کتاب فضایل صحابه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6225

روایت‌شده توسط Zaid ibn Arqam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب فضایل صحابه
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Zaid ibn Arqam

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَشُجَاعُ بْنُ مَخْلَدٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنِي أَبُو حَيَّانَ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ حَيَّانَ، قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَحُصَيْنُ، بْنُ سَبْرَةَ وَعُمَرُ بْنُ مُسْلِمٍ إِلَى زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فَلَمَّا جَلَسْنَا إِلَيْهِ قَالَ لَهُ حُصَيْنٌ لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَمِعْتَ حَدِيثَهُ وَغَزَوْتَ مَعَهُ وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا حَدِّثْنَا يَا زَيْدُ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - يَا ابْنَ أَخِي وَاللَّهِ لَقَدْ كَبِرَتْ سِنِّي وَقَدُمَ عَهْدِي وَنَسِيتُ بَعْضَ الَّذِي كُنْتُ أَعِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا حَدَّثْتُكُمْ فَاقْبَلُوا وَمَا لاَ فَلاَ تُكَلِّفُونِيهِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فِينَا خَطِيبًا بِمَاءٍ يُدْعَى خُمًّا بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَوَعَظَ وَذَكَّرَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ أَلاَ أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ رَسُولُ رَبِّي فَأُجِيبَ وَأَنَا تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَوَّلُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ فِيهِ الْهُدَى وَالنُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللَّهِ وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَحَثَّ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَرَغَّبَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ وَأَهْلُ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمُ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمُ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمُ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ حُصَيْنٌ وَمَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ يَا زَيْدُ أَلَيْسَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ قَالَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ وَلَكِنْ أَهْلُ بَيْتِهِ مَنْ حُرِمَ الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ ‏.‏ قَالَ وَمَنْ هُمْ قَالَ هُمْ آلُ عَلِيٍّ وَآلُ عَقِيلٍ وَآلُ جَعْفَرٍ وَآلُ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ كُلُّ هَؤُلاَءِ حُرِمَ الصَّدَقَةَ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

ترجمه

زُهَیر بن حرب و شجاع بن مخلد هر دو از ابن عُلیّه برایم حدیث کردند؛ زُهَیر گفت: اسماعیل بن ابراهیم برایمان حدیث کرد، ابوحیان برایم حدیث کرد، یزید بن حیان برایم حدیث کرد و گفت: من همراه با حُصَین بن سَبْرَه و عُمَر بن مُسلِم به نزد زید بن ارقَم رفتیم. چون نزد او نشستیم، حصین به او گفت: ای زید! تو خیر فراوانی نصیب شده‌ای؛ رسول خدا ﷺ را دیدی، سخنانش را شنیدی، در کنارش جهاد کردی و پشت سرش نماز خواندی. ای زید! به راستی که خیر بسیاری کسب کرده‌ای. ای زید! آنچه از رسول خدا ﷺ شنیده‌ای برای ما بازگو کن. زید گفت: ای برادرزاده‌ام! سوگند به خدا، سنم بالا رفته و زمان زیادی گذشته است و برخی از آنچه را که از رسول خدا ﷺ به خاطر داشتم، فراموش کرده‌ام. پس آنچه برایتان گفتم بپذیرید و آنچه نگفتم مرا ملزم به بیان آن نکنید. سپس فرمود: روزی رسول خدا ﷺ در مکانی آبخور به نام

«خُمّ» میان مکه و مدینه برخاست و خطبه ایراد کرد. خداوند را حمد و ثنا گفت، موعظه نمود و یادآوری کرد، سپس فرمود: «اما بعد! ای مردم! من بشری هستم و نزدیک است که فرستاده پروردگارم (فرشته مرگ) بیاید و من دعوت او را اجابت کنم. من در میان شما دو چیز گران‌بها بر جای می‌گذارم: نخست کتاب خدا که در آن هدایت و نور است؛ پس به کتاب خدا چنگ زنید و به آن محکم پایبند باشید.» ایشان بر تمسک به کتاب خدا تأکید و ترغیب کردند، سپس فرمودند: «و اهل بیتم؛ شما را درباره اهل بیتم به خدا یادآوری می‌کنم، شما را درباره اهل بیتم به خدا یادآوری می‌کنم، شما را درباره اهل بیتم به خدا یادآوری می‌کنم.» حصین به او گفت: ای زید! اهل بیت او چه کسانی هستند؟ آیا همسرانش از اهل بیت او نیستند؟ زید پاسخ داد: همسرانش از اهل بیت او هستند، اما منظور از اهل بیت در اینجا کسانی هستند که دریافت صدقه پس از ایشان بر آنان حرام شده است. حصین پرسید: آنان چه کسانی هستند؟ زید گفت: آنان آل علی، آل عقیل، آل جعفر و آل عباس هستند. حصین پرسید: آیا دریافت صدقه بر همه اینان حرام است؟ زید پاسخ داد: بله.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ قرآن را به‌جا گذاشت و بر حقوق خاندان خود تأکید کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
اهل‌بیت

خاندان و اهل خانهٔ پیامبر ﷺ؛ گسترهٔ دقیق این اصطلاح به بافت سخن بستگی دارد.

صدقه

در اینجا منظور صدقهٔ واجب، مانند زکات است که پذیرفتن آن برای برخی از خویشاوندان پیامبر ﷺ جایز نیست.

خمّ

آبگاهی میان مکه و مدینه که پیامبر ﷺ در آن این سخنرانی را ایراد کرد.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک، از جمله نووی، تأکید می‌کنند که مسلمانان باید به قرآن تمسک جویند، خاندان پیامبر ﷺ را گرامی بدارند و حقوق آنان را رعایت کنند. زید بن ارقم توضیح می‌دهد که همسران پیامبر از اهل خانهٔ او به شمار می‌آیند؛ همچنین در زمینهٔ ممنوعیت زکات، خاندان‌های علی، عقیل، جعفر و عباس را نام می‌برد. این روایت بر احترام به اهل‌بیت تأکید دارد، اما ادعای انحصاری برای رهبری را مطرح نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. قرآن را به‌طور منظم بخوان و راهنمایی‌های آن را در تصمیم‌هایت در نظر بگیر.
  2. با احترام از خاندان پیامبر ﷺ سخن بگو و حقوق آنان را بشناس.
  3. دانش معتبر را صادقانه منتقل کن و اگر چیزی را دیگر نمی‌دانی، به آن اذعان کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.