Sahih Muslim، حدیث 5362
روایتشده توسط Miqdad ibn al-Aswad. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Miqdad ibn al-Aswad
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْمِقْدَادِ، قَالَ أَقْبَلْتُ أَنَا وَصَاحِبَانِ، لِي وَقَدْ ذَهَبَتْ أَسْمَاعُنَا وَأَبْصَارُنَا مِنَ الْجَهْدِ فَجَعَلْنَا نَعْرِضُ أَنْفُسَنَا عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَقْبَلُنَا فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَانْطَلَقَ بِنَا إِلَى أَهْلِهِ فَإِذَا ثَلاَثَةُ أَعْنُزٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " احْتَلِبُوا هَذَا اللَّبَنَ بَيْنَنَا " . قَالَ فَكُنَّا نَحْتَلِبُ فَيَشْرَبُ كُلُّ إِنْسَانٍ مِنَّا نَصِيبَهُ وَنَرْفَعُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَصِيبَهُ - قَالَ - فَيَجِيءُ مِنَ اللَّيْلِ فَيُسَلِّمُ تَسْلِيمًا لاَ يُوقِظُ نَائِمًا وَيُسْمِعُ الْيَقْظَانَ - قَالَ - ثُمَّ يَأْتِي الْمَسْجِدَ فَيُصَلِّي ثُمَّ يَأْتِي شَرَابَهُ فَيَشْرَبُ فَأَتَانِي الشَّيْطَانُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَقَدْ شَرِبْتُ نَصِيبِي فَقَالَ مُحَمَّدٌ يَأْتِي الأَنْصَارَ فَيُتْحِفُونَهُ وَيُصِيبُ عِنْدَهُمْ مَا بِهِ حَاجَةٌ إِلَى هَذِهِ الْجُرْعَةِ فَأَتَيْتُهَا فَشَرِبْتُهَا فَلَمَّا أَنْ وَغَلَتْ فِي بَطْنِي وَعَلِمْتُ أَنَّهُ لَيْسَ إِلَيْهَا سَبِيلٌ - قَالَ - نَدَّمَنِي الشَّيْطَانُ فَقَالَ وَيْحَكَ مَا صَنَعْتَ أَشَرِبْتَ شَرَابَ مُحَمَّدٍ فَيَجِيءُ فَلاَ يَجِدُهُ فَيَدْعُو عَلَيْكَ فَتَهْلِكُ فَتَذْهَبُ دُنْيَاكَ وَآخِرَتُكَ . وَعَلَىَّ شَمْلَةٌ إِذَا وَضَعْتُهَا عَلَى قَدَمَىَّ خَرَجَ رَأْسِي وَإِذَا وَضَعْتُهَا عَلَى رَأْسِي خَرَجَ قَدَمَاىَ وَجَعَلَ لاَ يَجِيئُنِي النَّوْمُ وَأَمَّا صَاحِبَاىَ فَنَامَا وَلَمْ يَصْنَعَا مَا صَنَعْتُ - قَالَ - فَجَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ كَمَا كَانَ يُسَلِّمُ ثُمَّ أَتَى الْمَسْجِدَ فَصَلَّى ثُمَّ أَتَى شَرَابَهُ فَكَشَفَ عَنْهُ فَلَمْ يَجِدْ فِيهِ شَيْئًا فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقُلْتُ الآنَ يَدْعُو عَلَىَّ فَأَهْلِكُ . فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَطْعِمْ مَنْ أَطْعَمَنِي وَأَسْقِ مَنْ أَسْقَانِي " . قَالَ فَعَمَدْتُ إِلَى الشَّمْلَةِ فَشَدَدْتُهَا عَلَىَّ وَأَخَذْتُ الشَّفْرَةَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى الأَعْنُزِ أَيُّهَا أَسْمَنُ فَأَذْبَحُهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هِيَ حَافِلَةٌ وَإِذَا هُنَّ حُفَّلٌ كُلُّهُنَّ فَعَمَدْتُ إِلَى إِنَاءٍ لآلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مَا كَانُوا يَطْمَعُونَ أَنْ يَحْتَلِبُوا فِيهِ - قَالَ - فَحَلَبْتُ فِيهِ حَتَّى عَلَتْهُ رَغْوَةٌ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَشَرِبْتُمْ شَرَابَكُمُ اللَّيْلَةَ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ . فَشَرِبَ ثُمَّ نَاوَلَنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ . فَشَرِبَ ثُمَّ نَاوَلَنِي فَلَمَّا عَرَفْتُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ رَوِيَ وَأَصَبْتُ دَعْوَتَهُ ضَحِكْتُ حَتَّى أُلْقِيتُ إِلَى الأَرْضِ - قَالَ - فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِحْدَى سَوْآتِكَ يَا مِقْدَادُ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَانَ مِنْ أَمْرِي كَذَا وَكَذَا وَفَعَلْتُ كَذَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذِهِ إِلاَّ رَحْمَةٌ مِنَ اللَّهِ أَفَلاَ كُنْتَ آذَنْتَنِي فَنُوقِظَ صَاحِبَيْنَا فَيُصِيبَانِ مِنْهَا " . قَالَ فَقُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أُبَالِي إِذَا أَصَبْتَهَا وَأَصَبْتُهَا مَعَكَ مَنْ أَصَابَهَا مِنَ النَّاسِ .
ابوبکر بن ابیشیبه به ما حدیث نقل کرد، از شبابة بن سوار، از سلیمان بن مغیره، از ثابت، از عبدالرحمن بن ابیلیلی، از مقداد رضی الله عنه که گفت: من و دو تن از یارانم چنان دچار گرسنگی شدید شدیم که قوه شنوایی و بینایی خود را از دست داده بودیم. خود را بر اصحاب رسول خدا ﷺ عرضه کردیم تا شاید ما را بپذیرند، اما هیچیک از آنان ما را قبول نکردند. سرانجام نزد پیامبر ﷺ آمدیم و ایشان ما را به خانه خود بردند. در آنجا سه بز ماده بود. پیامبر ﷺ فرمودند:
«این شیر را میان خود بدوشید.» مقداد گفت: ما شیر میدوشیدیم و هر کس سهم خود را مینوشید و سهم پیامبر ﷺ را کنار میگذاشتیم. ایشان شبها تشریف میآوردند و سلامی میکردند که نه خواب را بیدار میکرد و نه بیدار نشنیده میماند. سپس به مسجد رفته، نماز میخواندند و پس از بازگشت، نوشیدنی خود را میل میفرمودند. مقداد ادامه داد: یک شب پس از آنکه سهم خود را نوشیدم، شیطان مرا وسوسه کرد و گفت: «محمد ﷺ نزد انصار میرود و آنان به او هدایا میدهند و نیازش برطرف میشود؛ پس نیازی به این جرعه شیر ندارد.» من نیز آن شیر را نوشیدم. وقتی شیر در شکمم جای گرفت و دانستم راه بازگشتی نیست، شیطان مرا پشیمان ساخت و گفت: «وای بر تو! چه کردی؟ نوشیدنی محمد ﷺ را خوردی! وقتی بیاید و آن را نیابد، تو را نفرین خواهد کرد و هلاک خواهی شد و دنیا و آخرتت تباه میگردد.» در آن حال چادری بر دوش داشتم که اگر روی پاهایم میانداختم سرم بیرون میماند و اگر روی سرم میانداختم پاهایم نمایان میشد. خواب به چشمانم نمیآمد، در حالی که دو یارم خوابیده بودند زیرا کاری را که من کرده بودم، نکرده بودند. مقداد گفت: سپس پیامبر ﷺ آمدند و مانند همیشه سلام کردند، به مسجد رفتند و نماز خواندند، آنگاه سراغ نوشیدنی خود آمدند و پارچه را از روی ظرف برداشتند، اما چیزی در آن نیافتند. سر مبارک را به سوی آسمان بلند کردند. با خود گفتم اکنون مرا نفرین میکنند و هلاک میشوم. اما ایشان فرمودند: «خدایا، هر که مرا خوراند، تو نیز او را بخوران و هر که مرا نوشاند، تو نیز او را بنوشان.» مقداد گفت: من چادر را محکم پیچیدم و کارد را برداشتم و به سوی بزها رفتم تا فربهترین آنها را برای رسول خدا ﷺ ذبح کنم، دیدم همه آنها پرشیر هستند. سپس ظرفی از آل محمد ﷺ را که معمولاً انتظار نمیرفت در آن شیر بدوشند، آوردم و آنقدر دوشیدم که کف بر سر آن ایستاد. نزد رسول خدا ﷺ آمدم. ایشان پرسیدند: «آیا امشب نوشیدنی خود را نوشیدهاید؟» عرض کردم: «یا رسول الله! بنوشید.» ایشان نوشیدند و ظرف را به من دادند. دوباره عرض کردم: «یا رسول الله! بنوشید.» ایشان نوشیدند و دوباره ظرف را به من دادند. وقتی یقین کردم که پیامبر ﷺ سیراب شدهاند و دعای ایشان شامل حالم گشته است، چنان خندیدم که بر زمین افتادم. پیامبر ﷺ فرمودند: «ای مقداد! این یکی از شیطنتهای توست.» عرض کردم: «یا رسول الله! ماجرای من چنین و چنان بود و فلان کار را کردم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «این جز رحمتی از جانب الله نبود. چرا به من اطلاع ندادی تا دو یارمان را بیدار کنیم تا آنان نیز بهرهمند شوند؟» عرض کردم: «سوگند به آن ذاتی که شما را به حق مبعوث فرمود! وقتی این نعمت را همراه شما دریافت کردم، دیگر برایم مهم نیست که مردم دیگر چه نصیبشان شود.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ لغزش مقداد را با دعا و مهربانی پاسخ داد.
ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانان مکه حمایت کردند.
درخواستی از Allah برای یاری یا خیری.
پارچهای ساده که مقداد برای محافظت از خود در برابر سرما به کار برد.
شارحان کلاسیک، از جمله امام نووی، به مهربانی و خوشرفتاری پیامبر ﷺ اشاره میکنند: او برای کسی که به وی غذا و نوشیدنی داده بود دعای روزی کرد و هنگامی که مقداد شیر او را نوشید، او را نفرین نکرد. این روایت همچنین بر سپاسگزاری از روزی Allah و خواستِ شریکشدن دیگران در خیر تأکید دارد. چهار مذهب فقهی از این داستان حکم مستقلی دربارهٔ شیر استخراج نمیکنند، اما این روایت مؤید اصول کلیِ مدارا، سپاسگزاری و سهیمکردن دیگران است.
- در برابر خطاها با خرد و مهربانی واکنش نشان دهید و به فرد کمک کنید اوضاع را اصلاح کند.
- غذا و نوشیدنی را با افراد گرسنه یا تشنه تقسیم کنید.
- از Allah روزی بخواهید و هنگامی که خیری غیرمنتظره میرسد، سپاسگزار او باشید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.