کتاب حیض · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 818

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حیض
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا كَيْفَ يَصْنَعُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ يَتَيَمَّمُ وَإِنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ بِهَذِهِ الآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ ‏{‏ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا‏}‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذِهِ الآيَةِ - لأَوْشَكَ إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا بِالصَّعِيدِ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ بِيَدَيْكَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ الأَرْضَ ضَرْبَةً وَاحِدَةً ثُمَّ مَسَحَ الشِّمَالَ عَلَى الْيَمِينِ وَظَاهِرَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَوَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ

ترجمه

یحیی بن یحیی، ابوبکر بن ابی‌شیبه و ابن نمیر همگی از ابومعاویه برای ما حدیث کردند. ابوبکر گفت: ابومعاویه از اعمش، و او از شقیق نقل کرد که گفت: در محضر عبدالله و ابوموسی نشسته بودم. ابوموسی پرسید: ای ابوعبدالرحمن! نظر تو چیست اگر مردی جنب شود و یک ماه آب نیابد، درباره نماز چه باید بکند؟ عبدالله گفت: حتی اگر یک ماه آب نیابد، نباید تیمم کند. ابوموسی گفت: پس تکلیف این آیه در سوره مائده چیست: {پس اگر آب نیافتید، با خاک پاک تیمم کنید}؟ عبدالله گفت: اگر بر اساس این آیه به آنان رخصت داده می‌شد، بیم آن بود که هرگاه آب برایشان سرد باشد، با خاک تیمم کنند. ابوموسی به عبدالله گفت: آیا سخن عمار را نشنیده‌ای؟ او گفت: رسول خدا ﷺ مرا برای کاری فرستاد، سپس جنب شدم ولی آب نیافتم؛ پس مانند چارپایان در خاک غلت زدم. آنگاه نزد پیامبر ﷺ آمدم و ماجرا را با ایشان در میان گذاشتم. ایشان فرمودند:

«همین بس بود که با دو دستت چنین کنی.» سپس دستان مبارکشان را یک بار بر زمین زدند، آنگاه دست چپ را بر دست راست، پشت هر دو کف دست و بر چهره‌شان کشیدند. عبدالله گفت: آیا ندیدی که عمر تنها به گفته عمار قانع نشد؟

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام نبود آب، تیمم جایز است و پیامبر ﷺ چگونگی آن را روشن کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
جنابت

حالت ناپاکی بزرگ شرعی پس از آمیزش یا خروج منی که معمولاً غسل برای رفع آن لازم است.

تیمم

طهارت شرعی با خاک یا غبار پاک، هنگامی که آب موجود نیست یا نمی‌توان از آن استفاده کرد.

صعید طیب

خاک یا غبار پاکی که برای تیمم مناسب است.

برداشت‌های عالمان

عالمان نتیجه گرفته‌اند که هنگام نبود آب، تیمم برای جنابت نیز کافی است؛ قرآن این رخصت را بیان می‌کند و روایت عمار شیوه عملی آن را شرح می‌دهد. پیامبر ﷺ یک بار دست‌زدن به زمین و مسح صورت و دست‌ها را آموزش دادند. محدوده دقیق بخشی که باید مسح شود، در مذاهب فقهی متفاوت است. عبدالله بن مسعود این روایت را مورد تردید قرار داد، زیرا عمر با گزارش عمار قانع نشده بود؛ اما عالمان دیگر آموزش‌های پیامبر درباره تیمم را دلیلی بر اعتبار آن می‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر آب در دسترس نیست، شیوه معتبر تیمم را بیاموزید و نماز را به‌موقع به‌جا آورید.
  2. برای تیمم از خاک پاک استفاده کنید و در انجام آن از راهنمایی‌های پیامبر پیروی کنید.
  3. اختلاف‌های فقهی را با دقت بررسی کنید و روایت‌ها را بر پایه شواهدشان بسنجید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.