کتاب نیکی، امر به معروف و صله رحم · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6508

روایت‌شده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نیکی، امر به معروف و صله رحم
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا أَبِي هُرَيْرَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ
  3. 3حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ
  4. 4أَبِي رَافِعٍ
  5. 5أَبِي هُرَيْرَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ جُرَيْجٌ يَتَعَبَّدُ فِي صَوْمَعَةٍ فَجَاءَتْ أُمُّهُ ‏.‏ قَالَ حُمَيْدٌ فَوَصَفَ لَنَا أَبُو رَافِعٍ صِفَةَ أَبِي هُرَيْرَةَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمَّهُ حِينَ دَعَتْهُ كَيْفَ جَعَلَتْ كَفَّهَا فَوْقَ حَاجِبِهَا ثُمَّ رَفَعَتْ رَأْسَهَا إِلَيْهِ تَدْعُوهُ فَقَالَتْ يَا جُرَيْجُ أَنَا أُمُّكَ كَلِّمْنِي ‏.‏ فَصَادَفَتْهُ يُصَلِّي فَقَالَ اللَّهُمَّ أُمِّي وَصَلاَتِي ‏.‏ فَاخْتَارَ صَلاَتَهُ فَرَجَعَتْ ثُمَّ عَادَتْ فِي الثَّانِيَةِ فَقَالَتْ يَا جُرَيْجُ أَنَا أُمُّكَ فَكَلِّمْنِي ‏.‏ قَالَ اللَّهُمَّ أُمِّي وَصَلاَتِي ‏.‏ فَاخْتَارَ صَلاَتَهُ فَقَالَتِ اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا جُرَيْجٌ وَهُوَ ابْنِي وَإِنِّي كَلَّمْتُهُ فَأَبَى أَنْ يُكَلِّمَنِي اللَّهُمَّ فَلاَ تُمِتْهُ حَتَّى تُرِيَهُ الْمُومِسَاتِ ‏.‏ قَالَ وَلَوْ دَعَتْ عَلَيْهِ أَنْ يُفْتَنَ لَفُتِنَ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ رَاعِي ضَأْنٍ يَأْوِي إِلَى دَيْرِهِ - قَالَ - فَخَرَجَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الْقَرْيَةِ فَوَقَعَ عَلَيْهَا الرَّاعِي فَحَمَلَتْ فَوَلَدَتْ غُلاَمًا فَقِيلَ لَهَا مَا هَذَا قَالَتْ مِنْ صَاحِبِ هَذَا الدَّيْرِ ‏.‏ قَالَ فَجَاءُوا بِفُئُوسِهِمْ وَمَسَاحِيهِمْ فَنَادَوْهُ فَصَادَفُوهُ يُصَلِّي فَلَمْ يُكَلِّمْهُمْ - قَالَ - فَأَخَذُوا يَهْدِمُونَ دَيْرَهُ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ نَزَلَ إِلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُ سَلْ هَذِهِ - قَالَ - فَتَبَسَّمَ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَ الصَّبِيِّ فَقَالَ مَنْ أَبُوكَ قَالَ أَبِي رَاعِي الضَّأْنِ ‏.‏ فَلَمَّا سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْهُ قَالُوا نَبْنِي مَا هَدَمْنَا مِنْ دَيْرِكَ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ ‏.‏ قَالَ لاَ وَلَكِنْ أَعِيدُوهُ تُرَابًا كَمَا كَانَ ثُمَّ عَلاَهُ ‏.‏

ترجمه

شیبان بن فروخ برای ما حدیث نقل کرد، سلیمان بن مغیره برای او نقل کرد، حمید بن هلال از ابی رافع و او از ابوهریره رضی الله عنه روایت کرد که فرمود: جریج عابدی بود که در صومعه‌اش به عبادت مشغول بود. روزی مادرش نزد او آمد. حمید می‌گوید: ابی رافع همان‌گونه برای ما توصیف کرد که ابوهریره توصیف کرده بود، و این شیوه را رسول خدا ﷺ به ابوهریره آموخته بودند؛ اینکه چگونه مادرش هنگام صدا زدن او، کف دستش را بالای ابرویش گذاشت و سرش را به سوی او بلند کرد و گفت:

«ای جریج! من مادرت هستم، با من سخن بگو.» در آن لحظه او مشغول نماز بود، پس (در دل خود) گفت: «بارالها! مادرم (مرا می‌خواند) و نمازم (نیز برقرار است).» او نمازش را برگزید و مادرش بازگشت. سپس بار دوم آمد و گفت: «ای جریج! من مادرت هستم، با من سخن بگو.» او دوباره گفت: «بارالها! مادرم نیز هست و نمازم نیز،» و باز هم نماز را انتخاب کرد. مادرش دعا کرد: «بارالها! این جریج پسر من است. من با او سخن گفتم اما او از پاسخ دادن به من امتناع ورزید. بارالها! او را نمیران تا زمانی که زنان بدکاره را ببیند.» (راوی می‌گوید) اگر مادرش از ته دل برای گرفتار شدن او به فتنه دعا می‌کرد، قطعاً دچار فتنه می‌شد. راوی می‌گوید: چوپانی که گوسفندان را می‌چراند، نزدیک صومعه او پناه می‌گرفت. زنی از اهالی روستا آمد و آن چوپان با او زنا کرد؛ زن باردار شد و پسری به دنیا آورد. مردم از او پرسیدند: «این بچه مال کیست؟» گفت: «مال صاحب این صومعه است.» مردم با تبرها و بیل‌هایشان آمدند و جریج را صدا زدند. او مشغول نماز بود و با آنان سخن نگفت. وقتی دید که دارند صومعه‌اش را خراب می‌کنند، پایین آمد. مردم گفتند: «از این زن بپرس چه می‌گوید.» جریج لبخندی زد، سپس دست بر سر کودک کشید و پرسید: «پدرت کیست؟» کودک گفت: «پدرم همان چوپان گوسفندان است.» وقتی مردم این را شنیدند، گفتند: «ما حاضریم آنچه از صومعه‌ات را خراب کردیم، با طلا و نقره دوباره بسازیم.» او فرمود: «نه، بلکه آن را مانند سابق با گل بازسازی کنید.» سپس بالا رفت و به عبادت مشغول شد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

جُرَیج بارها نماز را بر پاسخ‌دادن به مادرِ صدازننده‌اش ترجیح داد.

توضیح واژه‌های دشوار
جُرَیج

عابدی پرهیزگار از امتی پیشین که در عبادتگاهی جداافتاده به عبادت مشغول بود.

صومعه

اقامتگاهی جداافتاده برای عبادت؛ در اینجا جایی که جُرَیج برای عبادت به آن پناه برد.

زنا

رابطهٔ جنسی خارج از ازدواج معتبر.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت درمی‌یابند که نیکی و فرمان‌برداری از والدین اهمیت فراوان دارد و عبادت مستحبی نباید بی‌درنگ بر خواسته‌های فوری آنان مقدم شود. پیامبر ﷺ از نماز جُرَیج یاد می‌کند، اما روایت مجوزی کلی برای قطع نماز واجب نمی‌دهد: عالمان میان نماز واجب و مستحبی تفاوت می‌گذارند و ضرورتِ فراخواندن را نیز در نظر می‌گیرند. برآورده‌شدن دعای مادر نشان می‌دهد که دعای او چه اثر مهمی می‌توانست داشته باشد؛ این داستان همچنین می‌آموزد که نباید اتهام‌ها را بی‌دلیل پذیرفت.

درس‌هایی برای امروز
  1. وقتی والدین صدایت می‌زنند، با احترام پاسخ بده؛ به‌ویژه اگر به کمک یا توجه تو نیاز دارند.
  2. میان عبادت واجب و کارهای مستحبی تفاوت بگذار و حقوق دیگران را با دقت در نظر بگیر.
  3. هیچ‌کس را بر پایهٔ اتهامی اثبات‌نشده محکوم نکن؛ نخست در پی شواهد معتبر باش.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.