کتاب فضایل · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6168

روایت‌شده توسط Ubayy ibn Ka'b. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب فضایل
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ubayy ibn Ka'b

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ الْخَضِرُ ‏.‏ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ يَا أَبَا الطُّفَيْلِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَإِنِّي قَدْ تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَهَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَىٌّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لاَ ‏.‏ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى مُوسَى بَلْ عَبْدُنَا الْخَضِرُ - قَالَ - فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا افْتَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَسَارَ مُوسَى مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسِيرَ ثُمَّ قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا ‏.‏ فَقَالَ فَتَى مُوسَى حِينَ سَأَلَهُ الْغَدَاءَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ ‏.‏ فَقَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي ‏.‏ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا فَوَجَدَا خَضِرًا ‏.‏ فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ ‏"‏ ‏.‏ إِلاَّ أَنَّ يُونُسَ قَالَ فَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ ‏.‏

ترجمه

هرمله بن یحیی برایم حدیث کرد، ابن وهب ما را خبر داد، یونس مرا خبر داد، از ابن شهاب، از عبیدالله بن عبدالله بن عتبه بن مسعود، از عبدالله بن عباس رضی الله عنهما که او و حرّ بن قیس بن حصن فزاری درباره همراه موسی علیه السلام با یکدیگر مجادله کردند. ابن عباس گفت: او خضر است. در این میان اُبیّ بن کعب انصاری از کنارشان گذشت، پس ابن عباس او را فراخواند و گفت: ای ابوالطفیل! نزد ما بیا، زیرا من و این همراهم درباره آن همراه موسی که جویای راه دیدار با او بود، اختلاف نظر داریم. آیا از رسول الله ﷺ سخنی درباره سرگذشت او شنیده‌ای؟ اُبیّ گفت: شنیدم که رسول الله ﷺ فرمودند:

«هنگامی که موسی در جمعی از بنی‌اسرائیل بود، مردی نزد او آمد و پرسید: آیا کسی را داناتر از خود می‌شناسی؟ موسی گفت: خیر. آنگاه خداوند به موسی وحی کرد: بلکه بنده ما خضر (از تو داناتر است).» راوی گوید: سپس موسی راه دیدار با او را جویا شد، پس خداوند ماهی را نشانه‌ای برای او قرار داد و به او گفته شد: هرگاه ماهی را گم کردی، بازگرد که همان‌جا او را خواهی یافت. موسی تا آنجا که خدا خواست سفر کرد، سپس به جوان همراهش گفت: غذایمان را بیاور. هنگامی که موسی غذا طلبید، جوان همراهش گفت: آیا به خاطر داری وقتی به آن صخره پناه بردیم، من ماهی را فراموش کردم و جز شیطان کسی مرا از یادآوری آن باز نداشت؟ موسی به جوان همراهش گفت: این همان چیزی بود که در پی آن بودیم. پس رد پای خود را دنبال کرده و بازگشتند و خضر را یافتند. و سرگذشتشان همان بود که خداوند در کتاب خود بیان فرموده است. مگر اینکه یونس گفت: او اثر ماهی را در دریا دنبال می‌کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

موسی آموخت که فروتنی کند، آنگاه که الله او را به سوی خضر راهنمایی کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
خضر

بنده‌ای از بندگان الله که موسی با او دیدار کرد و الله دانشی ویژه به او عطا کرده بود.

ماهی به‌عنوان نشانه

ماهی به موسی و همراهش نشان داد که خضر را کجا می‌توانند بیابند.

همراه

همسفر جوانی که در جست‌وجوی خضر، موسی را همراهی کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک، از جمله امام نووی، تأکید می‌کنند که موسی ﷺ با وجود جایگاه والایش، همهٔ دانش را در اختیار نداشت و دانش از جانب الله است. این روایت فروتنی، پرس‌وجو از منابع معتبر دانش و شکیبایی در آموختن را می‌ستاید. همچنین روشن می‌کند که الله می‌تواند دانشی به بندگانش عطا کند که دیگران ندارند؛ اما این امر هیچ‌کس را از الله یا وحی او بی‌نیاز نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. بپذیر که دانشت محدود است و اگر چیزی را نمی‌دانی از اهل دانش بپرس.
  2. نشانه‌ها و راهنمایی‌ها را با دقت دنبال کن و وقتی آموختن دشوار است، دست نکش.
  3. دانش را با فروتنی به دیگران منتقل کن و به یاد داشته باش که سرچشمهٔ همهٔ دانش‌ها الله است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.