کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 508

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ‏}‏ وَرَهْطَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ ‏.‏ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى صَعِدَ الصَّفَا فَهَتَفَ ‏"‏ يَا صَبَاحَاهْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا مَنْ هَذَا الَّذِي يَهْتِفُ قَالُوا مُحَمَّدٌ ‏.‏ فَاجْتَمَعُوا إِلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ يَا بَنِي فُلاَنٍ يَا بَنِي فُلاَنٍ يَا بَنِي فُلاَنٍ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏"‏ فَاجْتَمَعُوا إِلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَكُمْ لَوْ أَخْبَرْتُكُمْ أَنَّ خَيْلاً تَخْرُجُ بِسَفْحِ هَذَا الْجَبَلِ أَكُنْتُمْ مُصَدِّقِيَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا مَا جَرَّبْنَا عَلَيْكَ كَذِبًا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَىْ عَذَابٍ شَدِيدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ أَبُو لَهَبٍ تَبًّا لَكَ أَمَا جَمَعْتَنَا إِلاَّ لِهَذَا ثُمَّ قَامَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ السُّورَةُ تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَقَدْ تَبَّ ‏.‏ كَذَا قَرَأَ الأَعْمَشُ إِلَى آخِرِ السُّورَةِ ‏.‏

ترجمه

ابو کریب محمد بن علاء به ما حدیث کرد، ابو اسامه از اعمش برای ما حدیث کرد، او از عمرو بن مرّه، او از سعید بن جبیر، و او از ابن عباس (رضی الله عنه) روایت کرد که فرمود: هنگامی که این آیه نازل شد: {و خویشاوندان نزدیکت را بیم ده} و گروه برگزیده‌ات را از میان آنان، رسول الله ﷺ خارج شدند تا اینکه بر کوه صفا بالا رفتند و فریاد زدند:

«ای بامداد!» مردم گفتند: «چه کسی فریاد می‌زند؟» گفتند: «محمد.» سپس نزد ایشان گرد آمدند. پیامبر ﷺ فرمودند: «ای بنی فلان، ای بنی فلان، ای بنی فلان، ای بنی عبد مناف، ای بنی عبدالمطلب!» پس همگی نزد ایشان جمع شدند. ایشان فرمودند: «نظر شما چیست؟ اگر به شما خبر دهم که سواره‌نظامی از پای این کوه بیرون می‌آید، آیا مرا تصدیق خواهید کرد؟» گفتند: «ما هرگز از تو دروغی ندیده‌ایم.» فرمودند: «پس همانا من شما را از عذابی سخت بیم می‌دهم.» راوی گفت: ابولهب گفت: «مرگ بر تو! آیا ما را تنها برای همین جمع کردی؟» سپس برخاست و رفت. آنگاه این سوره نازل شد: «بریده باد هر دو دست ابولهب و خود او نیز تباه باد.» اعمش بدین گونه تا پایان سوره قرائت کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ خویشاوندان خود را فراخواند و به راست‌گوییِ شناخته‌شده‌اش استناد کرد.

پیشینه و سبب بیان

پس از نزول فرمانِ هشدار دادن به خویشاوندان نزدیک، پیامبر ﷺ آنان را بر فراز کوه صفا گرد آورد. از آنان پرسید اگر از نزدیک شدن سپاهی خبر دهد، آیا او را باور می‌کنند؛ آنان تأیید کردند که هرگز از او دروغی ندیده‌اند. سپس آنان را از عذابی سخت بیم داد. ابولهب با مخالفت واکنش نشان داد و پس از آن سورهٔ مسد نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
هشدارِ بامدادی

بانگ بلند و سنتی برای آگاه کردن مردم از خطری قریب‌الوقوع.

صفا

تپه‌ای در مکه که پیامبر ﷺ خویشاوندانش را بر آن گرد آورد.

راست‌گویی

در سخن خویشاوندان، یعنی آنان هرگز از پیامبر ﷺ دروغی ندیده بودند.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت برداشت می‌کنند که دعوت به ایمان را می‌توان روشن و آشکار مطرح کرد و از خویشاوندان نزدیک آغاز نمود، بی‌آنکه پیوندهای خانوادگی را جایگزین ایمان دانست. پیامبر ﷺ هشدار خود را با راست‌گوییِ شناخته‌شده‌اش استوار کرد: اعتماد به پیام‌آور، پذیرش پیام او را تقویت می‌کند. دعوت به هشدار دادن، حکمت و روشنی می‌طلبد و در عین حال، هنگام واکنش منفی دیگران، پایداری را نیز لازم دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. گفت‌وگوهای مهم را با کسانی آغاز کنید که در برابرشان مسئولیت دارید و روشن بگویید چه چیزی در میان است.
  2. با راست‌گویی در گفتار و کردار روزمره اعتماد بسازید.
  3. وقتی مردم هشداری صادقانه را رد می‌کنند، پایدار و محترمانه بمانید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.