کتاب رقاق · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6949

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب رقاق
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمُسَيَّبِيُّآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2أَنَسٌ
  3. 3مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ
  4. 4نَافِعٍ
  5. 5عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمُسَيَّبِيُّ، حَدَّثَنِي أَنَسٌ، - يَعْنِي ابْنَ عِيَاضٍ أَبَا ضَمْرَةَ - عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَتَمَشَّوْنَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَانْطَبَقَتْ عَلَيْهِمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا صَالِحَةً لِلَّهِ فَادْعُوا اللَّهَ تَعَالَى بِهَا لَعَلَّ اللَّهَ يَفْرُجُهَا عَنْكُمْ ‏.‏ فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَامْرَأَتِي وَلِيَ صِبْيَةٌ صِغَارٌ أَرْعَى عَلَيْهِمْ فَإِذَا أَرَحْتُ عَلَيْهِمْ حَلَبْتُ فَبَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ فَسَقَيْتُهُمَا قَبْلَ بَنِيَّ وَأَنَّهُ نَأَى بِي ذَاتَ يَوْمٍ الشَّجَرُ فَلَمْ آتِ حَتَّى أَمْسَيْتُ فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ فَجِئْتُ بِالْحِلاَبِ فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْقِيَ الصِّبْيَةَ قَبْلَهُمَا وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمْ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ ‏.‏ فَفَرَجَ اللَّهُ مِنْهَا فُرْجَةً فَرَأَوْا مِنْهَا السَّمَاءَ ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَتْ لِيَ ابْنَةُ عَمٍّ أَحْبَبْتُهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ وَطَلَبْتُ إِلَيْهَا نَفْسَهَا فَأَبَتْ حَتَّى آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ فَتَعِبْتُ حَتَّى جَمَعْتُ مِائَةَ دِينَارٍ فَجِئْتُهَا بِهَا فَلَمَّا وَقَعْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ ‏.‏ فَقُمْتُ عَنْهَا فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فُرْجَةً ‏.‏ فَفَرَجَ لَهُمْ ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي ‏.‏ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ فَرَقَهُ فَرَغِبَ عَنْهُ فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرِعَاءَهَا فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَظْلِمْنِي حَقِّي ‏.‏ قُلْتُ اذْهَبْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ وَرِعَائِهَا فَخُذْهَا ‏.‏ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَسْتَهْزِئْ بِي ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ خُذْ ذَلِكَ الْبَقَرَ وَرِعَاءَهَا ‏.‏ فَأَخَذَهُ فَذَهَبَ بِهِ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مَا بَقِيَ ‏.‏ فَفَرَجَ اللَّهُ مَا بَقِيَ ‏.‏

ترجمه

محمد بن اسحاق مسیبی برایم حدیث کرد، انس بن عیاض (ابو ضمره) برایم حدیث کرد، از موسی بن عقبه، از نافع، از عبدالله بن عمر رضی الله عنهما که رسول الله ﷺ فرمودند:

«سه نفر در سفر بودند که باران شدیدی بارید و آنان به غاری در کوه پناه بردند. ناگهان سنگی از کوه غلتید و دهانه غار را بست و آنان را کاملاً محبوس کرد. برخی به برخی دیگر گفتند: بنگرید چه اعمال صالحی برای خدا انجام داده‌اید و خداوند متعال را به واسطه آن‌ها بخوانید، شاید خدا این سنگ را از شما دور کند. یکی از آنان گفت: ای خدا! پدر و مادری سالخورده و همسر و فرزندان خردسالی داشتم. من گله را می‌چراندم و چون شب بازمی‌گشتم، شیر می‌دوشیدم و پیش از فرزندانم، ابتدا به پدر و مادرم می‌نوشاندم. روزی برای جستجوی علوفه دور شدم و تا شب بازنگشتم. وقتی آمدم دیدم هر دو خوابیده‌اند. مانند همیشه شیر دوشیدم و کاسه شیر را برداشته، بالای سرشان ایستادم. خوش نداشتم ایشان را از خواب بیدار کنم و روا نمی‌دانستم که کودکان را پیش از ایشان سیراب کنم، در حالی که کودکان از گرسنگی پایم می‌گریستند. همین حال من و ایشان ادامه داشت تا سپیده دمید. ای خدا! اگر می‌دانی که این کار را برای طلب رضای تو انجام دادم، دریچه‌ای از این سنگ برایمان بگشا تا آسمان را ببینیم. پس خدا دریچه‌ای گشود و آسمان را دیدند. دومی گفت: ای خدا! دخترعمویی داشتم که او را سخت دوست می‌داشتم، چنانکه مردان زنان را دوست دارند. از او درخواست همخوابگی کردم، اما امتناع ورزید مگر آنکه صد دینار به او بدهم. بسیار زحمت کشیدم تا صد دینار گرد آوردم و نزدش بردم. چون میان پاهایش قرار گرفتم، گفت: ای بنده خدا! از خدا پروا کن و مُهر پاکدامنی را جز به حق مگشای. برخاستم و دور شدم. ای خدا! اگر می‌دانی که این کار را برای طلب رضای تو کردم، دریچه‌ای دیگر برایمان بگشا. پس خدا برایشان گشایش بیشتری داد. سومی گفت: ای خدا! کارگری را به مزد یک فَرَق برنج استخدام کردم. چون کارش تمام شد، گفت: حقم را بده. فرَق برنجش را پیش نهادم، اما نپذیرفت. من آن برنج را کاشتم و پرورش دادم تا از آن گاوها و چراگاهشان فراهم آمد. نزد من آمد و گفت: از خدا بترس و در حقم ستم نکن. گفتم: برو و آن گاوها و چراگاهشان را بگیر. گفت: از خدا بترس و مرا مسخره نکن. گفتم: تو را مسخره نمی‌کنم؛ آن گاوها و چراگاهشان را ببر. او آن‌ها را گرفت و رفت. ای خدا! اگر می‌دانی که این کار را برای طلب رضای تو کردم، آنچه از سنگ باقی مانده است نیز بگشا. پس خدا باقیمانده سنگ را نیز برطرف کرد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

أعمال الخير الصادقة قد تكون سببًا في أن يفرّج الله بها الكرب.

توضیح واژه‌های دشوار
فضّ الخاتم

يشير التعبير إلى افتضاض بكارتها؛ وقد قصد بها الجماع في زواج شرعي.

مكيال من الأرز

كمية متفق عليها من الأرز كانت أجرًا مقابل العمل.

ابتغاء مرضاتك

أن يعمل المرء بنية خالصة لإرضاء الله، لا طلبًا للمدح أو المنفعة من الناس.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این روایت چنین برداشت می‌کنند که مسلمان می‌تواند خدا را به‌واسطهٔ کار نیکی که با اخلاص انجام داده است بخواند. هر یک از آن سه مرد کاری را نام می‌برند که تنها برای خشنودی خدا انجام داده‌اند: رسیدگی به پدر و مادر سالخورده، خودداری از رابطهٔ حرام و پرداخت کامل دستمزد کارگر. این روایت همچنین تأکید می‌کند که نیکی به پدر و مادر، پاکدامنی و پاسداشت حقوق دیگران، از مصادیق مهم اطاعت‌اند. این داستان مجوزی برای ستم به دیگران نیست؛ برعکس، آن کار به‌سبب اخلاص و عدالتش ستوده می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. عامل والديك برعاية واحترام، حتى حين يتطلب ذلك صبرًا وضبطًا للنفس.
  2. اترك السلوك المحرم خشية الله، حتى عندما يكون الإغراء شديدًا.
  3. أدِّ أجور العاملين بعدل وكاملة؛ ولا تجعل حقوق الآخرين رهينة لمصلحتك.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.