ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَأْتِنِي بِخَبَرِ الْقَوْمِ وَلاَ تَذْعَرْهُمْ عَلَىَّ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا وَلَّيْتُ مِنْ عِنْدِهِ جَعَلْتُ كَأَنَّمَا أَمْشِي فِي حَمَّامٍ حَتَّى أَتَيْتُهُمْ فَرَأَيْتُ أَبَا سُفْيَانَ يَصْلِي ظَهْرَهُ بِالنَّارِ فَوَضَعْتُ سَهْمًا فِي كَبِدِ الْقَوْسِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَرْمِيَهُ فَذَكَرْتُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَلاَ تَذْعَرْهُمْ عَلَىَّ ‏"‏ ‏.‏ وَلَوْ رَمَيْتُهُ لأَصَبْتُهُ فَرَجَعْتُ وَأَنَا أَمْشِي فِي مِثْلِ الْحَمَّامِ فَلَمَّا أَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ بِخَبَرِ الْقَوْمِ وَفَرَغْتُ قُرِرْتُ فَأَلْبَسَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ فَضْلِ عَبَاءَةٍ كَانَتْ عَلَيْهِ يُصَلِّي فِيهَا فَلَمْ أَزَلْ نَائِمًا حَتَّى أَصْبَحْتُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ قَالَ ‏"‏ قُمْ يَا نَوْمَانُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

زُهَیر بن حرب و اسحاق بن ابراهیم هر دو از جَریر برای ما حدیث کردند. زُهَیر گفت: جَریر از اَعمَش، او از ابراهیم تَیمی و او از پدرش روایت کرد که گفت: نزد حُذَیفه نشسته بودیم که مردی گفت:

«اگر من در زمان رسول الله ﷺ می‌بودم، قطعاً در کنار ایشان می‌جنگیدم و جانفشانی می‌کردم.» حُذَیفه فرمود: «شاید چنین می‌کردی (اما نباید با سخنان خود این‌گونه لاف گزافی بزنی). من در شب نبرد احزاب همراه رسول الله ﷺ بودم. باد شدیدی وزیدن گرفت و سرمای سختی بر ما چیره شد. رسول الله ﷺ فرمودند: "آیا مردی هست که خبر دشمن را برایم بیاورد؟ خداوند او را در روز قیامت با من قرار دهد." ما سکوت کردیم و هیچ‌کس پاسخ نداد. سپس دوباره فرمودند: "آیا مردی هست که خبر دشمن را برایمان بیاورد؟ خداوند او را در روز قیامت با من قرار دهد." باز هم سکوت کردیم و کسی پاسخ نداد. بار سوم فرمودند: "آیا مردی هست که خبر دشمن را برایمان بیاورد؟ خداوند او را در روز قیامت با من قرار دهد." چون باز هم سکوت کردیم و کسی جواب نداد، فرمودند: "ای حُذَیفه! برخیز و خبر دشمن را برایمان بیاور." چون مرا به نام خواندند، چاره‌ای جز برخاستن نداشتم. فرمودند: "برو و خبر دشمن را برایم بیاور، اما کاری نکن که آنان را علیه من تحریک نماید." وقتی از نزد ایشان دور شدم، چنان احساس گرما کردم که گویی در حمام گرم راه می‌روم، تا اینکه به اردوی دشمن رسیدم. دیدم ابوسفیان پشت خود را به آتش گرم می‌کند. تیری در میان کمان گذاشتم و خواستم او را هدف گیرم، اما سخن رسول الله ﷺ را به یاد آوردم که فرموده بودند: "آنان را علیه من تحریک مکن." اگر تیر انداخته بودم، قطعاً به او اصابت می‌کرد. سپس بازگشتم در حالی که همچون رفتن در حمام احساس گرما می‌کردم. وقتی خدمت ایشان رسیدم و خبر دشمن را دادم، پس از انجام وظیفه احساس سرما کردم. آنگاه رسول الله ﷺ بخشی از عبای اضافی خود را که هنگام نماز بر آن تکیه می‌کردند، بر من پوشاندند. من تا صبح در خواب بودم. وقتی صبح شد، فرمودند: "برخیز ای پرخواب!"

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حذیفه از پیامبر ﷺ اطاعت کرد و در شرایطی دشوار، خبر را بازگرداند.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد در شب نبرد خندق رخ داد؛ زمانی که باد شدیدی می‌وزید و سرمای سخت مسلمانان را دربر گرفته بود. پیامبر ﷺ خواست کسی به اردوگاه دشمن سرکشی کند و شخصاً حذیفه بن یمان را برای این کار برگزید.

توضیح واژه‌های دشوار
احزاب

هم‌پیمانان؛ ائتلاف قبایل دشمن که در نبرد خندق مدینه را محاصره کرده بودند.

شناسایی

جمع‌آوری اطلاعات درباره موقعیت و وضعیت دشمن.

عبایه

ردا یا پوششی گشاد که حذیفه برای محافظت از سرما دریافت کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک، از جمله نووی، اشاره کرده‌اند که اطاعت حذیفه به این معنا بود که مأموریت را بدون تحریک دشمن انجام دهد، حتی وقتی فرصتی یافت تا به ابوسفیان آسیب برساند. این روایت نشان می‌دهد که تلاش صادقانه به معنای لاف‌زدن نیست، بلکه یعنی انجام مسئولانه وظیفه‌ای است که به انسان سپرده شده، همراه با صبر و انضباط. پاداشی که پیامبر ﷺ وعده داد، بر فضیلت خدمتگزاری و وفاداری به رهبری او تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. لاف‌زدن را با کردار قابل اعتماد جایگزین کنید و مسئولیت‌هایی را که پذیرفته‌اید انجام دهید.
  2. دستورهای روشن را دقیق دنبال کنید، حتی اگر خودتان روش دیگری را جذاب‌تر بدانید.
  3. با مراقبت عملی از نیازمندان حمایت کنید؛ همان‌گونه که پیامبر ﷺ حذیفه را از سرما محافظت کرد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.