کتاب فضایل صحابه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6496

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب فضایل صحابه
صحيح مسلم

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيَّ - أَخْبَرَنَا الأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ، عَنْ أَبِي نَوْفَلٍ، رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ عَلَى عَقَبَةِ الْمَدِينَةِ - قَالَ - فَجَعَلَتْ قُرَيْشٌ تَمُرُّ عَلَيْهِ وَالنَّاسُ حَتَّى مَرَّ عَلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَوَقَفَ عَلَيْهِ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَبَا خُبَيْبٍ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَبَا خُبَيْبٍ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَبَا خُبَيْبٍ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَنْهَاكَ عَنْ هَذَا أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَنْهَاكَ عَنْ هَذَا أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَنْهَاكَ عَنْ هَذَا أَمَا وَاللَّهِ إِنْ كُنْتَ مَا عَلِمْتُ صَوَّامًا قَوَّامًا وَصُولاً لِلرَّحِمِ أَمَا وَاللَّهِ لأُمَّةٌ أَنْتَ أَشَرُّهَا لأُمَّةٌ خَيْرٌ ‏.‏ ثُمَّ نَفَذَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَبَلَغَ الْحَجَّاجَ مَوْقِفُ عَبْدِ اللَّهِ وَقَوْلُهُ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَأُنْزِلَ عَنْ جِذْعِهِ فَأُلْقِيَ فِي قُبُورِ الْيَهُودِ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أُمِّهِ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ فَأَبَتْ أَنْ تَأْتِيَهُ فَأَعَادَ عَلَيْهَا الرَّسُولَ لَتَأْتِيَنِّي أَوْ لأَبْعَثَنَّ إِلَيْكِ مِنْ يَسْحَبُكِ بِقُرُونِكِ - قَالَ - فَأَبَتْ وَقَالَتْ وَاللَّهِ لاَ آتِيكَ حَتَّى تَبْعَثَ إِلَىَّ مَنْ يَسْحَبُنِي بِقُرُونِي - قَالَ - فَقَالَ أَرُونِي سِبْتَىَّ ‏.‏ فَأَخَذَ نَعْلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقَ يَتَوَذَّفُ حَتَّى دَخَلَ عَلَيْهَا فَقَالَ كَيْفَ رَأَيْتِنِي صَنَعْتُ بِعَدُوِّ اللَّهِ قَالَتْ رَأَيْتُكَ أَفْسَدْتَ عَلَيْهِ دُنْيَاهُ وَأَفْسَدَ عَلَيْكَ آخِرَتَكَ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَقُولُ لَهُ يَا ابْنَ ذَاتِ النِّطَاقَيْنِ أَنَا وَاللَّهِ ذَاتُ النِّطَاقَيْنِ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكُنْتُ أَرْفَعُ بِهِ طَعَامَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَطَعَامَ أَبِي بَكْرٍ مِنَ الدَّوَابِّ وَأَمَّا الآخَرُ فَنِطَاقُ الْمَرْأَةِ الَّتِي لاَ تَسْتَغْنِي عَنْهُ أَمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَنَا ‏ "‏ أَنَّ فِي ثَقِيفٍ كَذَّابًا وَمُبِيرًا ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَّا الْكَذَّابُ فَرَأَيْنَاهُ وَأَمَّا الْمُبِيرُ فَلاَ إِخَالُكَ إِلاَّ إِيَّاهُ - قَالَ - فَقَامَ عَنْهَا وَلَمْ يُرَاجِعْهَا ‏.‏

ترجمه

عقبه بن مکرم عمی به ما حدیث کرد، یعقوب - یعنی ابن اسحاق حضرمی - به ما حدیث کرد، اسود بن شیبان به ما خبر داد، از ابونوفل که گفت: عبدالله بن زبیر را بر گردنه مدینه دیدم. گفت: قریش و مردم از کنار او می‌گذشتند تا اینکه عبدالله بن عمر از آنجا عبور کرد. او ایستاد و گفت:

«سلام بر تو ای ابوخُبیب! سلام بر تو ای ابوخُبیب! سلام بر تو ای ابوخُبیب! سوگند به الله، من تو را از این کار نهی می‌کردم. سوگند به الله، من تو را از این کار نهی می‌کردم. سوگند به الله، من تو را از این کار نهی می‌کردم. سوگند به الله، تا آنجا که من می‌دانستم تو بسیار روزه‌دار، شب‌زنده‌دار و صله‌رحم بودی. سوگند به الله، امتی که تو بدترین فرد آن شمرده شده‌ای، همانا بهترین امت است.» سپس عبدالله بن عمر رفت. موضع عبدالله بن عمر و سخنان او درباره برخورد غیرانسانی با عبدالله بن زبیر به حجاج رسید؛ پس دستور داد جسد او را از چوبه دار پایین آوردند و در گورستان یهودیان انداختند. سپس پیامی به مادرش اسماء بنت ابی‌بکر فرستاد، اما او از آمدن امتناع کرد. حجاج دوباره فرستاده را نزد او فرستاد با این پیام که: «یا نزد من بیا یا کسی را می‌فرستم که تو را به موهایت بکشد.» اسماء باز هم امتناع کرد و گفت: «سوگند به الله، نزد تو نخواهم آمد مگر اینکه کسی را بفرستی که مرا به موهایم بکشد.» راوی گفت: حجاج گفت: «نعلین‌هایم را بیاورید.» نعلین‌هایش را پوشید و با تکبر و غرور راه افتاد تا نزد او رسید و گفت: «دیدی با دشمن الله چه کردم؟» اسماء پاسخ داد: «دیدم که دنیای او را تباه کردی و او آخرت تو را تباه ساخت. به من رسیده است که به او می‌گفتی: ای پسر صاحب دو کمربند! سوگند به الله، من همان صاحب دو کمربند هستم. یکی کمربندی بود که با آن غذای رسول الله ﷺ و ابوبکر را از دسترس حیوانات بالا می‌کشیدم، و دیگری کمربندی است که هیچ زنی از آن بی‌نیاز نیست. همانا رسول الله ﷺ به ما فرمودند: «در قبیله ثقیف دروغگویی و نابودگری خواهد بود.» دروغگو را دیدیم، و اما نابودگر، گمان نمی‌کنم جز تو کسی دیگر باشد.» راوی گفت: حجاج برخاست و دیگر پاسخی به او نداد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن عمر و اسماء در برابر حجاج از کرامت و عزت دفاع کردند.

پیشینه و سبب بیان

پس از کشته‌شدن عبدالله بن زبیر، حجاج دستور داد پیکر او را به دار بیاویزند. ابن عمر در کنار پیکر، عبادت و پیوندهای خویشاوندی او را ستود. سپس اسماء بنت ابوبکر حجاج را به‌سبب رفتارش با پسرش سرزنش کرد و پیشگویی دربارهٔ دروغگویی و نابودگری از قبیلهٔ ثقیف را به او یادآور شد.

توضیح واژه‌های دشوار
ابوخبیب

عنوان خطابی که ابن عمر هنگام سلام‌دادن به عبدالله بن زبیر به کار برد.

دارندهٔ دو کمربند

لقبی برای اسماء بنت ابوبکر، مرتبط با کمربندی که با آن غذا حمل می‌کرد و کمربند دیگری که به‌عنوان پوشش به کار می‌برد.

ثقیف

قبیله‌ای عرب از ناحیهٔ طائف.

برداشت‌های عالمان

عالمان سخنان ابن عمر را نمونه‌ای از انصاف می‌دانند: او پرهیزگاری عبدالله بن زبیر را ستود، هرچند پیش‌تر با انتخاب سیاسی او موافق نبود. پاسخ اسماء پایداری و کرامت در برابر سوءاستفاده از قدرت را نشان می‌دهد. این روایت شجاعت او را می‌ستاید، اما اجازه‌ای کلی برای توهین به مردم یا فیصله‌دادن خودسرانهٔ منازعات سیاسی نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. از کارهای نیک دیگران قدردانی کن، حتی اگر پیش‌تر با انتخاب‌هایشان مخالف بوده‌ای.
  2. وقتی کسی از قدرت برای ترساندن تو استفاده می‌کند، آرام و استوار بمان.
  3. بی‌عدالتی را روشن و صریح نقد کن و در عین حال کرامت خود را حفظ کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.